Τι Είναι η Ενδομητρίωση
Η ενδομητρίωση είναι μια χρόνια, ορμονοεξαρτώμενη φλεγμονώδης νόσος κατά την οποία ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο (εσωτερική επένδυση της μήτρας) αναπτύσσεται εκτός της μητρικής κοιλότητας. Αυτός ο εκτοπικός ιστός ανταποκρίνεται στις ορμονικές διακυμάνσεις του κύκλου, προκαλώντας φλεγμονή, πόνο και ουλές.
Οι πιο συχνές εντοπίσεις ενδομητρίωσης περιλαμβάνουν:
- Ωοθήκες (ενδομητριώματα — «κύστεις σοκολάτας»)
- Σαλπίγγες και περισαλπιγγική περιοχή
- Περιτόναιο της πυέλου
- Ορθοκολπικό διάφραγμα (posterior cul-de-sac)
- Ουροδόχος κύστη και εντέρου (σε βαθιά ενδομητρίωση)
Επιπολασμός και Επιπτώσεις
Η ενδομητρίωση επηρεάζει:
- ~10% γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας γενικού πληθυσμού
- ~30-50% γυναικών με υπογονιμότητα
- ~70-90% γυναικών με χρόνιο πυελικό πόνο
- Εκτιμώμενος αριθμός: 190 εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως
Επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής: χαμένες εργάσιμες ημέρες, μειωμένη σεξουαλική ζωή, ψυχολογικές επιπτώσεις (κατάθλιψη, άγχος) και οικονομική επιβάρυνση.
Συμπτώματα Ενδομητρίωσης
| Κατηγορία Συμπτώματος | Συμπτώματα | Συχνότητα | Χαρακτηριστικά |
|---|---|---|---|
| Δυσμηνόρροια | Έντονος πόνος κατά εμμηνόρροια | 70–80% | Δεν ανταποκρίνεται σε NSAID, επιδεινώνεται χρόνια |
| Χρόνιος πυελικός πόνος | Επίμονος πυελικός/κοιλιακός πόνος | 60–70% | Πέραν εμμηνόρροιας, συχνά συνεχής |
| Δυσπαρεύνια | Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή | 40–60% | Ιδίως βαθιά διείσδυση |
| Γαστρεντερικά | Φούσκωμα, διάρροια/δυσκοιλιότητα κατά εμμηνόρροια | 30–40% | Συχνά συγχέεται με IBS |
| Ουρολογικά | Επώδυνη ούρηση, αιματουρία | 10–20% | Σε βλάβη ουροδόχου κύστης |
| Υπογονιμότητα | Δυσκολία σύλληψης | 30–50% | Συχνά ο μοναδικός λόγος διερεύνησης |
| Γενικά | Κόπωση, ναυτία κατά εμμηνόρροια | 50–60% | Σχετίζεται με φλεγμονώδη απόκριση |
Βαθμοί Ενδομητρίωσης I-IV
Η ταξινόμηση γίνεται βάσει της αναθεωρημένης κλίμακας της ASRM (American Society for Reproductive Medicine):
| Βαθμός | Χαρακτηρισμός | Περιγραφή | Επίδραση στη Γονιμότητα |
|---|---|---|---|
| Βαθμός I | Ελάχιστη | Μεμονωμένες επιφανειακές εστίες, χωρίς συμφύσεις | Ήπια μείωση |
| Βαθμός II | Ήπια | Βαθύτερες εστίες, μικρές συμφύσεις | Μέτρια μείωση |
| Βαθμός III | Μέτρια | Ενδομητριώματα ωοθηκών, συμφύσεις σαλπίγγων/ωοθηκών | Σημαντική μείωση |
| Βαθμός IV | Σοβαρή | Μεγάλα ενδομητριώματα, εκτεταμένες συμφύσεις, βαθιά διηθητική ενδομητρίωση | Πολύ σημαντική μείωση |
Διάγνωση Ενδομητρίωσης
| Μέθοδος | Ευαισθησία | Ειδικότητα | Πλεονεκτήματα | Περιορισμοί |
|---|---|---|---|---|
| Υπέρηχος κολποσκόπιο | 75–85% | 90–95% | Μη επεμβατικός, φθηνός, ευρέως διαθέσιμος | Αποτυγχάνει σε επιφανειακές εστίες |
| MRI πυέλου | 85–90% | 90–95% | Άριστη ανατομική απεικόνιση βαθιάς ενδομητρίωσης | Ακριβό, μη άμεσα διαθέσιμο |
| Λαπαροσκόπηση + βιοψία | 95–100% | 95–100% | Χρυσό πρότυπο — διαγνωστική ΚΑΙ θεραπευτική | Χειρουργική επέμβαση |
| CA-125 | 50–60% | Χαμηλή | Βοηθητικός δείκτης | Δεν αρκεί για διάγνωση |
Θεραπευτικές Επιλογές
| Θεραπεία | Τύπος | Ένδειξη | Αποτελεσματικότητα | Παρατηρήσεις |
|---|---|---|---|---|
| NSAID (Ιβουπροφαίνη, Ναπροξένη) | Φαρμακολογική | Ήπια δυσμηνόρροια | Μέτρια | Πρώτης γραμμής για πόνο |
| Αντισυλληπτικά χάπια (συνεχόμενα) | Ορμονική | Ήπια/μέτρια ενδομητρίωση | Καλή για πόνο | Δεν βελτιώνει γονιμότητα |
| Προγεστίνες (Norethisterone, Dienogest) | Ορμονική | Μέτρια ενδομητρίωση, χρόνιος πόνος | Πολύ καλή | Dienogest — εξειδικευμένο για ενδομητρίωση |
| GnRH agonists (Lupron, Decapeptyl) | Ορμονική | Σοβαρή ενδομητρίωση | Εξαιρετική για πόνο | Προκαλεί χημική εμμηνόπαυση — max 6 μήνες |
| ΣΕΜ (σπειροειδής ΣΕΜ) | Ορμονική | Τοπικός έλεγχος | Καλή | Mirena — ελαχιστοποιεί εμμηνόρροια |
| Λαπαροσκόπηση | Χειρουργική | Μέτρια-σοβαρή ενδομητρίωση | Εξαιρετική | Βελτίωση πόνου ΚΑΙ γονιμότητας |
| Λαπαρατομία | Χειρουργική | Πολύ σοβαρή, DIE | Εξαιρετική σε εξειδικευμένα κέντρα | Για βαθιά διηθητική ενδομητρίωση |
Ενδομητρίωση και Υπογονιμότητα
Η ενδομητρίωση μειώνει τη γονιμότητα μέσω πολλαπλών μηχανισμών:
- Μηχανική: Αδένες ωοθηκών, απόφραξη σαλπίγγων, συμφύσεις
- Φλεγμονώδης: Τοξικό περιτοναϊκό υγρό για ωάρια και σπερματοζωάρια
- Ωοθηκική: Ενδομητριώματα μειώνουν ωοθηκικό απόθεμα
- Ενδομητρική: Μειωμένη ενδομητρική δεκτικότητα
Γυναίκες με ήπια ενδομητρίωση (Βαθμός I-II) συχνά επιτυγχάνουν εγκυμοσύνη φυσικά ή με IUI μετά λαπαροσκοπική θεραπεία. Σοβαρή ενδομητρίωση απαιτεί συχνά IVF.
Ενδομητρίωμα Ωοθηκών
Το ενδομητρίωμα (κύστη σοκολάτας) είναι συλλογή αίματος εμμηνόρροιας εντός ωοθήκης. Αποτελεί τον συχνότερο τύπο κύστης ωοθήκης στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.
Χειρουργική Αντιμετώπιση
Η λαπαροσκόπηση αποτελεί τη χειρουργική μέθοδο εκλογής για τη διάγνωση και θεραπεία ενδομητρίωσης. Κατά τη λαπαροσκόπηση:
- Διαγνωστική φάση: Πλήρης εξερεύνηση κοιλιακής/πυελικής κοιλότητας, χαρτογράφηση εστιών.
- Αφαίρεση εστιών: Excision (εκτομή) ή ablation (εξάχνωση) εστιών ενδομητρίωσης.
- Αντιμετώπιση ενδομητριωμάτων: Κυστεκτομή (αφαίρεση κύστης διατηρώντας ωοθηκικό ιστό).
- Διάλυση συμφύσεων: Αποκατάσταση της φυσιολογικής ανατομίας.
- Έλεγχος βατότητας σαλπίγγων: Χρωμοσαλπιγγοσκόπηση.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Δεν υπάρχει «θεραπεία» με τη στενή έννοια — είναι χρόνια νόσος. Η χειρουργική εξαίρεση εστιών και τα ορμονικά φάρμακα ελέγχουν αποτελεσματικά τα συμπτώματα. Η υποτροπή μπορεί να συμβεί — η ορμονική αγωγή μετεγχειρητικά μειώνει τον κίνδυνο.
Κατά την εγκυμοσύνη και γαλουχία, η αμηνόρροια αναστέλλει προσωρινά την ενδομητρίωση. Ωστόσο, μετά την επαναφορά κύκλου, η νόσος επανέρχεται. Η εγκυμοσύνη δεν αποτελεί θεραπεία.
Εξαρτάται από το μέγεθος, την ηλικία, τα συμπτώματα και τις επιθυμίες γονιμότητας. Ενδομητριώματα <3cm χωρίς συμπτώματα μπορούν να παρακολουθούνται. Μεγαλύτερα ή συμπτωματικά συνήθως απαιτούν χειρουργείο.
Σπανιότατα (0.3-1% των περιπτώσεων) μπορεί να εξελιχθεί σε ενδομητριοειδές καρκίνωμα ωοθήκης. Σε σχέση με τη συχνότητα νόσου αυτό είναι εξαιρετικά σπάνιο, αλλά τακτική παρακολούθηση (υπέρηχος) είναι απαραίτητη.
Δεν υπάρχει «δίαιτα ενδομητρίωσης» τεκμηριωμένη επιστημονικά. Ωστόσο, αντιφλεγμονώδης διατροφή (ωμέγα-3, φυτικές ίνες, αποφυγή κόκκινου κρέατος/αλκοόλ) μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα σύμφωνα με παρατηρησιακές μελέτες.
Η DIE (Deep Infiltrating Endometriosis) είναι η σοβαρότερη μορφή νόσου, όπου εστίες διεισδύουν >5mm κάτω από το περιτόναιο, επηρεάζοντας ορθό, σιγμοειδές, ουρητήρες ή κύστη. Αντιμετωπίζεται σε εξειδικευμένα κέντρα.
Συμπεράσματα
Η ενδομητρίωση είναι μια χρόνια πάθηση που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής και τη γονιμότητα. Η έγκαιρη διάγνωση, η εξατομικευμένη αντιμετώπιση και η συνεχής παρακολούθηση αποτελούν τους πυλώνες διαχείρισης. Αν υποψιάζεστε ενδομητρίωση, μην αναβάλλετε — επισκεφθείτε σήμερα τον Δρ. Δημητρακόπουλο.
Διαγνωστείτε και Θεραπευτείτε για Ενδομητρίωση
Δρ. Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας – Χειρουργός – Γυναικολόγος | MSc Αισθητική Ιατρική
Vital WomanHood Clinic — Λεωφ. Δημ. Γούναρη 196, Γλυφάδα 166 74
Εξειδικευμένη αξιολόγηση, υπέρηχος, λαπαροσκοπική χειρουργική ενδομητρίωσης — κλείστε ραντεβού σήμερα.
Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας - Χειρουργός - Γυναικολόγος
Μάστερ Αισθητικής Ιατρικής - Αναίμακτης Αισθητικής Γυναικολογίας - Αναγεννητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής
Τηλ.: 210 6716126 Κιν.: 6985 64 64 10 e-mail ikdmd@hotmail.com
Ιατρείο: Λεωφ. Δημητρίου Γούναρη 196 Γλυφάδα Τ.Κ. 166 74
Εξατομικευμένη εφαρμογή πρωτοποριακών ιατρικών τεχνικών στην υπηρεσία της σύγχρονης γυναίκας.
Γυναικολογία - Μαιευτική - Εξατομικευμένη Διερεύνηση και Αντιμετώπιση Ανδρικής και Γυναικείας Υπογονιμότητας - Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή -Επιγενετική - Εφαρμοσμένη Γυναικολογική Βιοχημεία – Ενδοκρινολογία - Μικροθρεπτική και Ιατρική Διατροφή στην Κύηση, την Υπογονιμότητα και τη Γυναικολογία - Συνεργάτης Μαιευτηρίων "Μητέρα" και "Λητώ" -
Μέλος της Εταιρίας Αισθητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής (SAMNAS)
