Τι Είναι το PCOS
Το PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) — Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών — είναι ένα σύνολο συμπτωμάτων που χαρακτηρίζεται από:
- Ορμονική ανισορροπία: Αυξημένα ανδρογόνα (υπερανδρογοναιμία)
- Διαταραχή ωορρηξίας: Ολιγο- ή ανωορρηξία
- Υπερηχογραφικά πολυκυστικές ωοθήκες: ≥12 μικροωοθυλάκια/ωοθήκη ή αυξημένος όγκος ωοθήκης
Το PCOS δεν είναι απλώς γυναικολογική νόσος — είναι μεταβολική-ενδοκρινολογική διαταραχή με συστηματικές επιπτώσεις (διαβήτης, καρδιαγγειακά νοσήματα).
Συμπτώματα PCOS
| Σύστημα | Σύμπτωμα | Συχνότητα | Αιτία |
|---|---|---|---|
| Εμμηνορροϊκός κύκλος | Ολιγομηνόρροια (<8 κύκλοι/έτος), αμηνόρροια | 70–85% | Ανωορρηξία |
| Δέρμα / τρίχωμα | Υπερτρίχωση (πρόσωπο, στήθος, κοιλιά) | 60–70% | Υπερανδρογοναιμία |
| Δέρμα | Ακμή, λιπαρό δέρμα | 40–60% | Αυξημένα ανδρογόνα |
| Τριχοφυΐα | Αλωπεκία (ανδρικού τύπου) | 25–35% | DHT επίδραση στο θύλακο |
| Βάρος | Παχυσαρκία (κυρίως κοιλιακή) | 40–80% | Ινσουλινοαντίσταση |
| Μεταβολισμός | Ινσουλινοαντίσταση, γλυκόζη νηστείας | 50–70% | Μεταβολική δυσλειτουργία |
| Ψυχολογία | Κατάθλιψη, άγχος | 35–50% | Ορμονικές διακυμάνσεις |
| Γονιμότητα | Υπογονιμότητα | 70–80% (αν θέλουν παιδί) | Ανωορρηξία |
Κριτήρια Διάγνωσης Rotterdam
Η διάγνωση PCOS βασίζεται στα κριτήρια Rotterdam (2003) — απαιτούνται τουλάχιστον 2 από τα 3 παρακάτω:
- Ολιγο-ωορρηξία ή ανωορρηξία: Λιγότεροι από 8 κύκλοι/έτος ή κύκλοι >35 ημερών
- Κλινική ή βιοχημική υπερανδρογοναιμία: Υπερτρίχωση (Ferriman-Gallwey ≥8), ακμή, ή υψηλή ολική/ελεύθερη τεστοστερόνη
- Πολυκυστικές ωοθήκες στον υπέρηχο: ≥12 ωοθυλάκια 2-9mm/ωοθήκη ή όγκος ωοθήκης >10ml
Εξετάσεις για Διάγνωση PCOS
| Εξέταση | Τι Ελέγχει | Παθολογικές Τιμές | Σημείωση |
|---|---|---|---|
| Ολική & Ελεύθερη Τεστοστερόνη | Υπερανδρογοναιμία | Ολική >0.8 ng/mL | Πρωί, 2η–5η μέρα κύκλου |
| DHEA-S | Επινεφριδιακά ανδρογόνα | >3.4 μg/mL | Διαχωρισμός ωοθηκικής/επινεφριδιακής αιτίας |
| LH/FSH αναλογία | Ορμονική ισορροπία | LH:FSH >2:1 | Δεν αρκεί μόνο του για διάγνωση |
| Ινσουλίνη νηστείας & HOMA-IR | Ινσουλινοαντίσταση | HOMA-IR >2.5 | Σημαντικό για θεραπεία |
| Γλυκόζη νηστείας & OGTT | Προ-διαβήτης / Διαβήτης | Γλυκόζη νηστείας >100 | Ελέγχεται 1x/έτος |
| AMH | Ωοθηκικό απόθεμα (αυξημένο στο PCOS) | PCOS: συχνά >5 ng/mL | Βοηθητικός δείκτης |
| Θυρεοειδής (TSH) | Αποκλεισμός θυρεοειδοπάθειας | TSH <0.4 ή >4.0 | Απαραίτητος αποκλεισμός |
| Υπέρηχος κολποσκόπιο | Μορφολογία ωοθηκών | AFC ≥12/ωοθήκη | 3η–5η ημέρα κύκλου |
Τύποι PCOS
Το PCOS δεν είναι ομοιογενής νόσος — διακρίνονται 4 κύριοι φαινότυποι βάσει κριτηρίων Rotterdam:
| Φαινότυπος | Ωορρηξία | Υπερανδρογοναιμία | Πολυκυστικές ωοθήκες | Μεταβολικός κίνδυνος |
|---|---|---|---|---|
| Α (Κλασικό) | Απούσα | Ναι | Ναι | Πολύ υψηλός |
| Β (Υπερανδρογονικό) | Απούσα | Ναι | Όχι | Υψηλός |
| Γ (Ωοθηκικό) | Παρούσα | Ναι | Ναι | Μέτριος |
| Δ (Μη-ανδρογονικό) | Απούσα | Όχι | Ναι | Χαμηλός |
Θεραπευτικές Επιλογές
| Θεραπεία | Στόχος | Ένδειξη | Αποτελεσματικότητα |
|---|---|---|---|
| Τροποποίηση τρόπου ζωής | Μείωση ινσουλινοαντίστασης | Όλοι οι τύποι PCOS | Βελτίωση κύκλου σε 5-10% απώλεια βάρους |
| Αντισυλληπτικά χάπια (OCP) | Ρύθμιση κύκλου, ανδρογόνα | Μη επιθυμία εγκυμοσύνης | Άριστη ρύθμιση κύκλου και δέρματος |
| Μετφορμίνη | Ινσουλινοαντίσταση | Μεταβολικό PCOS, διαβητικό φόντο | Βελτίωση κύκλου 30-40%, απώλεια βάρους |
| Λητρόζολη (Letrozole) | Επαγωγή ωορρηξίας | PCOS + υπογονιμότητα | 55-65% ωορρηξία/κύκλο, 20-25% εγκυμοσύνη |
| Κλομιφαίνη (Clomid) | Επαγωγή ωορρηξίας | PCOS + υπογονιμότητα | 45-80% ωορρηξία, 15-25% εγκυμοσύνη |
| Σπειρονολακτόνη | Αντιανδρογονικό | Υπερτρίχωση, ακμή | Βελτίωση τριχοφυΐας σε 3-6 μήνες |
| Laparoscopic drilling | Επαναφορά ωορρηξίας | PCOS ανθεκτικό σε φαρμακευτική | 70% ωορρηξία μετά διαδικασία |
PCOS και Υπογονιμότητα
Η χρόνια ανωορρηξία είναι η κυρίαρχη αιτία υπογονιμότητας στο PCOS. Παρόλα αυτά, οι γυναίκες με PCOS έχουν καλές προοπτικές σύλληψης με κατάλληλη αγωγή. Η λητρόζολη έχει αναδειχθεί ως πρώτης γραμμής θεραπεία ωορρηξίας στο PCOS, ξεπερνώντας την κλομιφαίνη σε αποτελεσματικότητα.
PCOS και Μεταβολικό Σύνδρομο
Το PCOS συνδέεται στενά με μεταβολικές επιπλοκές μακροπρόθεσμα:
- Διαβήτης τύπου 2: Κίνδυνος 5-7 φορές υψηλότερος στις γυναίκες με PCOS
- Καρδιαγγειακά νοσήματα: Αυξημένος κίνδυνος υπέρτασης, δυσλιπιδαιμίας
- Ενδομητρικός καρκίνος: Κίνδυνος 3 φορές υψηλότερος λόγω χρόνιας ανωορρηξίας
- Αποφρακτική άπνοια ύπνου: Συχνότερη σε γυναίκες με PCOS και παχυσαρκία
Διατροφή στο PCOS
Δεν υπάρχει «PCOS δίαιτα» αλλά συγκεκριμένες αρχές βελτιώνουν σημαντικά τα συμπτώματα:
- Χαμηλός γλυκαιμικός δείκτης: Αποφυγή ζάχαρης, λευκού ψωμιού, επεξεργασμένων υδατανθράκων
- Μεσογειακή διατροφή: Ελαιόλαδο, λαχανικά, ψάρι, όσπρια
- Πρωτεΐνες: Επαρκής πρόσληψη για κορεσμό και διατήρηση μυϊκής μάζας
- Άσκηση: 150 λεπτά/εβδομάδα αερόβιας άσκησης + αντιστάσεις
- Ινοσιτόλη: Συμπλήρωμα myo-inositol βελτιώνει ινσουλινοαντίσταση και ωορρηξία
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Ναι! Οι περισσότερες γυναίκες με PCOS μπορούν να συλλάβουν με κατάλληλη θεραπεία. Η πλειονότητα επιτυγχάνει εγκυμοσύνη με επαγωγή ωορρηξίας (λητρόζολη/κλομιφαίνη). Μόνο σε ανθεκτικές περιπτώσεις απαιτείται IVF.
Το PCOS είναι χρόνια κατάσταση που δεν «θεραπεύεται» από την εγκυμοσύνη. Ωστόσο, τα συμπτώματα μπορούν να διαχειριστούν αποτελεσματικά σε όλη τη ζωή. Πολλές γυναίκες βλέπουν βελτίωση στην εμμηνόπαυση.
Όχι — ρυθμίζουν τα συμπτώματα (κύκλος, ακμή, υπερτρίχωση) ενώ τα παίρνετε, αλλά δεν «επιδιορθώνουν» την υποκείμενη ορμονική ανισορροπία. Όταν σταματήσουν, τα συμπτώματα επιστρέφουν.
Η απώλεια έστω 5-10% του σωματικού βάρους σε υπέρβαρες γυναίκες με PCOS βελτιώνει σημαντικά τη ρύθμιση κύκλου, τα ανδρογόνα και την ινσουλινοαντίσταση. Δεν χρειάζεται να φτάσετε σε ιδανικό βάρος για να δείτε αποτελέσματα.
Ναι. Το PCOS σχετίζεται με μακροπρόθεσμους μεταβολικούς κινδύνους (διαβήτης, καρδιαγγειακά, ενδομητρικός καρκίνος). Τακτικός έλεγχος γλυκόζης, λιπιδίων και εμμηνορροϊκού κύκλου είναι απαραίτητος.
Ο υποθυρεοειδισμός μπορεί να μιμηθεί συμπτώματα PCOS (ανώμαλος κύκλος, αύξηση βάρους). Επίσης, οι δύο παθήσεις συχνά συνυπάρχουν. Εξέταση TSH είναι απαραίτητη σε κάθε περίπτωση PCOS.
Συμπεράσματα
Το PCOS είναι μια σύνθετη αλλά διαχειρίσιμη κατάσταση. Με σωστή διάγνωση, εξατομικευμένη θεραπεία και τροποποίηση τρόπου ζωής, οι γυναίκες με PCOS μπορούν να έχουν εξαιρετική ποιότητα ζωής, γονιμότητα και μακροπρόθεσμη υγεία. Μην αφήσετε το PCOS αδιάγνωστο — επισκεφθείτε σήμερα τον Δρ. Δημητρακόπουλο.
Διαγνωστείτε και Θεραπευτείτε για το PCOS
Δρ. Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας – Χειρουργός – Γυναικολόγος | MSc Αισθητική Ιατρική
Vital WomanHood Clinic — Λεωφ. Δημ. Γούναρη 196, Γλυφάδα 166 74
Εξατομικευμένη αξιολόγηση PCOS — ορμονικές εξετάσεις, υπέρηχος, σχέδιο θεραπείας.
Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας - Χειρουργός - Γυναικολόγος
Μάστερ Αισθητικής Ιατρικής - Αναίμακτης Αισθητικής Γυναικολογίας - Αναγεννητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής
Τηλ.: 210 6716126 Κιν.: 6985 64 64 10 e-mail ikdmd@hotmail.com
Ιατρείο: Λεωφ. Δημητρίου Γούναρη 196 Γλυφάδα Τ.Κ. 166 74
Εξατομικευμένη εφαρμογή πρωτοποριακών ιατρικών τεχνικών στην υπηρεσία της σύγχρονης γυναίκας.
Γυναικολογία - Μαιευτική - Εξατομικευμένη Διερεύνηση και Αντιμετώπιση Ανδρικής και Γυναικείας Υπογονιμότητας - Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή -Επιγενετική - Εφαρμοσμένη Γυναικολογική Βιοχημεία – Ενδοκρινολογία - Μικροθρεπτική και Ιατρική Διατροφή στην Κύηση, την Υπογονιμότητα και τη Γυναικολογία - Συνεργάτης Μαιευτηρίων "Μητέρα" και "Λητώ" -
Μέλος της Εταιρίας Αισθητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής (SAMNAS)
