Τι είναι οι Πολυκυστικές Ωοθήκες (PCOS);
Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) είναι η πιο συχνή ενδοκρινολογική διαταραχή στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, επηρεάζοντας 5-10% των γυναικών. Χαρακτηρίζεται από ορμονική δυσλειτουργία που οδηγεί σε ανωμαλίες του εμμηνορροϊκού κύκλου, υπερανδρογοναιμία και πολυκυστικές ωοθήκες στο υπερηχογράφημα.
Διαγνωστικά Κριτήρια (Rotterdam)
Διάγνωση με 2 από 3 κριτήρια:
- Ολιγοανωωυλία ή ανωωυλία: Ασυνεχείς ή απουσία περιόδων
- Υπερανδρογοναιμία: Κλινικά (ακμή, τριχόπτωση) ή βιοχημικά (αυξημένη τεστοστερόνη)
- Πολυκυστικές ωοθήκες: ≥12 ωοθυλάκια 2-9mm ή όγκος ωοθήκης >10ml
Συμπτώματα
Ενδοκρινολογικά
- Διαταραχές εμμήνου: Ολιγομηνόρροια, αμηνόρροια, ανωμαλίες κύκλου
- Υπερανδρογοναιμία: Ακμή, τριχόπτωση (ιρσουτισμός), αλωπεκία ανδρικού τύπου
- Υπογονιμότητα: Λόγω ανωωυλίας
Μεταβολικά
- Αντοχή στην ινσουλίνη: 50-70% των γυναικών με PCOS
- Παχυσαρκία: 30-75% (κυρίως κεντρική)
- Διαταραχή γλυκόζης: Αυξημένος κίνδυνος διαβήτη τύπου 2
- Δυσλιπιδαιμία: Αυξημένα τριγλυκερίδια, χαμηλή HDL
Ψυχολογικά
- Κατάθλιψη και άγχος
- Χαμηλή αυτοεκτίμηση
- Διαταραχές διατροφής
Παθοφυσιολογία
Ορμονική Δυσλειτουργία
- Αυξημένη LH: Υπερδιέγερση θηκικών κυττάρων → παραγωγή ανδρογόνων
- Χαμηλή FSH: Ανεπαρκής ωρίμανση ωοθυλακίων
- Υπεργονισουλιναιμία: Αυξάνει παραγωγή ανδρογόνων από ωοθήκες
- Μειωμένη SHBG: Αυξημένα ελεύθερα ανδρογόνα
Διάγνωση
Κλινική Αξιολόγηση
- Λεπτομερές ιστορικό (έμμηνος κύκλος, υπερανδρογοναιμία, οικογενειακό ιστορικό)
- Φυσική εξέταση (BMI, αρτηριακή πίεση, τριχόπτωση)
Εργαστηριακές Εξετάσεις
- Ορμονικός έλεγχος: LH, FSH, τεστοστερόνη, DHEAS, 17-OH προγεστερόνη
- Μεταβολικός έλεγχος: Γλυκόζη νηστείας, OGTT, HbA1c, λιπιδαιμικό προφίλ
- Θυρεοειδής: TSH (αποκλεισμός υποθυρεοειδισμού)
- Προλακτίνη: Αποκλεισμός υπερπρολακτιναιμίας
Απεικονιστικές Εξετάσεις
Υπερηχογράφημα ωοθηκών: Πολλαπλά μικρά ωοθυλάκια σε περιφερική διάταξη
Επιπλοκές
Βραχυπρόθεσμες
- Υπογονιμότητα
- Αυξημένος κίνδυνος αποβολής
- Διαταραχές εγκυμοσύνης (διαβήτης κύησης, προεκλαμψία)
Μακροπρόθεσμες
- Διαβήτης τύπου 2: 30-40% αναπτύσσουν
- Καρδιαγγειακά νοσήματα: Αυξημένος κίνδυνος
- Καρκίνος ενδομητρίου: Λόγω χρόνιας έκθεσης σε οιστρογόνα χωρίς προγεστερόνη
- Ηπατική στεάτωση: Μη αλκοολική λιπώδης νόσος ήπατος
- Υπνική άπνοια: Ειδικά σε παχύσαρκες γυναίκες
Θεραπεία
Τροποποίηση Τρόπου Ζωής
Απώλεια Βάρους:
- 5-10% μείωση βάρους βελτιώνει συμπτώματα
- Αποκατάσταση ωοθυλακιορρηξίας
- Βελτίωση αντοχής στην ινσουλίνη
Διατροφή:
- Χαμηλός γλυκαιμικός δείκτης
- Μεσογειακή διατροφή
- Περιορισμός επεξεργασμένων τροφών
Άσκηση:
- 150 λεπτά/εβδομάδα μέτριας έντασης
- Συνδυασμός αεροβικής και αντιστάσεων
Φαρμακευτική Θεραπεία
Για Ρύθμιση Περιόδου:
- Αντισυλληπτικά χάπια: Ρύθμιση κύκλου, μείωση ανδρογόνων
- Προγεστερόνη: Προστασία ενδομητρίου (10-14 ημέρες/μήνα)
Για Υπερανδρογοναιμία:
- Σπιρονολακτόνη: Αντι-ανδρογόνο
- Φινα στερίδη: Μείωση τριχόπτωσης
- Φλουταμίδη: Σε ανθεκτικές περιπτώσεις
Για Αντοχή στην Ινσουλίνη:
- Μετφορμίνη: Βελτιώνει ευαισθησία στην ινσουλίνη, βοηθά στην απώλεια βάρους
Θεραπεία Υπογονιμότητας
- Κλομιφαίνη (Clomid): Πρώτη γραμμή για επαγωγή ωοθυλακιορρηξίας
- Λετροζόλη (Femara): Εναλλακτική με καλύτερα αποτελέσματα
- Γοναδοτροπίνες: FSH ενέσεις σε ανθεκτικές περιπτώσεις
- IVF: Για προχωρημένες περιπτώσεις
- Χειρουργική (Ovarian drilling): Λαπαροσκοπική διάτρηση ωοθηκών
Παρακολούθηση
Τακτικοί Έλεγχοι
- Ετήσια: Γλυκόζη, HbA1c, λιπιδαιμικό προφίλ
- Κάθε 2-5 έτη: OGTT (αν υψηλός κίνδυνος διαβήτη)
- Αρτηριακή πίεση: Κάθε επίσκεψη
- Βάρος/BMI: Τακτική παρακολούθηση
Πρόγνωση
Με κατάλληλη διαχείριση:
- Βελτίωση συμπτωμάτων και ποιότητας ζωής
- Αποκατάσταση γονιμότητας στις περισσότερες περιπτώσεις
- Μείωση κινδύνου μακροπρόθεσμων επιπλοκών
- Απαιτείται δια βίου παρακολούθηση
Συμπέρασμα
Το PCOS είναι πολύπλοκη διαταραχή που επηρεάζει αναπαραγωγική, μεταβολική και ψυχολογική υγεία. Η έγκαιρη διάγνωση, η εξατομικευμένη θεραπεία και η μακροχρόνια παρακολούθηση είναι απαραίτητες για βέλτιστα αποτελέσματα.
Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας – Χειρουργός – Γυναικολόγος
Μάστερ Αισθητικής Ιατρικής – Αναίμακτης Αισθητικής Γυναικολογίας – Αναγεννητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής
Τηλ.: 210 6716126 Κιν.: 6985 64 64 10 e-mail ikdmd@hotmail.com
Ιατρείο: Λεωφ. Δημητρίου Γούναρη 196 Γλυφάδα Τ.Κ. 166 74
Εξατομικευμένη εφαρμογή πρωτοποριακών ιατρικών τεχνικών στην υπηρεσία της σύγχρονης γυναίκας.
Γυναικολογία – Μαιευτική – Εξατομικευμένη Διερεύνηση και Αντιμετώπιση Ανδρικής και Γυναικείας Υπογονιμότητας – Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή -Επιγενετική – Εφαρμοσμένη Γυναικολογική Βιοχημεία – Ενδοκρινολογία – Μικροθρεπτική και Ιατρική Διατροφή στην Κύηση, την Υπογονιμότητα και τη Γυναικολογία – Συνεργάτης Μαιευτηρίων “Μητέρα” και “Λητώ” – Μέλος της Εταιρίας Αισθητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής (SAMNAS)
Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας - Χειρουργός - Γυναικολόγος
Μάστερ Αισθητικής Ιατρικής - Αναίμακτης Αισθητικής Γυναικολογίας - Αναγεννητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής
Τηλ.: 210 6716126 Κιν.: 6985 64 64 10 e-mail ikdmd@hotmail.com
Ιατρείο: Λεωφ. Δημητρίου Γούναρη 196 Γλυφάδα Τ.Κ. 166 74
Εξατομικευμένη εφαρμογή πρωτοποριακών ιατρικών τεχνικών στην υπηρεσία της σύγχρονης γυναίκας.
Γυναικολογία - Μαιευτική - Εξατομικευμένη Διερεύνηση και Αντιμετώπιση Ανδρικής και Γυναικείας Υπογονιμότητας - Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή -Επιγενετική - Εφαρμοσμένη Γυναικολογική Βιοχημεία – Ενδοκρινολογία - Μικροθρεπτική και Ιατρική Διατροφή στην Κύηση, την Υπογονιμότητα και τη Γυναικολογία - Συνεργάτης Μαιευτηρίων "Μητέρα" και "Λητώ" -
Μέλος της Εταιρίας Αισθητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής (SAMNAS)
