PMDD: Προεμμηνορρυσιακή Δυσφορική Διαταραχή — Ερωτήσεις & Απαντήσεις
Η Προεμμηνορρυσιακή Δυσφορική Διαταραχή (PMDD) είναι μια σοβαρή, αλλά συχνά αναγνωριζόμενη λανθασμένα, κατάσταση που επηρεάζει 3–8% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Σε αντίθεση με το κοινό PMS, το PMDD προκαλεί ψυχολογική δυστυχία που σοβαρά επηρεάζει την εργασία, τις σχέσεις και την ποιότητα ζωής. Ο Δρ. Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος απαντά στα κρίσιμα ερωτήματα.
Τι Είναι το PMDD και Πώς Διαφέρει από το PMS
Ποια η διαφορά μεταξύ PMS και PMDD;
Το PMS (Προεμμηνορρυσιακό Σύνδρομο) επηρεάζει ~75% των γυναικών με ήπια φυσικά και ψυχολογικά συμπτώματα — φούσκωμα, κόπωση, ευερεθιστότητα — που ΔΕΝ παρεμποδίζουν σοβαρά την καθημερινή λειτουργία. Το PMDD είναι μια ξεχωριστή κλινική οντότητα κατεγραμμένη στο DSM-5 (2013) ως ψυχιατρική διαταραχή. Τα συμπτώματα PMDD είναι σοβαρά, ακρωτηριαστικά και περιλαμβάνουν έντονη δυσθυμία, άγχος, παρορμητικότητα και ακόμα σκέψεις αυτοτραυματισμού. Η διαφορά είναι ποιοτική, όχι μόνο ποσοτική.
Ποια τα διαγνωστικά κριτήρια του PMDD (DSM-5);
Σύμφωνα με DSM-5, για διάγνωση PMDD απαιτούνται: Τουλάχιστον 5 συμπτώματα στην τελευταία εβδομάδα πριν την έμμηνο ρύση, που βελτιώνονται μέσα σε λίγες ημέρες μετά την έναρξη και ελαχιστοποιούνται ή εξαφανίζονται μετεμμηνορρυσιακά. Απαιτείται τουλάχιστον 1 από: έντονη συναισθηματική αστάθεια, έντονη ευερεθιστότητα/θυμός, έντονη δυσθυμία/απελπισία, σοβαρό άγχος/τάση. Συν άλλα συμπτώματα (αϋπνία, υπνηλία, δυσκολία συγκέντρωσης κ.ά.). Επιβεβαίωση σε ≥2 κύκλους.
Τι προκαλεί το PMDD;
Η παθοφυσιολογία δεν είναι πλήρως κατανοητή, αλλά το PMDD δεν οφείλεται σε «ανώμαλα» ορμονικά επίπεδα — οι γυναίκες με PMDD έχουν φυσιολογικά επίπεδα οιστρογόνων και προγεστερόνης. Η διαφορά είναι στην ευαισθησία του εγκεφάλου στις ορμονικές διακυμάνσεις. Ο κύριος μηχανισμός: ο μεταβολίτης της προγεστερόνης αλλοπρεγνανολόνη επηρεάζει τον GABA-A υποδοχέα — σε γυναίκες με PMDD, ο εγκέφαλος αντιδρά αντίστροφα (αγχωτικά αντί ηρεμιστικά). Επίσης, γενετικοί παράγοντες παίζουν ρόλο.
Διάγνωση PMDD — Το Ημερολόγιο Συμπτωμάτων
Πώς γίνεται η διάγνωση PMDD;
Η διάγνωση είναι κλινική και βασίζεται στην καταγραφή συμπτωμάτων επί τουλάχιστον 2 κύκλους. Εργαλείο: Ημερολόγιο Συμπτωμάτων (DRSP — Daily Record of Severity of Problems) — η γυναίκα αξιολογεί σε κλίμακα 1–6 τα συμπτώματά της κάθε ημέρα. Ο χαρακτηριστικός κυκλικός τρόπος εμφάνισης — συμπτώματα μόνο στη λουτεϊνική φάση (2η εβδομάδα μετά ωορρηξία), βελτίωση μετά την έναρξη ρύσης — είναι διαγνωστικό κριτήριο. Αποκλεισμός άλλων ψυχιατρικών και σωματικών παθήσεων.
Ποιες άλλες παθήσεις μπορεί να μοιάζουν με PMDD;
Πολλές παθήσεις επιδεινώνονται κατά την προεμμηνορρυσιακή φάση — αυτό ονομάζεται «premenstrual exacerbation» (PME) και δεν είναι PMDD. Τέτοιες παθήσεις: κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, διπολική διαταραχή, ADHD, υποθυρεοειδισμός, ενδομητρίωση. Στο PMDD, τα συμπτώματα εξαφανίζονται εντελώς μετεμμηνορρυσιακά — εάν παραμένουν, εξετάστε άλλη διάγνωση. Η διαφοροποίηση είναι κρίσιμη για τη σωστή θεραπεία.
⚠️ Ψυχολογική Ασφάλεια: Εάν κατά την προεμμηνορρυσιακή φάση εμφανίζετε σκέψεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας, αναζητήστε άμεσα βοήθεια. Το PMDD μπορεί να οδηγήσει σε ψυχιατρικές κρίσεις και χρειάζεται εξειδικευμένη αντιμετώπιση. Δεν είστε «τρελή» — είναι μια πραγματική ιατρική κατάσταση.
Θεραπευτικές Επιλογές για PMDD
Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές για PMDD;
Θεραπείες πρώτης γραμμής: SSRIs (εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης) — π.χ. σερτραλίνη, φλουοξετίνη, escitalopram. Μπορούν να χορηγηθούν συνεχώς ή κυκλικά (μόνο στη λουτεϊνική φάση — εξίσου αποτελεσματικό). Ποσοστό βελτίωσης: 60–70%. ΟΧΙ όλα τα SSRIs είναι εγκεκριμένα για PMDD — η φλουοξετίνη (Sarafem) και η σερτραλίνη έχουν επίσημη ένδειξη FDA. Αντισυλληπτικά χάπια με δροσπιρενόνη (Yaz) — εγκεκριμένα FDA για PMDD.
Βοηθά η αντισύλληψη στο PMDD;
Μόνο συγκεκριμένα σκευάσματα. Το αντισυλληπτικό χάπι με δροσπιρενόνη 3mg + ethinylestradiol 20mcg (Yaz — 24/4 σχήμα) είναι εγκεκριμένο FDA για θεραπεία PMDD. Η δροσπιρενόνη έχει αντιαλδοστερονική και αντιανδρογονική δράση. Ορισμένα άλλα αντισυλληπτικά μπορεί να επιδεινώσουν το PMDD — ειδικά αυτά με προγεσταγόνα που δρουν ανταγωνιστικά στο GABA σύστημα. Η επιλογή αντισυλληπτικού εξατομικεύεται.
✅ Νέα Θεραπεία 2023–2026: Το sepranolone (Ionis Pharmaceuticals) — συνθετικός νευροστεροειδής αναστολέας — βρίσκεται σε φάση 3 κλινικής δοκιμής για PMDD και δείχνει αξιοσημείωτα αποτελέσματα. Αντιμετωπίζει ακριβώς τον μηχανισμό αλλοπρεγνανολόνης. Αναμένεται να αλλάξει τη θεραπευτική προσέγγιση του PMDD στα επόμενα χρόνια.
Ποιες μη φαρμακευτικές στρατηγικές βοηθούν στο PMDD;
Συμπληρωματικές παρεμβάσεις: Γνωστική Συμπεριφοριστική Θεραπεία (CBT) — αποδεδειγμένα αποτελεσματική, βοηθά στη διαχείριση συμπτωμάτων. Τακτική αερόβια άσκηση — μειώνει συμπτώματα PMDD κατά ~50% σε μελέτες. Μείωση καφεΐνης και αλκοόλ στη λουτεϊνική φάση. Συμπλήρωμα ασβεστίου 1000mg/ημέρα (τεκμηριωμένη βελτίωση). Βιταμίνη D, Β6, μαγνήσιο. Mindfulness-based therapies. Αυτές οι παρεμβάσεις συνδυάζονται με φαρμακευτική θεραπεία για βέλτιστο αποτέλεσμα.
Σύγκριση PMDD vs PMS
| Χαρακτηριστικό | PMS | PMDD |
|---|---|---|
| Επίπτωση | ~75% γυναικών | 3–8% γυναικών |
| Κυρίαρχα Συμπτώματα | Φυσικά (φούσκωμα, κεφαλαλγία) | Ψυχολογικά (δυσθυμία, άγχος) |
| Επίδραση στη λειτουργία | Ήπια ενόχληση | Σοβαρή παρεμπόδιση |
| Διάγνωση | Κλινική | DSM-5, ημερολόγιο x2 κύκλοι |
| Θεραπεία | Αλλαγές τρόπου ζωής | SSRIs, ορμονική θεραπεία, CBT |
📞 Κλείστε Ραντεβού
Δρ. Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας – Χειρουργός – Γυναικολόγος | MSc Αισθητική Ιατρική
Vital WomanHood Clinic — Λεωφ. Δημ. Γούναρη 196, Γλυφάδα 16674
Εξειδικευμένες θεραπείες — εξατομικευμένη προσέγγιση.
Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας - Χειρουργός - Γυναικολόγος
Μάστερ Αισθητικής Ιατρικής - Αναίμακτης Αισθητικής Γυναικολογίας - Αναγεννητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής
Τηλ.: 210 6716126 Κιν.: 6985 64 64 10 e-mail ikdmd@hotmail.com
Ιατρείο: Λεωφ. Δημητρίου Γούναρη 196 Γλυφάδα Τ.Κ. 166 74
Εξατομικευμένη εφαρμογή πρωτοποριακών ιατρικών τεχνικών στην υπηρεσία της σύγχρονης γυναίκας.
Γυναικολογία - Μαιευτική - Εξατομικευμένη Διερεύνηση και Αντιμετώπιση Ανδρικής και Γυναικείας Υπογονιμότητας - Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή -Επιγενετική - Εφαρμοσμένη Γυναικολογική Βιοχημεία – Ενδοκρινολογία - Μικροθρεπτική και Ιατρική Διατροφή στην Κύηση, την Υπογονιμότητα και τη Γυναικολογία - Συνεργάτης Μαιευτηρίων "Μητέρα" και "Λητώ" -
Μέλος της Εταιρίας Αισθητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής (SAMNAS)
