Ενδομητρίωση: Ερωτήσεις & Απαντήσεις 2026
Η ενδομητρίωση είναι μια από τις πιο συχνές και παρεξηγημένες γυναικολογικές παθήσεις, που επηρεάζει 1 στις 10 γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας παγκοσμίως. Σε αυτό το άρθρο, ο Δρ. Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος απαντά στις πιο συχνές ερωτήσεις για τη διάγνωση, τα συμπτώματα, τη θεραπεία και τη γονιμότητα στην ενδομητρίωση — με βάση τις πιο σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες του 2026.
Τι Είναι η Ενδομητρίωση και Πώς Εμφανίζεται
Τι ακριβώς είναι η ενδομητρίωση;
Η ενδομητρίωση είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος στην οποία ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο (την εσωτερική στρώση της μήτρας) αναπτύσσεται εκτός της μήτρας — συνήθως στις ωοθήκες, τις σάλπιγγες, την κύστη, το έντερο ή το περιτόναιο. Αυτός ο ιστός αντιδρά στις ορμονικές αλλαγές του κύκλου, προκαλώντας φλεγμονή, συμφύσεις και έντονο πόνο. Η νόσος δεν είναι καρκίνος, αλλά μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής και τη γονιμότητα.
Ποια είναι τα κύρια συμπτώματα της ενδομητρίωσης;
Τα πιο συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν: δυσμηνόρροια (έντονος πόνος κατά την έμμηνο ρύση), πυελικός πόνος χρόνιος ή κυκλικός, δυσπαρεύνια (πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή), δυσουρία ή δυσκοιλιότητα κατά τη διάρκεια της περιόδου, καθώς και υπογονιμότητα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η έκταση της νόσου δεν σχετίζεται πάντα με την ένταση των συμπτωμάτων.
Πόσο καιρό χρειάζεται για να διαγνωστεί η ενδομητρίωση;
Δυστυχώς, η καθυστέρηση διάγνωσης είναι κατά μέσο όρο 7–10 χρόνια από την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Αυτό οφείλεται στο ότι ο πόνος της περιόδου συχνά θεωρείται «φυσιολογικός». Με τις νέες κατευθυντήριες οδηγίες του 2026, η υπέρηχος υψηλής ευκρίνειας και η MRI μπορούν να δώσουν πολύ πρώιμη διάγνωση, χωρίς να χρειαστεί πάντα χειρουργείο.
Διάγνωση: Από τον Υπέρηχο στη Λαπαροσκόπηση
Πώς διαγιγνώσκεται η ενδομητρίωση το 2026;
Η οριστική διάγνωση γίνεται με λαπαροσκόπηση και βιοψία. Ωστόσο, η διακολπική υπέρηχος υψηλής ευκρίνειας (TVS) μπορεί να εντοπίσει ενδομητριώματα ωοθηκών και εν τω βάθει ενδομητρίωση με μεγάλη ακρίβεια. Η MRI πυέλου χρησιμοποιείται συμπληρωματικά για ακριβή χαρτογράφηση, ειδικά πριν από χειρουργική επέμβαση. Το 2026, τα biomarkers αίματος (CA-125 κ.ά.) εξακολουθούν να μελετώνται ως διαγνωστικά εργαλεία αλλά δεν είναι επαρκώς ειδικά.
Τι είναι η λαπαροσκόπηση και πότε ενδείκνυται;
Η λαπαροσκόπηση είναι μια ελάχιστα επεμβατική χειρουργική διαδικασία με μικρές τομές στην κοιλιά, μέσω της οποίας εισάγεται κάμερα για άμεση εξέταση των οργάνων. Ενδείκνυται όταν υπάρχει ισχυρή κλινική υποψία που δεν επιβεβαιώνεται με απεικονιστικές εξετάσεις, ή όταν χρειάζεται ταυτόχρονη θεραπευτική παρέμβαση (αφαίρεση εστιών). Σήμερα θεωρείται και διαγνωστική και θεραπευτική πράξη.
Ποια είναι τα στάδια της ενδομητρίωσης;
Σύμφωνα με την κατάταξη της Αμερικανικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής (ASRM), υπάρχουν 4 στάδια: Στάδιο I (ελάχιστο) — μεμονωμένες εστίες, Στάδιο II (ήπιο) — περισσότερες εστίες, Στάδιο III (μέτριο) — ενδομητριώματα και συμφύσεις, Στάδιο IV (σοβαρό) — εκτεταμένες συμφύσεις και μεγάλα ενδομητριώματα. Ωστόσο, το στάδιο δεν σχετίζεται πάντα με την ένταση του πόνου ή τη γονιμότητα.
⚠️ Προσοχή: Ο έντονος πόνος κατά την περίοδο ΔΕΝ είναι «φυσιολογικός». Εάν ο πόνος σας επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες, επισκεφθείτε έναν εξειδικευμένο γυναικολόγο για αξιολόγηση.
Ενδομητρίωση και Γονιμότητα
Επηρεάζει η ενδομητρίωση τη γονιμότητα;
Ναι, 30–50% των γυναικών με υπογονιμότητα έχουν ενδομητρίωση. Η νόσος μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα μέσω: φλεγμονής που βλάπτει τα ωάρια και τους εμβρύους, δημιουργίας συμφύσεων που φράσσουν τις σάλπιγγες, βλάβης της ωοθηκικής αποθεματικότητας (ειδικά από ενδομητριώματα). Ωστόσο, πολλές γυναίκες με ενδομητρίωση συλλαμβάνουν φυσιολογικά, ειδικά σε ήπια στάδια.
Πρέπει να αφαιρεθεί ενδομητρίωμα πριν από εξωσωματική γονιμοποίηση;
Αυτό είναι ένα από τα πιο συζητημένα θέματα στη γυναικολογία. Οι νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες του 2026 υποδεικνύουν ότι η αφαίρεση ενδομητριώματος <3 cm δεν βελτιώνει απαραίτητα τα ποσοστά επιτυχίας του IVF, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο βλάβης της ωοθήκης. Για ενδομητριώματα >4 cm ή παρουσία έντονων συμπτωμάτων, η χειρουργική επέμβαση εξετάζεται εξατομικευμένα.
Θεραπευτικές Επιλογές 2026
Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές για την ενδομητρίωση;
Οι θεραπείες χωρίζονται σε: Φαρμακευτικές — αντισυλληπτικά χάπια, προγεσταγόνα, αγωνιστές GnRH (π.χ. leuprolide), και οι νεότεροι ανταγωνιστές GnRH (elagolix, linzagolix) που εγκρίθηκαν και στην Ελλάδα. Χειρουργικές — λαπαροσκόπηση για αφαίρεση εστιών ή ενδομητριωμάτων. Συνδυαστικές — χειρουργείο + ορμονική θεραπεία για πρόληψη υποτροπής. Η επιλογή εξαρτάται από ηλικία, επιθυμία τεκνοποίησης και βαρύτητα νόσου.
Τι είναι οι ανταγωνιστές GnRH και ποια τα πλεονεκτήματά τους;
Οι ανταγωνιστές GnRH (elagolix/Orilissa, relugolix, linzagolix) αποτελούν μια νέα κατηγορία φαρμάκων που μειώνουν τα επίπεδα οιστρογόνων μέσω από του στόματος χορήγησης. Σε σύγκριση με τους παλαιούς αγωνιστές GnRH (ενέσεις), δρουν ταχύτερα, είναι αναστρέψιμοι και έχουν πιο ευέλικτη δοσολογία. Είναι ιδανικοί για γυναίκες που δεν επιθυμούν ακόμα εγκυμοσύνη αλλά θέλουν αποτελεσματική διαχείριση του πόνου.
Μπορεί η ενδομητρίωση να θεραπευθεί οριστικά;
Η ενδομητρίωση δεν θεραπεύεται οριστικά με τις υπάρχουσες θεραπείες, αλλά μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά. Μετά από λαπαροσκόπηση, 20–40% των γυναικών εμφανίζουν υποτροπή εντός 5 ετών χωρίς ορμονική θεραπεία. Η εμμηνόπαυση (φυσική ή χειρουργική) οδηγεί συνήθως σε ύφεση. Η συνεχής ορμονική καταστολή μετεγχειρητικά μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής.
✅ Χρήσιμη Συμβουλή: Αν έχετε ενδομητρίωση και σχεδιάζετε εγκυμοσύνη, μην αναβάλλετε. Η ωοθηκική αποθεματικότητα μπορεί να μειωθεί με τον χρόνο. Συζητήστε με τον γυναικολόγο σας για κατάψυξη ωαρίων ως επιλογή διατήρησης γονιμότητας.
Υπάρχουν φυσικές ή εναλλακτικές θεραπείες για την ενδομητρίωση;
Αν και δεν υπάρχουν φυσικές θεραπείες που να αντικαθιστούν την ιατρική αντιμετώπιση, ορισμένες παρεμβάσεις μπορούν να συμπληρώνουν τη συμβατική θεραπεία: Αντιφλεγμονώδης διατροφή (πλούσια σε omega-3, χαμηλή σε κόκκινο κρέας), φυσική άσκηση, διαχείριση στρες, και συμπληρώματα όπως N-acetylcysteine (NAC) που έχουν δείξει κάποια αποτελέσματα σε μελέτες. Η βελονοθεραπεία χρησιμοποιείται για τη διαχείριση του πόνου.
Σύγκριση Θεραπευτικών Επιλογών Ενδομητρίωσης
| Θεραπεία | Αποτελεσματικότητα στον Πόνο | Επίδραση στη Γονιμότητα | Παρενέργειες |
|---|---|---|---|
| Αντισυλληπτικά (OCP) | Μέτρια–Καλή | Αναστολή (αναστρέψιμη) | Ήπιες |
| Προγεσταγόνα (διεθυνόγεστο) | Καλή | Αναστολή (αναστρέψιμη) | Ακανόνιστη ρύση |
| Ανταγωνιστές GnRH (elagolix) | Πολύ Καλή | Αναστολή (αναστρέψιμη) | Εξάψεις, οστεοπόρωση |
| Λαπαροσκόπηση | Εξαιρετική | Βελτίωση (πιθανή) | Χειρουργικοί κίνδυνοι |
| IVF | Δεν θεραπεύει πόνο | Άμεση επίλυση | Ορμονική διέγερση |
📞 Κλείστε Ραντεβού
Δρ. Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας – Χειρουργός – Γυναικολόγος | MSc Αισθητική Ιατρική
Vital WomanHood Clinic — Λεωφ. Δημ. Γούναρη 196, Γλυφάδα 16674
Εξειδικευμένες θεραπείες — εξατομικευμένη προσέγγιση.
Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας - Χειρουργός - Γυναικολόγος
Μάστερ Αισθητικής Ιατρικής - Αναίμακτης Αισθητικής Γυναικολογίας - Αναγεννητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής
Τηλ.: 210 6716126 Κιν.: 6985 64 64 10 e-mail ikdmd@hotmail.com
Ιατρείο: Λεωφ. Δημητρίου Γούναρη 196 Γλυφάδα Τ.Κ. 166 74
Εξατομικευμένη εφαρμογή πρωτοποριακών ιατρικών τεχνικών στην υπηρεσία της σύγχρονης γυναίκας.
Γυναικολογία - Μαιευτική - Εξατομικευμένη Διερεύνηση και Αντιμετώπιση Ανδρικής και Γυναικείας Υπογονιμότητας - Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή -Επιγενετική - Εφαρμοσμένη Γυναικολογική Βιοχημεία – Ενδοκρινολογία - Μικροθρεπτική και Ιατρική Διατροφή στην Κύηση, την Υπογονιμότητα και τη Γυναικολογία - Συνεργάτης Μαιευτηρίων "Μητέρα" και "Λητώ" -
Μέλος της Εταιρίας Αισθητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής (SAMNAS)
