Σύνδρομο Prader-Willi & Γυναικολογικές Επιπτώσεις

🧬 Τι Είναι το Σύνδρομο Prader-Willi;

Το Σύνδρομο Prader-Willi (PWS) είναι μια σπάνια γενετική πάθηση που προκαλείται από ανωμαλία στο χρωμόσωμα 15. Επηρεάζει πολλαπλά συστήματα του οργανισμού, συμπεριλαμβανομένης της αναπαραγωγικής υγείας των γυναικών.

Επιδημιολογικά στοιχεία:

• Συχνότητα: 1 στις 10.000-30.000 γεννήσεις
• Εμφανίζεται εξίσου σε άνδρες και γυναίκες
• Δεν σχετίζεται με τη φυλή ή την εθνικότητα
• Συνήθως τυχαίο γενετικό γεγονός (όχι κληρονομικό)

Γενετική Αιτία

Το PWS προκύπτει από:

• Έλλειψη πατρικής έκφρασης γονιδίων στο χρωμόσωμα 15q11-13
• Μηχανισμοί:
  • Έλλειψη πατρικού χρωμοσώματος 15 (70% των περιπτώσεων)
  • Μητρική μονοσωμία (25%): Και τα δύο χρωμοσώματα 15 από τη μητέρα
  • Μεταλλαξεις κέντρου αποτύπωσης (5%)

👩 Γυναικολογικές Επιπτώσεις

1. Υπογοναδισμός

Το PWS προκαλεί υπογοναδοτροπικό υπογοναδισμό, που σημαίνει:

• Χαμηλά επίπεδα γοναδοτροπινών: FSH και LH
• Ανεπαρκής ανάπτυξη ωοθηκών: Μικρές, ανώριμες ωοθήκες
• Χαμηλή παραγωγή οιστρογόνων: Επιπτώσεις σε πολλά όργανα

2. Διαταραχές Εμμήνου Ρύσης

Τύπος Διαταραχής	Συχνότητα	Χαρακτηριστικά
Πρωτοπαθής αμηνόρροια	60-70%	Ποτέ δεν εμφανίστηκε εμμηνόρροια έως τα 16 έτη
Δευτεροπαθής αμηνόρροια	20-30%	Διακοπή εμμήνου ρύσης μετά από φυσιολογική εμφάνιση
Ολιγομηνόρροια	10-20%	Σπάνιες, ακανόνιστες περίοδοι (>35 ημέρες)

3. Υπογονιμότητα

Η γονιμότητα στο PWS είναι σοβαρά μειωμένη αλλά όχι αδύνατη:

• Ποσοστό φυσικής σύλληψης: <5%
• Αιτίες:
  • Ανωμοφυλακία (έλλειψη ωορρηξίας)
  • Χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων
  • Ανώριμα ωάρια
  • Ανεπαρκές ενδομήτριο

4. Οστεοπόρωση

Η ανεπάρκεια οιστρογόνων οδηγεί σε:

• Χαμηλή οστική πυκνότητα: Έως και 40% των ασθενών
• Αυξημένος κίνδυνος καταγμάτων: 2-3 φορές υψηλότερος
• Πρώιμη εμφάνιση: Ήδη από την εφηβεία

5. Γυναικομαστία & Άλλα Ζητήματα

Γυναικομαστία:

• Συχνότητα: 30-40% των γυναικών με PWS
• Αιτία: Ανισορροπία ορμονών
• Θεραπεία: Ορμονική ρύθμιση

Σεξουαλική Ωρίμανση:

• Καθυστερημένη ή ανολοκλήρωτη
• Tanner στάδιο II-III (αντί V)
• Ελλιπής ανάπτυξη δευτερογενών χαρακτηριστικών

🔬 Διάγνωση

Κλινική Αξιολόγηση

Χαρακτηριστικά του PWS:

• Νεογνική υποτονία
• Χαρακτηριστικά προσώπου (μικρό κρανίο, αμυγδαλοειδή μάτια)
• Υπερφαγία και παχυσαρκία (μετά τα 2 έτη)
• Νοητική καθυστέρηση (ήπια έως μέτρια)
• Προβλήματα συμπεριφοράς

Γενετικές Εξετάσεις

1. Μεθυλίωση DNA (πρώτη γραμμή)

• Ευαισθησία: >99%
• Επιβεβαιώνει διάγνωση PWS
• Δεν προσδιορίζει μηχανισμό

2. FISH (Fluorescence In Situ Hybridization)

• Ανιχνεύει έλλειψη χρωμοσώματος (~70% περιπτώσεων)

3. Μικροσυστοιχίες DNA

• Ανιχνεύει μητρική μονοσωμία

Ορμονολογικές Εξετάσεις

Ορμόνη	Φυσιολογικά Επίπεδα	PWS Επίπεδα
FSH	3-15 mIU/mL	Χαμηλή (<3 mIU/mL)
LH	2-15 mIU/mL	Χαμηλή (<2 mIU/mL)
Οιστραδιόλη	30-400 pg/mL	Χαμηλή (<30 pg/mL)
Τεστοστερόνη	15-70 ng/dL	Μεταβλητή

Απεικονιστικές Εξετάσεις

• Υπερηχογράφημα λεκάνης: Αξιολόγηση ωοθηκών και μήτρας
• DEXA scan: Έλεγχος οστικής πυκνότητας
• MRI εγκεφάλου: Αξιολόγηση υπόφυσης/υποθαλάμου

💊 Θεραπεία Γυναικολογικών Επιπλοκών

1. Ορμονική Υποκατάσταση (HRT)

Στόχοι:

• Επαγωγή και διατήρηση δευτερογενών χαρακτηριστικών
• Πρόληψη οστεοπόρωσης
• Βελτίωση ψυχολογικής κατάστασης
• Προστασία καρδιαγγειακού συστήματος

Σχήματα θεραπείας:

Παρακολούθηση:

• Κάθε 3-6 μήνες: Ορμονολογικός έλεγχος
• Ετησίως: Υπερηχογράφημα λεκάνης, DEXA scan
• Προσαρμογή δόσεων ανάλογα με ανταπόκριση

2. Θεραπεία Υπογονιμότητας

Επιλογές:

α) Ωοδοσία

• Πιο αποτελεσματική επιλογή
• Ποσοστό επιτυχίας: 40-50% ανά κύκλο
• Απαιτεί προετοιμασία ενδομητρίου με HRT

β) Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή

• IVF με δικά τους ωάρια: Πολύ χαμηλή επιτυχία (<5%)
• Απαιτεί υψηλές δόσεις γοναδοτροπινών
• Υψηλό κόστος, χαμηλή ανταπόκριση

3. Διαχείριση Οστεοπόρωσης

Φαρμακευτική Αγωγή:

• Ασβέστιο: 1.000-1.200 mg/ημέρα
• Βιταμίνη D: 1.000-2.000 IU/ημέρα
• Διφωσφονικά: Σε σοβαρές περιπτώσεις
• HRT: Βασική προστασία

Μη Φαρμακευτική:

• Άσκηση με αντίσταση
• Διατροφή πλούσια σε ασβέστιο
• Έκθεση στον ήλιο
• Αποφυγή καπνίσματος

🛡️ Πρόληψη & Διαχείριση

Πρόωρη Διάγνωση

• Γενετικός έλεγχος: Αμέσως μετά τη γέννηση αν υπάρχουν ενδείξεις
• Πρώιμη παρέμβαση: Ενδοκρινολογική παρακολούθηση από βρέφος
• Πολυκλαδική προσέγγιση: Ενδοκρινολόγος, γυναικολόγος, διατροφολόγος, ψυχολόγος

Μακροχρόνια Παρακολούθηση

❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Μπορούν οι γυναίκες με PWS να μείνουν έγκυες;

Η φυσική σύλληψη είναι εξαιρετικά σπάνια (<5%), αλλά όχι αδύνατη. Η ωοδοσία είναι η πιο αποτελεσματική επιλογή (40-50% επιτυχία). Ωστόσο, η εγκυμοσύνη ενέχει υψηλούς κινδύνους και απαιτεί εξειδικευμένη παρακολούθηση.

Πότε πρέπει να ξεκινήσει η ορμονική θεραπεία;

Η ορμονική υποκατάσταση ξεκινά συνήθως στα 11-12 έτη, όταν φυσιολογικά θα έπρεπε να αρχίσει η εφηβεία. Η πρώιμη έναρξη (πριν τα 14 έτη) βελτιώνει την ανάπτυξη δευτερογενών χαρακτηριστικών και την οστική πυκνότητα.

Είναι το PWS κληρονομικό;

Το PWS είναι συνήθως ένα τυχαίο γενετικό γεγονός και όχι κληρονομικό. Ο κίνδυνος επανεμφάνισης σε επόμενα παιδιά είναι <1%, εκτός σε σπάνιες περιπτώσεις μεταλλάξεων κέντρου αποτύπωσης.

Πώς επηρεάζει το PWS τη σεξουαλική υγεία;

Οι γυναίκες με PWS συχνά έχουν:

• Μειωμένη σεξουαλική επιθυμία (λόγω χαμηλών οιστρογόνων)
• Κολπική ξηρότητα
• Δυσπαρευνία (επίπονη επαφή)
• Χαμηλή αυτοεκτίμηση

Η ορμονική θεραπεία και η ψυχολογική υποστήριξη μπορούν να βοηθήσουν.

Ποια είναι η πρόγνωση για τη γυναικολογική υγεία;

Με σωστή θεραπεία και παρακολούθηση:

• Φυσιολογική ανάπτυξη δευτερογενών χαρακτηριστικών (80-90%)
• Πρόληψη οστεοπόρωσης (70-80%)
• Βελτίωση ποιότητας ζωής
• Μείωση ψυχολογικών προβλημάτων