Υπογονιμότητα – Αιτίες, Διάγνωση & Θεραπεία

Η υπογονιμότητα ορίζεται ως η αδυναμία σύλληψης μετά από 12 μήνες τακτικών σεξουαλικών επαφών χωρίς προστασία (ή 6 μήνες για γυναίκες >35 ετών). Επηρεάζει περίπου 1 στα 6 ζευγάρια παγκοσμίως και μπορεί να οφείλεται σε ανδρικούς, γυναικείους ή συνδυασμένους παράγοντες.

Αιτίες Γυναικείας Υπογονιμότητας

Διαγνωστικές Εξετάσεις

Για τη Γυναίκα

• Ορμονολογικός έλεγχος: FSH, LH, προλακτίνη, AMH (ωοθηκικό απόθεμα)
• Υπερηχογράφημα πυέλου: Αξιολόγηση μήτρας, ωοθηκών
• Υστεροσαλπιγγογραφία (HSG): Έλεγχος βατότητας σαλπίγγων
• Υστεροσκόπηση: Εξέταση μητριαίας κοιλότητας
• Λαπαροσκόπηση: Διάγνωση ενδομητρίωσης, συμφύσεων

Για τον Άνδρα

• Ανάλυση σπέρματος: Αριθμός, κινητικότητα, μορφολογία σπερματοζωαρίων
• Ορμονολογικός έλεγχος: Τεστοστερόνη, FSH, LH
• Υπερηχογράφημα όρχεων: Ανίχνευση κιρσοκήλης, όγκων

Θεραπευτικές Επιλογές

1. Επαγωγή Ωορρηξίας

Για γυναίκες με ανωμαλία ή PCOS:

• Κλομιφένη: Πρώτης γραμμής θεραπεία
• Λετροζόλη: Αποτελεσματική σε PCOS
• Γοναδοτροπίνες (FSH/LH): Για ανθεκτικές περιπτώσεις

2. Ενδομήτρια Σπερματέγχυση (IUI)

Κατάλληλη για:

• Ανεξήγητη υπογονιμότητα ήπιου βαθμού
• Ήπιες ανωμαλίες σπέρματος
• Τραχηλικούς παράγοντες

Ποσοστό επιτυχίας: 10-15% ανά κύκλο

3. Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF)

Ενδείξεις:

• Σαλπιγγικοί παράγοντες (αποφραγμένες σάλπιγγες)
• Σοβαρή ανωμαλία σπέρματος
• Ενδομητρίωση μέτριου-σοβαρού βαθμού
• Ανεξήγητη υπογονιμότητα μετά από αποτυχία IUI
• Προηγμένη ηλικία γυναίκας (>37 ετών)

Ποσοστό επιτυχίας: 30-50% ανά κύκλο (εξαρτάται από την ηλικία)

4. ICSI (Ενδοκυτταροπλασματική Έγχυση Σπερματοζωαρίου)

Χρησιμοποιείται σε:

• Σοβαρή ολιγοσπερμία
• Αποτυχία γονιμοποίησης σε IVF
• Χρήση κατεψυγμένου σπέρματος

Παράγοντες που Επηρεάζουν τη Γονιμότητα

Θετικοί Παράγοντες

• Φυσιολογικό βάρος (BMI 18.5-24.9)
• Υγιεινή διατροφή (μεσογειακή)
• Τακτική άσκηση μέτριας έντασης
• Διακοπή καπνίσματος
• Μείωση κατανάλωσης αλκοόλ/καφεΐνης
• Διαχείριση stress

Αρνητικοί Παράγοντες

• Ηλικία: >35 ετών μείωση γονιμότητας
• Κάπνισμα: Μειώνει ωοθηκικό απόθεμα
• Παχυσαρκία/Υποβαρότητα: Ανωμαλία ωορρηξίας
• Άγχος/Κατάθλιψη: Ορμονική δυσλειτουργία
• Περιβαλλοντικές τοξίνες: Φυτοφάρμακα, χημικά

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Πόσο χρόνο χρειάζεται για να μείνω έγκυος;

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το 80-85% των ζευγαριών συλλαμβάνουν εντός 12 μηνών. Το 92-95% εντός 24 μηνών. Η πιθανότητα σύλληψης ανά κύκλο είναι 20-25% για γυναίκες <30 ετών.

2. Η υπογονιμότητα είναι πάντα γυναικείο πρόβλημα;

Όχι! Η κατανομή είναι: 30% γυναικείοι παράγοντες, 30% ανδρικοί παράγοντες, 30% συνδυασμένοι, 10% ανεξήγητη. Και οι δύο σύντροφοι πρέπει να ελεγχθούν.

3. Το IVF είναι επώδυνο;

Το IVF περιλαμβάνει ενέσεις ορμονών και λήψη ωαρίων υπό καταστολή. Η διαδικασία λήψης ωαρίων μπορεί να προκαλέσει ήπια ενόχληση αλλά δεν είναι επώδυνη χάρη στην αναισθησία.

4. Πόσο κοστίζει η θεραπεία υπογονιμότητας;

Το κόστος ποικίλλει ανάλογα με τη μέθοδο: IUI €500-1.000, IVF €3.000-5.000 ανά κύκλο. Ορισμένες ασφάλειες καλύπτουν μέρος του κόστους. Συζητήστε με τον γιατρό σας για τις επιλογές σας.

5. Μπορώ να βελτιώσω τη γονιμότητά μου φυσικά;

Ναι! Διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά, φολικό οξύ, ω-3, βιταμίνη D, τακτική άσκηση, διατήρηση υγιούς βάρους, και μείωση stress μπορούν να βελτιώσουν τη γονιμότητα.

6. Αν έχω ενδομητρίωση, μπορώ να μείνω έγκυος;

Ναι. Πολλές γυναίκες με ενδομητρίωση συλλαμβάνουν φυσικά ή με βοήθεια. Η λαπαροσκοπική αφαίρεση εστιών βελτιώνει τις πιθανότητες. Το IVF είναι αποτελεσματική επιλογή σε σοβαρές περιπτώσεις.

Η υπογονιμότητα είναι ιατρικό πρόβλημα που μπορεί να αντιμετωπιστεί. Η έγκαιρη αξιολόγηση και εξατομικευμένη θεραπεία αυξάνουν σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχούς εγκυμοσύνης.