Εμμηνόπαυση – Συμπτώματα, Αλλαγές & Αντιμετώπιση

Τι είναι η Εμμηνόπαυση;

Η εμμηνόπαυση (menopause) είναι η φυσιολογική λήξη των εμμηνορρύσεων και της αναπαραγωγικής περιόδου της γυναίκας. Διαγιγνώσκεται αναδρομικά, μετά από 12 συνεχόμενους μήνες χωρίς περίοδο, και σηματοδοτεί το τέλος της γονιμότητας.

Συμβαίνει κατά μέσο όρο στην ηλικία των 51 ετών, αλλά μπορεί να εμφανιστεί μεταξύ 45-55 ετών. Πρόωρη εμμηνόπαυση ορίζεται αυτή πριν τα 40 έτη.

Στάδια της Εμμηνόπαυσης

Συμπτώματα της Εμμηνόπαυσης

Αγγειοκινητικά Συμπτώματα

• Εξάψεις (hot flashes): Αίσθημα έντονης θερμότητας, 75-80% των γυναικών
• Νυχτερινοί ιδρώτες: Διαταράσσουν τον ύπνο
• Αίσθημα παλμών

Ουρογεννητικά Συμπτώματα

• Κολπική ξηρότητα και ατροφία
• Δυσπαρεύνεια (πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή)
• Επανειλημμένες ουρολοιμώξεις
• Ακράτεια ούρων

Ψυχολογικά & Γνωστικά

• Διαταραχές διάθεσης (ευερεθιστότητα, κατάθλιψη)
• Διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης
• Αϋπνία
• Άγχος

Άλλα Συμπτώματα

• Αύξηση σωματικού βάρους
• Απώλεια μυϊκής μάζας
• Πόνοι αρθρώσεων
• Αλλαγές στο δέρμα και τα μαλλιά

Μακροπρόθεσμες Επιπτώσεις

Οστεοπόρωση

Η μείωση των οιστρογόνων οδηγεί σε:

• Απώλεια οστικής πυκνότητας
• Αυξημένος κίνδυνος καταγμάτων (ισχίο, σπονδυλική στήλη, καρπός)
• Απώλεια 20-30% της οστικής μάζας στα πρώτα 5-7 χρόνια

Καρδιαγγειακά Νοσήματα

Μετά την εμμηνόπαυση, ο κίνδυνος καρδιαγγειακών παθήσεων αυξάνεται λόγω:

• Αύξησης LDL χοληστερόλης
• Μείωσης HDL χοληστερόλης
• Αύξησης αρτηριακής πίεσης
• Αλλαγών στον μεταβολισμό της γλυκόζης

Θεραπευτικές Επιλογές

Ορμονική Υποκατάστατη Θεραπεία (HRT)

Η HRT είναι η πιο αποτελεσματική θεραπεία για τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης.

Πλεονεκτήματα HRT

• Μείωση εξάψεων κατά 75-90%
• Βελτίωση κολπικής ξηρότητας
• Πρόληψη οστεοπόρωσης
• Μείωση κινδύνου καρκίνου παχέος εντέρου
• Βελτίωση ποιότητας ζωής

Αντενδείξεις & Κίνδυνοι

• Ιστορικό καρκίνου μαστού ή ενδομητρίου
• Ιστορικό θρομβοεμβολικών επεισοδίων
• Ηπατοπάθειες
• Μη διαγνωσμένη κολπική αιμορραγία

Μη Ορμονικές Θεραπείες

Φαρμακευτική Αγωγή

• Αντικαταθλιπτικά (SSRIs, SNRIs): Για εξάψεις και διάθεση
• Gabapentin/Pregabalin: Για εξάψεις
• Οσπεμιφένη: Για κολπική ατροφία
• Βισφωσφονικά: Για οστεοπόρωση

Αλλαγές Τρόπου Ζωής

• Διατροφή: Πλούσια σε ασβέστιο, βιταμίνη D, σόγια
• Άσκηση: Αεροβική και αντίσταση (30 λεπτά, 5 φορές/εβδομάδα)
• Διακοπή καπνίσματος
• Μείωση καφεΐνης και αλκοόλ
• Διαχείριση στρες: Γιόγκα, διαλογισμός
• Ύπνος: 7-8 ώρες/νύχτα

Πρόληψη & Υγιής Γήρανση

Οστική Υγεία

• Πρόσληψη ασβεστίου: 1200 mg/ημέρα
• Βιταμίνη D: 800-1000 IU/ημέρα
• Ασκήσεις με βάρη
• Μέτρηση οστικής πυκνότητας (DEXA scan)

Καρδιαγγειακή Υγεία

• Έλεγχος αρτηριακής πίεσης
• Παρακολούθηση χοληστερόλης
• Διατήρηση υγιούς βάρους
• Μεσογειακή διατροφή

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Πότε ξεκινούν τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης;

Τα συμπτώματα μπορούν να ξεκινήσουν κατά την περιεμμηνόπαυση, 2-10 χρόνια πριν την τελευταία περίοδο. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από ακανόνιστες περιόδους και διακυμάνσεις ορμονών.

2. Πόσο διαρκούν τα συμπτώματα;

Οι εξάψεις και οι νυχτερινοί ιδρώτες διαρκούν κατά μέσο όρο 4-5 χρόνια, αλλά μπορεί να συνεχιστούν για 10+ χρόνια σε ορισμένες γυναίκες.

3. Η HRT αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου;

Η μακροχρόνια χρήση (<5 ετών) συνδυασμένης HRT (οιστρογόνα + προγεσταγόνα) μπορεί να αυξήσει ελαφρά τον κίνδυνο καρκίνου μαστού. Ο κίνδυνος εξατομικεύεται και συζητείται με γιατρό.

4. Μπορώ να μείνω έγκυος κατά την περιεμμηνόπαυση;

Ναι, η εγκυμοσύνη είναι δυνατή έως ότου περάσουν 12 μήνες χωρίς περίοδο. Η αντισύλληψη συνιστάται για γυναίκες <50 ετών για 2 χρόνια και >50 ετών για 1 χρόνο μετά την τελευταία περίοδο.

5. Τι είναι η πρόωρη εμμηνόπαυση;

Η εμμηνόπαυση πριν τα 40 έτη θεωρείται πρόωρη. Μπορεί να οφείλεται σε γενετικούς παράγοντες, αυτοάνοσα νοσήματα, χημειοθεραπεία, ή χειρουργική αφαίρεση ωοθηκών.

6. Οι φυτικές θεραπείες βοηθούν;

Ορισμένες φυτικές θεραπείες (π.χ. μαύρος κόχυλος, σόγια) μπορεί να βοηθήσουν ήπια συμπτώματα, αλλά η αποτελεσματικότητά τους είναι περιορισμένη σε σύγκριση με την HRT.

Σύνοψη

Η εμμηνόπαυση είναι φυσιολογική μετάβαση, όχι ασθένεια. Με την κατάλληλη ιατρική καθοδήγηση και αλλαγές στον τρόπο ζωής, οι γυναίκες μπορούν να διαχειριστούν τα συμπτώματα και να διατηρήσουν υψηλή ποιότητα ζωής.