Αντισύλληψη – Μέθοδοι, Επιλογή & Αποτελεσματικότητα

Τι είναι η Αντισύλληψη;

Η αντισύλληψη (contraception) αναφέρεται σε μεθόδους και μέσα που χρησιμοποιούνται για την πρόληψη της εγκυμοσύνης. Η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου εξαρτάται από την ηλικία, την υγεία, τον τρόπο ζωής, και τις προσωπικές προτιμήσεις κάθε γυναίκας.

Τύποι Αντισυλληπτικών Μεθόδων

1. Ορμονικές Μέθοδοι

Α. Αντισυλληπτικό Χάπι (Pill)

Περιέχει συνθετικές ορμόνες (οιστρογόνα και/ή προγεσταγόνα) που αναστέλλουν την ωορρηξία.

Πλεονεκτήματα:

• Ρύθμιση εμμηνορρυσιακού κύκλου
• Μείωση δυσμηνόρροιας & ακμής
• Προστασία από καρκίνο ωοθηκών & ενδομητρίου
• Αναστρέψιμη μέθοδος

Μειονεκτήματα:

• Καθημερινή λήψη (απαιτεί πειθαρχία)
• Παρενέργειες: ναυτία, διόγκωση, κεφαλαλγία
• Αντενδείξεις: κάπνισμα >35 ετών, ιστορικό θρόμβωσης

Β. Αντισυλληπτικός Δακτύλιος (NuvaRing)

• Εύκαμπτος δακτύλιος που τοποθετείται στον κόλπο
• Απελευθερώνει ορμόνες για 3 εβδομάδες
• Αποτελεσματικότητα: 99% (τέλεια) / 91% (τυπική)

Γ. Αντισυλληπτικό Έμπλαστρο (Patch)

• Εβδομαδιαίο έμπλαστρο στο δέρμα
• 3 εβδομάδες χρήση + 1 εβδομάδα διακοπή
• Αποτελεσματικότητα: 99% (τέλεια) / 91% (τυπική)
• Μειονέκτημα: Ορατό, μπορεί να αποκολληθεί

Δ. Ενέσιμο Αντισυλληπτικό (Depo-Provera)

• Ένεση προγεσταγόνου κάθε 3 μήνες
• Αποτελεσματικότητα: 99% (τέλεια) / 94% (τυπική)
• Πλεονέκτημα: Μακροχρόνια προστασία, συμμόρφωση
• Μειονέκτημα: Καθυστερημένη επαναφορά γονιμότητας (6-12 μήνες)

2. Ενδομήτριες Συσκευές (IUD/IUS)

Α. Χάλκινη Σπιράλ (Copper IUD)

• Μη ορμονική συσκευή που τοποθετείται στη μήτρα
• Διάρκεια: 5-10 χρόνια
• Αποτελεσματικότητα: 99%+
• Πλεονέκτημα: Έκτακτη αντισύλληψη (έως 5 ημέρες μετά), χωρίς ορμόνες
• Μειονέκτημα: Πιο βαριές περίοδοι

Β. Ορμονική Σπιράλ (Mirena, Kyleena, Jaydess)

• Απελευθερώνει προγεσταγόνο (levonorgestrel)
• Διάρκεια: 3-7 χρόνια (ανάλογα με τύπο)
• Αποτελεσματικότητα: 99%+
• Πλεονέκτημα: Μείωση μηνορραγίας, δυσμηνόρροιας
• Μειονέκτημα: Πιθανή αμηνόρροια (θετικό για πολλές γυναίκες)

3. Φραγμός & Σπερματοκτόνα

Α. Προφυλακτικό (Ανδρικό & Γυναικείο)

• Ανδρικό: Latex/πολυουρεθάνη, μίας χρήσης
• Αποτελεσματικότητα: 98% (τέλεια) / 85% (τυπική)
• Μόνη μέθοδος που προστατεύει από ΣΜΝ (HIV, χλαμύδια, γονόρροια)

Β. Διάφραγμα

• Εύκαμπτος θόλος από σιλικόνη που τοποθετείται στον κόλπο
• Χρησιμοποιείται με σπερματοκτόνο τζελ
• Αποτελεσματικότητα: 94% (τέλεια) / 88% (τυπική)

4. Φυσικές Μέθοδοι (Fertility Awareness Methods)

Μέθοδος Ημερολογίου

• Αποφυγή σεξουαλικών επαφών κατά τις γόνιμες ημέρες
• Αποτελεσματικότητα: 76-88% (χαμηλή)
• Απαιτεί τακτικούς κύκλους & πειθαρχία

Μέθοδος Βασικής Θερμοκρασίας (BBT)

• Μέτρηση θερμοκρασίας κάθε πρωί για ανίχνευση ωορρηξίας
• Αποτελεσματικότητα: 75-87%

5. Μόνιμες Μέθοδοι (Αποστείρωση)

Α. Γυναικεία Αποστείρωση (Tubal Ligation)

• Χειρουργική σύνδεση/τομή σαλπίγγων
• Αποτελεσματικότητα: 99%+
• Μειονέκτημα: Μόνιμη, μη αναστρέψιμη (συνήθως)

Β. Ανδρική Αποστείρωση (Vasectomy)

• Τομή/σύνδεση σπερματικών πόρων
• Αποτελεσματικότητα: 99%+
• Απλούστερη & ασφαλέστερη από γυναικεία αποστείρωση

Έκτακτη Αντισύλληψη

1. Χάπι της Επομένης Ημέρας (Emergency Contraceptive Pill)

• Levonorgestrel (Plan B, Norlevo): Έως 72 ώρες μετά
• Ulipristal Acetate (ellaOne): Έως 120 ώρες μετά
• Αποτελεσματικότητα: 75-95% (όσο νωρίτερα, τόσο καλύτερα)
• Διαθέσιμο χωρίς συνταγή σε φαρμακεία

2. Χάλκινη Σπιράλ (Emergency IUD)

• Τοποθέτηση έως 5 ημέρες μετά
• Αποτελεσματικότητα: >99% (η πιο αποτελεσματική μέθοδος)
• Μπορεί να παραμείνει για μακροχρόνια αντισύλληψη

Πώς να Επιλέξετε την Κατάλληλη Μέθοδο;

Παράγοντες που πρέπει να λάβετε υπόψη:

• Αποτελεσματικότητα: Πόσο σημαντική είναι η πρόληψη εγκυμοσύνης;
• Ηλικία & Υγεία: Υπάρχουν αντενδείξεις;
• Μακροχρόνιοι Στόχοι: Θέλετε παιδιά στο μέλλον;
• Τρόπος Ζωής: Μπορείτε να λαμβάνετε καθημερινά χάπι;
• Προστασία από ΣΜΝ: Χρειάζεστε προφυλακτικό επιπλέον;
• Κόστος: Πόσο μπορείτε να διαθέσετε;
• Παρενέργειες: Έχετε ευαισθησία σε ορμόνες;

Σύγκριση Αποτελεσματικότητας

Κόστος Αντισυλληπτικών Μεθόδων (Ενδεικτικά)

• Χάπι: 5-15€/μήνα
• Δακτύλιος: 15-20€/μήνα
• Έμπλαστρο: 15-20€/μήνα
• IUD/IUS: 200-400€ (εφάπαξ, διάρκεια 3-10 ετών)
• Προφυλακτικά: 0.50-2€/τεμάχιο
• Έκτακτη Αντισύλληψη: 10-25€

Ορισμένα ασφαλιστικά ταμεία καλύπτουν μέρος του κόστους.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Το αντισυλληπτικό χάπι με προστατεύει από ΣΜΝ;

Όχι! Μόνο το προφυλακτικό προστατεύει από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Για πλήρη προστασία, συνδυάστε χάπι + προφυλακτικό.

2. Μπορώ να μείνω έγκυος αμέσως μετά τη διακοπή του χαπιού;

Ναι, η γονιμότητα επανέρχεται σχεδόν άμεσα (εντός 1-2 μηνών). Με ενέσιμο αντισυλληπτικό, μπορεί να χρειαστούν 6-12 μήνες.

3. Η σπιράλ πονάει κατά την τοποθέτηση;

Μπορεί να υπάρξει άβολο ή ήπιος πόνος, αλλά η διαδικασία είναι γρήγορη (5-10 λεπτά). Συνιστάται παυσίπονο πριν.

4. Το χάπι προκαλεί αύξηση βάρους;

Οι περισσότερες γυναίκες δεν παρουσιάζουν σημαντική αύξηση. Ορισμένες μπορεί να έχουν κατακράτηση υγρών (1-2 κιλά).

5. Μπορώ να πάρω το χάπι της επομένης ημέρας πολλές φορές;

Ναι, δεν είναι επικίνδυνο, αλλά δεν προτείνεται ως ρουτίνα. Είναι λιγότερο αποτελεσματικό από τακτικές μεθόδους.

6. Η σπιράλ μπορεί να μετακινηθεί ή να “χαθεί”;

Πολύ σπάνια. Μπορεί να εκδιωχθεί (2-10% περιπτώσεις), αλλά δεν μπορεί να “χαθεί” στο σώμα.

Σύνοψη

Η επιλογή αντισυλληπτικής μεθόδου είναι προσωπική απόφαση που πρέπει να βασίζεται σε ενημέρωση και ιατρική συμβουλή. Δεν υπάρχει “καλύτερη” μέθοδος για όλες—η κατάλληλη μέθοδος είναι αυτή που ταιριάζει στις ανάγκες και τον τρόπο ζωής σας.