Υπογονιμότητα: 20 Ερωτήσεις που Κάθε Γυναίκα Κάνει

Η υπογονιμότητα ορίζεται ως η αδυναμία επίτευξης εγκυμοσύνης μετά από 12 μήνες τακτικών σεξουαλικών επαφών χωρίς αντισύλληψη (ή 6 μήνες σε γυναίκες άνω των 35 ετών), και επηρεάζει περίπου 15–20% των ζευγαριών αναπαραγωγικής ηλικίας παγκοσμίως. Πρόκειται για πολυπαραγοντική κατάσταση που μπορεί να αφορά τη γυναίκα (35%), τον άνδρα (35%), και τους δύο συντρόφους ταυτόχρονα (20%), ενώ σε 10% των ζευγαριών δεν ανευρίσκεται αιτιολογία (ανεξήγητη υπογονιμότητα).

Η προσέγγιση του υπογόνιμου ζευγαριού πρέπει να είναι συστηματική, ταυτόχρονη και στοχευμένη, με αξιολόγηση και των δύο συντρόφων ήδη από την πρώτη επίσκεψη. Οι σύγχρονες θεραπείες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής — από κλόμιφεν και IUI έως IVF και γενετική διάγνωση εμβρύων — προσφέρουν υψηλά ποσοστά επιτυχίας όταν η αξιολόγηση γίνεται έγκαιρα και σωστά.

📅 Κλείστε Ραντεβού — Δρ. Δημητρακόπουλος

Αίτια Υπογονιμότητας

Βήματα Διαγνωστικής Αξιολόγησης

1. Λεπτομερές ιστορικό ζευγαριού: Διάρκεια υπογονιμότητας, προηγούμενες εγκυμοσύνες, σεξουαλική ζωή
2. Ορμονικές εξετάσεις γυναίκας: AMH, FSH (ημέρα 2–3 κύκλου), LH, οιστραδιόλη, TSH, προλακτίνη
3. Διακολπικό υπερηχογράφημα: Καταμέτρηση αντρικών ωοθυλακίων (AFC), αξιολόγηση ωοθηκικού αποθέματος
4. Ανάλυση σπέρματος (σπερμοδιάγραμμα): Αριθμός, κινητικότητα, μορφολογία
5. Υστεροσαλπιγγογραφία: Βατότητα σαλπίγγων
6. Υστεροσκόπηση: Αξιολόγηση κοιλότητας μήτρας (πολύποδες, μυώματα, συμφύσεις)

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Τι είναι η AMH και τι μετράει;

Η Anti-Mullerian Hormone (AMH) παράγεται από μικρά ωοθυλάκια και αντικατοπτρίζει το ωοθηκικό απόθεμα — τον αριθμό ωαρίων που απομένουν. Φυσιολογικές τιμές: 1.5–4.0 ng/mL. Χαμηλές τιμές (<1.0 ng/mL) υποδηλώνουν μειωμένο απόθεμα. Μπορεί να μετρηθεί οποιαδήποτε ημέρα του κύκλου.

2. Τι είναι η καταμέτρηση αντρικών ωοθυλακίων (AFC);

Το AFC (Antral Follicle Count) μετράει υπερηχογραφικά τον αριθμό μικρών ωοθυλακίων (2–10 mm) στις ωοθήκες ημέρα 2–5 του κύκλου. Συνολικός AFC ≥7 θεωρείται φυσιολογικός. Μαζί με AMH αποτελεί τον καλύτερο δείκτη ωοθηκικής απόκρισης.

3. Πώς επηρεάζει η ηλικία τη γονιμότητα;

Η γυναικεία γονιμότητα μειώνεται σταδιακά από τα 30 και απότομα μετά τα 35. Στα 40, οι πιθανότητες φυσικής σύλληψης ανά κύκλο είναι ~5%. Αυτό οφείλεται σε μειωμένο αριθμό ωαρίων και αύξηση χρωμοσωμικών ανωμαλιών.

4. Ποιες εξετάσεις χρειάζεται ο άνδρας;

Βασική εξέταση είναι το σπερμοδιάγραμμα (κριτήρια WHO 2021). Αξιολογεί: συγκέντρωση (≥16×10⁶/mL), ολική κινητικότητα (≥42%), προοδευτική κινητικότητα (≥30%), μορφολογία (≥4% φυσιολογικές μορφές). Σε παθολογικό αποτέλεσμα ακολουθεί ανδρολογική αξιολόγηση.

5. Τι είναι η IUI (Ενδομητρική Σπερματέγχυση);

Η IUI είναι απλή εξωτερική διαδικασία κατά την οποία επεξεργασμένο σπέρμα εισάγεται απευθείας στην κοιλότητα μήτρας κατά την ωοθυλακιορρηξία. Ποσοστό επιτυχίας ανά κύκλο: 10–15%. Κατάλληλη για: PCOS, ελαφρά ανδρικό παράγοντα, ανεξήγητη υπογονιμότητα.

6. Πότε ενδείκνυται το IVF;

Το IVF ενδείκνυται σε: σαλπιγγική απόφραξη, σοβαρό ανδρικό παράγοντα, αποτυχία 3 κύκλων IUI, προχωρημένη ηλικία (>38 ετών), ενδομητρίωση βαρέος βαθμού, μειωμένο ωοθηκικό απόθεμα και επιθυμία για προεμφυτευτικό γενετικό έλεγχο (PGT).

7. Τι είναι ο ανδρικός παράγοντας υπογονιμότητας;

Περιλαμβάνει: ολιγοσπερμία (λίγα σπερματοζωάρια), αζωοσπερμία (απουσία σπερματοζωαρίων), αστενοσπερμία (κακή κινητικότητα), τερατοσπερμία (μορφολογικές ανωμαλίες). Αίτια: κιρσοκήλη, λοιμώξεις, γενετικά, ορμονικά, περιβαλλοντικά.

8. Η ενδομητρίωση αιτία υπογονιμότητας;

Ναι. Η ενδομητρίωση επηρεάζει γονιμότητα μέσω φλεγμονής, συμφύσεων σαλπίγγων, τοξικού ωοθηκικού περιβάλλοντος και βλάβης εμβρυικής ανάπτυξης. Σε σοβαρές περιπτώσεις συνιστάται λαπαροσκόπηση πριν ή παράλληλα με IVF.

9. Πόσες προσπάθειες IVF χρειάζονται;

Τα σωρευτικά ποσοστά επιτυχίας αυξάνονται με κάθε προσπάθεια. Μετά από 3 κύκλους IVF, τα ποσοστά φτάνουν 50–70% σε γυναίκες <35 ετών. Σε γυναίκες >40 ετών, τα ποσοστά ανά κύκλο πέφτουν κάτω από 15%.

10. Ποιες τροποποιήσεις τρόπου ζωής βοηθούν;

Κρίσιμες αλλαγές: διακοπή καπνίσματος (μειώνει γονιμότητα κατά 40%), αποφυγή αλκοόλ, διατήρηση ΔΜΣ 20–25, αποφυγή υπερβολικής άσκησης, μείωση στρες, αποφυγή θέρμανσης οσχέου (ανδρική γονιμότητα).

11. Τι είναι η κατάψυξη ωαρίων;

Η κρυοσυντήρηση ωαρίων (vitrification) επιτρέπει στη γυναίκα να “παγώσει” βιολογικό ρολόι συλλέγοντας ωάρια σε νεαρή ηλικία. Ιδανική για γυναίκες <35 ετών που δεν επιθυμούν εγκυμοσύνη άμεσα, αλλά θέλουν να διαφυλάξουν γονιμότητα.

12. Τι εξετάσεις θρομβοφιλίας χρειάζονται;

Σε γυναίκες με επαναλαμβανόμενες αποτυχίες εμφύτευσης ή αποβολές ελέγχεται: Factor V Leiden, MTHFR, αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα (anti-β2GPI, lupus anticoagulant, αντικαρδιολιπίνη), πρωτεΐνη C/S, αντιθρομβίνη III.

13. Ποια συμπληρώματα λαμβάνονται πριν IVF;

Συστήνονται: φυλλικό οξύ (400–800 μg) τουλάχιστον 3 μήνες πριν, CoQ10 (600–1200 mg/ημέρα) για βελτίωση ποιότητας ωαρίων, βιταμίνη D3, ω-3 λιπαρά. Ο άνδρας λαμβάνει αντιοξειδωτικά για βελτίωση σπέρματος.

14. Τι είναι ο PGT (Προεμφυτευτικός Γενετικός Έλεγχος);

Ο PGT ελέγχει χρωμοσώματα εμβρύων πριν τη μεταφορά. PGT-A αναλύει ευπλοειδία (σωστός αριθμός χρωμοσωμάτων), μειώνοντας τον κίνδυνο αποβολής. Ιδιαίτερα χρήσιμος σε γυναίκες >35 ετών και επαναλαμβανόμενες αποτυχίες.

15. Πόσο καιρό μετά την αξιολόγηση αρχίζει η θεραπεία;

Μετά την ολοκλήρωση αξιολόγησης (2–4 εβδομάδες), καταστρώνεται το θεραπευτικό σχέδιο. Απλές θεραπείες (κλόμιφεν, IUI) μπορούν να ξεκινήσουν τον ίδιο κύκλο. Το IVF συνήθως ξεκινά τον επόμενο κύκλο μετά τον σχεδιασμό.

✅ Συμπεράσματα

• Αξιολόγηση και των δύο συντρόφων ταυτόχρονα από την πρώτη επίσκεψη
• AMH και AFC είναι οι καλύτεροι δείκτες ωοθηκικού αποθέματος
• IUI είναι πρώτη επιλογή σε ήπιες περιπτώσεις, IVF σε σοβαρότερες
• Η ηλικία είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας — μην καθυστερείτε
• PGT-A βελτιώνει επιτυχία σε γυναίκες >35 και επαναλαμβανόμενες αποτυχίες
• Τρόπος ζωής (κάπνισμα, βάρος, άσκηση) επηρεάζει σημαντικά τα αποτελέσματα