Κονδυλώματα και στοματικός HPV: τι πρέπει να γνωρίζει μια γυναίκα

Τι είναι ο στοματικός HPV;

Ο Human Papillomavirus (HPV) μπορεί να μολύνει τον βλεννογόνο του στόματος, της γλώσσας, της παρίσθμιας περιοχής και του φάρυγγα. Η στοματοφαρυγγική HPV μόλυνση (oropharyngeal HPV infection) μεταδίδεται κυρίως μέσω της στοματικής σεξουαλικής επαφής και, σπανιότερα, μέσω άμεσης επαφής βλεννογόνων. Οι τύποι HPV 16 και 18 — οι πιο επικίνδυνοι ογκογόνοι τύποι — εντοπίζονται σε σημαντικό ποσοστό στοματοφαρυγγικών καρκινωμάτων.

Πόσο συχνή είναι η στοματική HPV μόλυνση στις γυναίκες;

Σύμφωνα με επιδημιολογικές μελέτες, περίπου το 7–10% του γενικού πληθυσμού φέρει ανιχνεύσιμο HPV DNA στο στοματοφάρυγγα. Στις γυναίκες, το ποσοστό τείνει να είναι χαμηλότερο σε σχέση με τους άνδρες, ωστόσο η γεννητική HPV μόλυνση αυξάνει έμμεσα την πιθανότητα στοματικής έκθεσης μέσα από σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη.

Πώς μεταδίδεται ο HPV στο στόμα;

Κύριοι τρόποι μετάδοσης

• Στοματική επαφή (oral sex): ο πιο τεκμηριωμένος τρόπος μετάδοσης.
• Φίλημα βαθύ: μικρότερος κίνδυνος, αλλά δεν αποκλείεται.
• Κάθετη μετάδοση κατά τον τοκετό: μπορεί να οδηγήσει σε αναπνευστική παπιλλωμάτωση του νεογνού.
• Κοινή χρήση αντικειμένων: ελάχιστα τεκμηριωμένη, πιθανότατα αμελητέος κίνδυνος.

Συμπτώματα και κλινικά σημεία

Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, η στοματική HPV μόλυνση είναι ασυμπτωματική και υποχωρεί αυτόματα εντός 1–2 ετών. Ωστόσο, ορισμένες γυναίκες μπορεί να εμφανίσουν:

• Μικρές σκληρές βλατίδες ή θηλώδεις αναπτύξεις στον βλεννογόνο στόματος ή χειλέων (στοματικά κονδυλώματα).
• Επίμονο πονόλαιμο ή δυσφαγία (σπάνιο, υποψία για φαρυγγική εντόπιση).
• Ανώδυνες λευκές αλλοιώσεις στη βάση της γλώσσας ή παρίσθμια.

Διάγνωση: πώς ανιχνεύεται ο στοματικός HPV;

Σε αντίθεση με τον κολπικό ή τον τραχηλικό HPV, δεν υπάρχει κατευθυντήρια οδηγία για μαζικό πληθυσμιακό έλεγχο (screening) του στοματικού HPV. Η διαγνωστική προσέγγιση περιλαμβάνει:

1. Στοματολογική ή γυναικολογική κλινική εξέταση με λεπτομερή ανασκόπηση βλεννογόνου.
2. Κυτταρολογική επίχριση ή επίχριση με εφαρμογή brush/swab από τη βάση γλώσσας και αμυγδαλές (εφόσον ενδείκνυται).
3. HPV DNA test ή HPV RNA (mRNA) test από το ληφθέν δείγμα.
4. HPV Typing για ταυτοποίηση συγκεκριμένων τύπων (ειδικά 16 και 18).
5. Συνεκτίμηση με γυναικολογικό HPV screening (Τεστ Παπ / HPV Typing τραχήλου).

Σχέση με κονδυλώματα γεννητικής περιοχής

Γυναίκες με κονδυλώματα γεννητικής περιοχής δεν έχουν αυτομάτως στοματική HPV μόλυνση, ωστόσο η πιθανότητα συνύπαρξης αυξάνεται εάν υπάρχει ιστορικό στοματικής σεξουαλικής επαφής χωρίς προστασία. Η συνολική αξιολόγηση από Γυναικολόγο περιλαμβάνει ενδελεχή σεξουαλικό ιστορικό και, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, έλεγχο πολλαπλών βλεννογόνων.

Εμβολιασμός: η σημαντικότερη πρόληψη

Τα τρέχοντα εγκεκριμένα εμβόλια HPV (9-δύναμο) προσφέρουν προστασία έναντι των τύπων 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 και 58 — κατ’ επέκταση και για τις στοματοφαρυγγικές μολύνσεις από αυτούς τους τύπους. Μελέτες δείχνουν σημαντική μείωση της HPV 16-θετικής στοματοφαρυγγικής μόλυνσης σε εμβολιασμένα άτομα.

Επιπλοκές και κίνδυνοι

• Στοματοφαρυγγικό καρκίνωμα: σχετίζεται κυρίως με HPV 16 — σε σημαντικό ποσοστό HPV-θετικό.
• Αναπνευστική παπιλλωμάτωση (RRP): σπάνια, αλλά σοβαρή επιπλοκή σε νεογνά μητέρων με HPV 6/11.
• Υποτροπιάζοντα στοματικά κονδυλώματα: απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση.

Πότε να επισκεφθείτε γυναικολόγο

• Ανεξήγητες αλλοιώσεις στον βλεννογόνο στόματος ή λαιμού.
• Διάγνωση κονδυλωμάτων γεννητικής περιοχής — αξιολόγηση πλήρους σεξουαλικής υγείας.
• Θετικό αποτέλεσμα HPV Typing για τύπους 16 ή 18 σε τραχηλικό έλεγχο.
• Ιστορικό πολλαπλών σεξουαλικών επαφών χωρίς προστασία.

Συμπεράσματα

Ο στοματικός HPV είναι μια πραγματικότητα που αφορά όλο και περισσότερες γυναίκες. Η έγκαιρη ενημέρωση, ο εμβολιασμός και η τακτική γυναικολογική παρακολούθηση — που περιλαμβάνει HPV Typing και mRNA HPV test — αποτελούν τα αποτελεσματικότερα εργαλεία πρόληψης.

⚕️ Εκπαιδευτική δήλωση: Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική διάγνωση ή θεραπεία. Κάθε περίπτωση είναι μοναδική και απαιτεί εξατομικευμένη αξιολόγηση από εξειδικευμένο γυναικολόγο. Μην αυτοθεραπεύεστε.