Η κολπίτιδα είναι η φλεγμονή του κόλπου και αποτελεί μία από τις πιο συχνές αιτίες επίσκεψης σε γυναικολόγο. Εκδηλώνεται με ποικίλα συμπτώματα όπως κολπικές εκκρίσεις, κνησμός, δυσοσμία και δυσφορία. Οι μυκητιάσεις (κυρίως από Candida albicans) αποτελούν μία από τις κύριες μορφές κολπίτιδας, επηρεάζοντας έως και 75% των γυναικών τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους.

Τι Είναι η Κολπίτιδα;

Η κολπίτιδα αναφέρεται σε φλεγμονή του κολπικού επιθηλίου, συνήθως λόγω λοίμωξης, αλλαγών στη φυσιολογική κολπική χλωρίδα ή χημικού ερεθισμού. Ο υγιής κόλπος διαθέτει φυσική προστασία μέσω:

• Όξινου pH (3.8-4.5): Διατηρείται από τα βακτήρια Lactobacilli.
• Φυσιολογικής μικροβιακής χλωρίδας: Κυρίως Lactobacillus που παράγει γαλακτικό οξύ.
• Φυσικών αντιμικροβιακών ουσιών: Υπεροξείδιο του υδρογόνου και βακτηριοσίνες.

Όταν αυτή η ισορροπία διαταραχθεί, παθογόνοι μικροοργανισμοί (μύκητες, βακτήρια, πρωτόζωα) μπορεί να πολλαπλασιαστούν και να προκαλέσουν λοίμωξη.

Τύποι Κολπίτιδας

1. Μυκητιασική Κολπίτιδα (Candidiasis)

Προκαλείται κυρίως από τον μύκητα Candida albicans (85-90% των περιπτώσεων). Συμπτώματα:

• Έντονος κνησμός και ερεθισμός
• Παχύρρευστες λευκές εκκρίσεις (τύπου “τυρομυζήθρας”)
• Ερυθρότητα και οίδημα κόλπου/αιδοίου
• Δυσπαρευνία (πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή)
• Δυσουρία (πόνος κατά την ούρηση)

2. Βακτηριακή Κολπίτιδα (Bacterial Vaginosis – BV)

Η πιο συχνή αιτία κολπίτιδας, προκαλείται από υπερανάπτυξη αναερόβιων βακτηρίων (Gardnerella vaginalis, Prevotella, Mobiluncus). Συμπτώματα:

• Λεπτές γκριζωπές εκκρίσεις
• Έντονη “ψαρίσια” οσμή (ιδίως μετά από σεξουαλική επαφή)
• Ήπιος κνησμός
• Ελάχιστη ερυθρότητα

3. Τριχομοναδιακή Κολπίτιδα (Trichomoniasis)

Σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη από το πρωτόζωο Trichomonas vaginalis. Συμπτώματα:

• Αφρώδεις κιτρινοπράσινες εκκρίσεις
• Δυσάρεστη οσμή
• Έντονος κνησμός
• Ερυθρό “φρύγανο” αυχένας μήτρας
• Δυσουρία

4. Ατροφική Κολπίτιδα

Εμφανίζεται μετά την εμμηνόπαυση λόγω έλλειψης οιστρογόνων. Συμπτώματα:

• Κολπική ξηρότητα
• Καύσος
• Δυσπαρευνία
• Λεπτό, εύθρυπτο κολπικό επιθήλιο

Αιτίες & Παράγοντες Κινδύνου

Για Μυκητιάσεις:

• Αντιβιοτικά: Καταστρέφουν τα προστατευτικά βακτήρια Lactobacilli.
• Διαβήτης: Υψηλά επίπεδα γλυκόζης στον κόλπο τροφοδοτούν μύκητες.
• Εγκυμοσύνη: Υψηλά επίπεδα οιστρογόνων.
• Ανοσοκαταστολή: HIV, κορτικοστεροειδή, χημειοθεραπεία.
• Στενά ρούχα: Δημιουργία υγρού, ζεστού περιβάλλοντος.
• Υπερβολική υγιεινή: Κολπικά ντους διαταράσσουν το pH.
• Διατροφή πλούσια σε ζάχαρη.

Για Βακτηριακή Κολπίτιδα:

• Πολλαπλοί ή νέοι σεξουαλικοί σύντροφοι
• Κολπικά ντους
• Εσωτερική συσκευή (IUD)
• Κάπνισμα
• Χρήση αρωματικών προϊόντων υγιεινής

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα της κολπίτιδας διαφέρουν ανάλογα με την αιτία, αλλά κοινά σημεία περιλαμβάνουν:

Τύπος Κολπίτιδας	Εκκρίσεις	Οσμή	Κνησμός	pH
Μυκητιασική	Παχιές, λευκές	Όχι	Έντονος	Φυσιολογικό
Βακτηριακή	Λεπτές, γκριζωπές	Ψαρίσια	Ήπιος	>4.5
Τριχομοναδιακή	Αφρώδεις, πράσινες	Δυσάρεστη	Μέτριος	>5.0
Ατροφική	Ελάχιστες/καθόλου	Όχι	Μέτριος	>6.0

Διάγνωση

Η διάγνωση της κολπίτιδας περιλαμβάνει:

• Ιστορικό: Συμπτώματα, σεξουαλική δραστηριότητα, πρόσφατη χρήση αντιβιοτικών.
• Γυναικολογική Εξέταση: Παρατήρηση εκκρίσεων, ερυθρότητας, οιδήματος.
• Μέτρηση pH: pH >4.5 υποδηλώνει βακτηριακή ή τριχομοναδιακή κολπίτιδα.
• Μικροσκοπική Εξέταση: Wet mount για ανίχνευση μυκήτων, Clue cells, Trichomonas.
• Whiff Test: Προσθήκη KOH στις εκκρίσεις – ψαρίσια οσμή υποδηλώνει BV.
• Καλλιέργεια: Για επαναλαμβανόμενες ή ανθεκτικές λοιμώξεις.
• Molecular Tests (PCR): Ανίχνευση Trichomonas, Mycoplasma, Ureaplasma.

Θεραπεία

1. Μυκητιασική Κολπίτιδα

Τοπική Θεραπεία:

• Clotrimazole κολπικά υπόθετα (100mg επί 7 ημέρες ή 500mg μονή δόση)
• Miconazole κολπική κρέμα (2% επί 7 ημέρες)
• Terconazole κολπικά υπόθετα (80mg επί 3 ημέρες)

Συστηματική Θεραπεία:

• Fluconazole 150mg από το στόμα (μονή δόση) – πιο βολική επιλογή
• Για επαναλαμβανόμενες μυκητιάσεις (>4/έτος): Fluconazole 150mg κάθε 3 ημέρες για 3 δόσεις, μετά συντήρηση με 150mg εβδομαδιαία επί 6 μήνες

2. Βακτηριακή Κολπίτιδα

• Metronidazole: 500mg από το στόμα, 2 φορές ημερησίως επί 7 ημέρες, ή κολπικό gel 0.75% μία φορά ημερησίως επί 5 ημέρες.
• Clindamycin: 300mg από το στόμα, 2 φορές ημερησίως επί 7 ημέρες, ή κολπική κρέμα 2% επί 7 ημέρες.
• Tinidazole: 2g από το στόμα, μονή δόση ή 1g ημερησίως επί 5 ημέρες.
• Προβιοτικά: Lactobacillus για αποκατάσταση κολπικής χλωρίδας.

3. Τριχομοναδιακή Κολπίτιδα

• Metronidazole: 2g από το στόμα, μονή δόση, ή 500mg 2 φορές ημερησίως επί 7 ημέρες.
• Tinidazole: 2g από το στόμα, μονή δόση.
• Θεραπεία συντρόφου: Απαραίτητη για αποφυγή επαναλοίμωξης.
• Αποχή από σεξουαλική επαφή: Μέχρι ολοκλήρωση θεραπείας.

4. Ατροφική Κολπίτιδα

• Τοπικά οιστρογόνα: Κρέμα, δακτύλιος ή υπόθετα.
• Ενυδατωτικά προϊόντα: Κολπικά lubricants.
• Συστηματική ορμονοθεραπεία: Σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Πρόληψη

Για να προλάβετε την κολπίτιδα και τις μυκητιάσεις:

• Αποφύγετε κολπικά ντους: Διαταράσσουν τη φυσική χλωρίδα.
• Φοράτε βαμβακερό εσώρουχο: Επιτρέπει αερισμό.
• Αλλάξτε γρήγορα βρεγμένα ρούχα: Μαγιό, ρούχα γυμναστικής.
• Περιορίστε ζάχαρη & επεξεργασμένα τρόφιμα.
• Προβιοτικά: Γιαούρτι με ζωντανές καλλιέργειες ή συμπληρώματα Lactobacillus.
• Προφύλαξη στο σεξ: Χρήση προφυλακτικού.
• Αποφύγετε αρωματικά προϊόντα: Σαπούνια, tampons, σερβιέτες.
• Κατάλληλη υγιεινή: Καθαρισμός από εμπρός προς τα πίσω.
• Διαχείριση διαβήτη: Έλεγχος επιπέδων γλυκόζης.

Επαναλαμβανόμενες Μυκητιάσεις

Αν παρουσιάζετε 4 ή περισσότερα επεισόδια ετησίως (Recurrent Vulvovaginal Candidiasis – RVVC), χρειάζεται ειδική προσέγγιση:

• Παρατεταμένη αντιμυκητιασική θεραπεία: Fluconazole 150mg εβδομαδιαία επί 6 μήνες.
• Αντιμετώπιση υποκείμενων αιτίων: Διαβήτης, ανοσοανεπάρκεια.
• Προβιοτικά: Τακτική χρήση Lactobacillus.
• Δοκιμή αλλαγής αντισυλληπτικών: Μείωση οιστρογόνων.
• Διατροφικές αλλαγές: Χαμηλή πρόσληψη ζάχαρης.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Μεταδίδονται σεξουαλικώς οι μυκητιάσεις;

Όχι, οι μυκητιάσεις δεν θεωρούνται σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις. Ωστόσο, η τριχομοναδιακή κολπίτιδα ΝΑΙ μεταδίδεται σεξουαλικώς.

Μπορώ να χρησιμοποιήσω φυσικές θεραπείες;

Κάποιες γυναίκες δοκιμάζουν γιαούρτι, λάδι τεϊόδεντρου ή σκόρδο, αλλά δεν υπάρχουν ισχυρές επιστημονικές αποδείξεις. Συμβουλευτείτε πρώτα τον γιατρό σας.

Πρέπει να αποφύγω το σεξ κατά τη διάρκεια θεραπείας;

Συνιστάται, γιατί μπορεί να επιδεινώσει τον ερεθισμό. Για τριχομοναδιακή κολπίτιδα, είναι υποχρεωτική αποχή.

Η κολπίτιδα επηρεάζει την εγκυμοσύνη;

Η βακτηριακή κολπίτιδα συνδέεται με πρόωρο τοκετό, χαμηλό βάρος γέννησης και πρόωρη ρήξη υμένων. Πρέπει να αντιμετωπιστεί στις έγκυες γυναίκες.

Πότε πρέπει να επισκεφτώ γιατρό;

• Πρώτη φορά που παρουσιάζετε συμπτώματα
• Τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται μετά από 3 ημέρες θεραπείας
• Επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις (>3/έτος)
• Πυρετός, κοιλιακός πόνος ή ασυνήθιστες εκκρίσεις
• Εγκυμοσύνη

Συμπέρασμα

Η κολπίτιδα και οι μυκητιάσεις είναι κοινές καταστάσεις που μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής. Η έγκαιρη διάγνωση, η κατάλληλη θεραπεία και οι προληπτικές στρατηγικές είναι κλειδιά για την αποφυγή επαναλαμβανόμενων λοιμώξεων. Διατηρήστε τη φυσική ισορροπία του κόλπου με σωστή υγιεινή, αποφυγή χημικών ερεθιστικών και υγιεινό τρόπο ζωής.

Αν αντιμετωπίζετε επαναλαμβανόμενα επεισόδια ή τα συμπτώματά σας δεν βελτιώνονται, επικοινωνήστε με γυναικολόγο για εξατομικευμένη αξιολόγηση και θεραπεία.