Εμμηνορροϊκός Πόνος (Δυσμηνόρροια): Λύσεις και Ανακούφιση

Τι είναι η Δυσμηνόρροια;

Η δυσμηνόρροια είναι ο ιατρικός όρος για τον επώδυνο εμμηνορροϊκό πόνο. Επηρεάζει το 50-90% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας, με το 10-20% να βιώνει τόσο έντονο πόνο που επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες.

Τύποι Δυσμηνόρροιας

Πρωτοπαθής Δυσμηνόρροια

• Εμφανίζεται συνήθως 6-12 μήνες μετά τη πρώτη έμμηνο ρύση (μηναρχή)
• ΔΕΝ οφείλεται σε κάποια παθολογική κατάσταση
• Προκαλείται από προσταγλανδίνες (ουσίες που προκαλούν συσπάσεις μήτρας)
• Συχνότερη σε νεαρές γυναίκες
• Τείνει να βελτιώνεται με την ηλικία ή μετά από τοκετό

Δευτεροπαθής Δυσμηνόρροια

• Οφείλεται σε υποκείμενη παθολογική κατάσταση
• Συχνά ξεκινά σε μεγαλύτερη ηλικία (>30 ετών)
• Ο πόνος μπορεί να διαρκεί περισσότερο από 2-3 ημέρες
• Μπορεί να συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα

Συμπτώματα

Κύρια Συμπτώματα

• Σπαστικός, παλμικός πόνος στην κάτω κοιλιά
• Ο πόνος ξεκινά 1-2 ημέρες πριν ή κατά την έναρξη της περιόδου
• Διαρκεί 2-3 ημέρες
• Ακτινοβολεί στη μέση και τους μηρούς

Συνοδά Συμπτώματα

• Ναυτία και έμετος
• Διάρροια
• Κεφαλαλγία
• Ζάλη
• Κόπωση
• Ευαισθησία/οίδημα στήθους

Αίτια Δευτεροπαθούς Δυσμηνόρροιας

• Ενδομητρίωση: Ιστός ενδομητρίου εκτός μήτρας
• Αδενομύωση: Ενδομήτριο μέσα στο μυϊκό τοίχωμα της μήτρας
• Μυώματα μήτρας: Καλοήθεις όγκοι
• Πολύποδες ενδομητρίου
• Ενδομήτρια σπειράλ (IUD): Ιδίως χάλκινα
• Φλεγμονώδης νόσος πυέλου (PID)
• Στένωση τραχήλου μήτρας

Παράγοντες Κινδύνου

• Ηλικία <30 ετών
• Πρώτη έμμηνος ρύση σε νεαρή ηλικία (<12 ετών)
• Άφθονη εμμηνορραγία
• Παρατεταμένη περίοδος (>7 ημέρες)
• Κάπνισμα
• Οικογενειακό ιστορικό
• Παχυσαρκία
• Έλλειψη σωματικής δραστηριότητας

Διάγνωση

Ιστορικό και Κλινική Εξέταση

• Λεπτομερής περιγραφή του πόνου
• Εμμηνορροϊκό ιστορικό
• Γυναικολογική εξέταση

Εργαστηριακές και Απεικονιστικές

• Υπερηχογράφημα πυέλου (για ενδομητρίωση, μυώματα)
• Λαπαροσκόπηση (για οριστική διάγνωση ενδομητρίωσης)
• Μαγνητική Τομογραφία (MRI) – σε επιλεγμένες περιπτώσεις

Θεραπεία

Φαρμακευτική Αγωγή

1. Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη (NSAIDs):

• Ιβουπροφαίνη, ναπροξένη
• Μειώνουν την παραγωγή προσταγλανδινών
• Πιο αποτελεσματικά αν ξεκινήσουν πριν την έναρξη του πόνου

2. Ορμονική Θεραπεία:

• Αντισυλληπτικά χάπια: Μειώνουν την πάχυνση ενδομητρίου → λιγότερος πόνος
• Ενδομήτριο σπειράλ με προγεσταγόνα (Mirena): Πολύ αποτελεσματική
• Αντισυλληπτική ένεση, έμπλαστρο, δακτύλιος
• Αγωνιστές GnRH: Για σοβαρή ενδομητρίωση

3. Αναλγητικά:

• Παρακεταμόλη (λιγότερο αποτελεσματική από NSAIDs)

Μη Φαρμακευτικές Μέθοδοι

Θερμότητα:

• Θερμοφόρα ή ζεστό μπάνιο
• Αποδεδειγμένα αποτελεσματική όσο τα NSAIDs!

Άσκηση:

• Τακτική αεροβική άσκηση (περπάτημα, κολύμβηση, ποδηλασία)
• Yoga
• Ελαφρύ stretching

Διατροφή:

• Μειώστε καφεΐνη, αλκοόλ, αλάτι
• Αυξήστε πρόσληψη ωμέγα-3 λιπαρών οξέων
• Βιταμίνη Ε, μαγνήσιο

Εναλλακτικές Θεραπείες:

• Βελονισμός
• TENS (Διαδερμική Νευρική Ηλεκτροδιέγερση)
• Μασάζ
• Τεχνικές χαλάρωσης

Χειρουργική Θεραπεία

Για δευτεροπαθή δυσμηνόρροια:

• Λαπαροσκοπική αφαίρεση εστιών ενδομητρίωσης
• Μυωμεκτομή
• Υστερεκτομή (σε σοβαρές, ανθεκτικές περιπτώσεις)

Αυτοβοήθεια και Πρόληψη

• Καταγράψτε τον κύκλο σας (ημερολόγιο περιόδου)
• Προγραμματίστε σημαντικές δραστηριότητες για ημέρες χωρίς περίοδο
• Διατηρείτε υγιές βάρος
• Αποφύγετε το κάπνισμα
• Επαρκής ύπνος και διαχείριση άγχους
• Θετική στάση (η δυσμηνόρροια δεν είναι “φυσιολογική” – δικαιούστε θεραπεία!)

Πότε να επισκεφθείτε Γυναικολόγο

• Ο πόνος επηρεάζει την καθημερινότητα (σχολείο, δουλειά)
• Τα NSAIDs δεν βοηθούν
• Ο πόνος επιδεινώνεται σταδιακά
• Νέα εμφάνιση έντονου πόνου μετά τα 25 έτη
• Ο πόνος διαρκεί >3 ημέρες
• Πυρετός, δυσάρεστη οσμή εκκρίσεων (υποψία λοίμωξης)

Θυμηθείτε: Ο έντονος εμμηνορροϊκός πόνος ΔΕΝ είναι κάτι που πρέπει να “αντέχετε”. Υπάρχουν αποτελεσματικές λύσεις! Μιλήστε με τον γυναικολόγο σας.