Σεξουαλική Υγεία της Γυναίκας: Δυσλειτουργίες, Αίτια και Λύσεις

Η σεξουαλική υγεία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συνολικής υγείας και ευεξίας κάθε γυναίκας. Παρόλα αυτά, οι σεξουαλικές δυσλειτουργίες είναι πολύ συχνές – επηρεάζουν 40-50% των γυναικών κάποια στιγμή της ζωής τους – αλλά συχνά παραμένουν μη αντιμετωπισμένες λόγω ντροπής, στιγματισμού ή έλλειψης ενημέρωσης. Αυτό το άρθρο στοχεύει να ρίξει φως σε αυτό το σημαντικό αλλά συχνά αγνοημένο θέμα.

Τι είναι η Γυναικεία Σεξουαλική Δυσλειτουργία;

Η γυναικεία σεξουαλική δυσλειτουργία (FSD) περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα προβλημάτων που επηρεάζουν τη σεξουαλική επιθυμία, διέγερση, οργασμό ή προκαλούν πόνο κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα. Για να θεωρηθεί δυσλειτουργία, το πρόβλημα πρέπει:

• ✓ Να προκαλεί προσωπική δυσφορία
• ✓ Να είναι επίμονο ή επαναλαμβανόμενο
• ✓ Να επηρεάζει την ποιότητα ζωής
• ✓ Να επιδρά στις σχέσεις

Τύποι Σεξουαλικών Δυσλειτουργιών

1. Διαταραχές Σεξουαλικής Επιθυμίας

Υποενεργή Σεξουαλική Επιθυμία (HSDD)

Η πιο συχνή σεξουαλική δυσλειτουργία στις γυναίκες (10-25%).

• Έλλειψη ή απουσία σεξουαλικών σκέψεων και φαντασιώσεων
• Μειωμένη ή ανύπαρκτη επιθυμία για σεξουαλική δραστηριότητα
• Απουσία ενδιαφέροντος για έναρξη σεξουαλικής επαφής
• Προκαλεί προσωπική δυσφορία

Διαταραχή Σεξουαλικής Απέχθειας

• Έντονη αποστροφή προς σεξουαλική επαφή
• Φόβος ή άγχος στην ιδέα σεξουαλικής δραστηριότητας
• Αποφυγή γενετήσιας επαφής

2. Διαταραχές Σεξουαλικής Διέγερσης

Αδυναμία επίτευξης ή διατήρησης επαρκούς σεξουαλικής διέγερσης:

• Υποκειμενική: Απουσία συναισθήματος διέγερσης παρά τον φυσιολογικό λίπανση
• Γεννητικοοργανική: Ανεπαρκής κολπική λίπανση/διόγκωση
• Μεικτή: Συνδυασμός υποκειμενικής και γεννητικοοργανικής
• Επίμονη γεννητικοοργανική διέγερση: Ανεπιθύμητη, επίμονη διέγερση χωρίς σεξουαλική επιθυμία

3. Οργασμικές Διαταραχές

• Καθυστέρηση, απουσία ή μειωμένη ένταση οργασμού
• Δυσκολία επίτευξης οργασμού παρά επαρκή διέγερση
• Επηρεάζει 10-40% των γυναικών
• Μπορεί να είναι πρωτοπαθής (ποτέ δεν έχει βιώσει οργασμό) ή δευτεροπαθής (απώλεια προηγούμενης ικανότητας)

4. Σεξουαλικές Διαταραχές Πόνου

Δυσπαρευνία (Επώδυνη Σεξουαλική Επαφή)

• Πόνος γεννητικών οργάνων κατά ή μετά τη σεξουαλική επαφή
• Μπορεί να είναι επιφανειακός (είσοδος κόλπου) ή βαθύς (εσωτερικός)
• Επηρεάζει 10-20% των γυναικών

Κολπισμός

• Ακούσια συστολή μυών γύρω από τον κόλπο
• Καθιστά την εισχώρηση δύσκολη, επώδυνη ή αδύνατη
• Μπορεί να είναι πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής

Γενικευμένη Πυελική Πόνος/Διεισδυτική Διαταραχή

• Συνδυασμός δυσπαρευνίας και κολπισμού
• Πόνος, φόβος, τάση και μυϊκή σύσπαση

Αίτια Σεξουαλικών Δυσλειτουργιών

Οι σεξουαλικές δυσλειτουργίες είναι πολυπαραγοντικές – προκαλούνται από συνδυασμό βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων.

Βιολογικοί Παράγοντες

Ορμονικοί

• Εμμηνόπαυση: Μείωση οιστρογόνων και τεστοστερόνης
• Θηλασμός: Χαμηλά οιστρογόνα
• Θυρεοειδικές διαταραχές: Υπο- ή υπερθυρεοειδισμός
• Υπερπρολακτιναιμία: Αυξημένη προλακτίνη

Ιατρικές Παθήσεις

• Διαβήτης (νευροπάθεια, αγγειοπάθεια)
• Καρδιαγγειακά νοσήματα
• Νευρολογικές παθήσεις (σκλήρυνση κατά πλάκας, εγκεφαλικό)
• Χρόνιος πόνος
• Καρκίνος και θεραπεία του

Γυναικολογικές Παθήσεις

• Ενδομητρίωση: Χρόνιος πυελικός πόνος
• Ατροφική κολπίτιδα: Ξηρότητα, πόνος
• Κολπίτιδες και λοιμώξεις: Ερεθισμός, δυσφορία
• Ινομυώματα: Πόνος, πίεση
• Προλαψούς πυελικών οργάνων: Ανατομικές αλλαγές

Φάρμακα

• Αντικαταθλιπτικά: SSRIs (μειωμένη λίμπιντο, οργασμός)
• Αντιυπερτασικά: Β-αναστολείς
• Αντισυλληπτικά: Ορισμένα μπορεί να μειώσουν τη λίμπιντο
• Αντιψυχωσικά

Ψυχολογικοί Παράγοντες

• Κατάθλιψη: Απώλεια ενδιαφέροντος, ενέργειας
• Άγχος: Απόδοσης, σωματικό
• Στρες: Εργασία, οικονομικά, οικογένεια
• Προηγούμενο τραύμα: Σεξουαλική κακοποίηση
• Χαμηλή αυτοεκτίμηση: Δυσαρέσκεια με το σώμα
• Φόβοι: Εγκυμοσύνης, ΣΜΝ, πόνου

Σχεσιακοί/Κοινωνικοί Παράγοντες

• Προβλήματα στη σχέση (έλλειψη επικοινωνίας, εμπιστοσύνης)
• Σεξουαλικά προβλήματα του συντρόφου
• Πολιτιστικοί/θρησκευτικοί περιορισμοί
• Έλλειψη σεξουαλικής εκπαίδευσης
• Κόπωση, έλλειψη χρόνου

Διάγνωση

Κλινική Αξιολόγηση

Λεπτομερές Ιστορικό

• Περιγραφή προβλήματος και διάρκεια
• Σεξουαλικό ιστορικό
• Ιατρικό και ψυχιατρικό ιστορικό
• Φάρμακα
• Σχεσιακοί παράγοντες

Ερωτηματολόγια

• FSFI (Female Sexual Function Index)
• FSDS-R (Female Sexual Distress Scale-Revised)

Σωματική Εξέταση

• Γενική γυναικολογική εξέταση
• Αξιολόγηση γεννητικών οργάνων (ατροφία, ευαισθησία)
• Έλεγχος μυών πυελικού εδάφους

Εργαστηριακές Εξετάσεις

• Ορμόνες (οιστρογόνα, τεστοστερόνη, θυρεοειδής)
• Γλυκόζη (διαβήτης)
• Προλακτίνη

Θεραπευτικές Επιλογές

1. Ψυχοσεξουαλική Θεραπεία

Ατομική Συμβουλευτική

• Γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT)
• Αντιμετώπιση άγχους, κατάθλιψης, τραύματος
• Εκπαίδευση και αποκατάσταση σεξουαλικής λειτουργίας

Θεραπεία Ζεύγους

• Βελτίωση επικοινωνίας
• Επίλυση συγκρούσεων
• Αύξηση οικειότητας
• Σεξουαλική εκπαίδευση

Συμπεριφορικές Τεχνικές

• Sensate focus: Σταδιακή αισθησιακή εξερεύνηση χωρίς πίεση
• Kegel ασκήσεις: Ενδυνάμωση μυών πυελικού εδάφους
• Διαλαγμοί: Σταδιακή εισαγωγή για κολπισμό

2. Ορμονική Θεραπεία

Τοπικά Οιστρογόνα

• Για ατροφική κολπίτιδα και ξηρότητα
• Κρέμα, υπόθετα, δακτύλιος
• Ελάχιστη συστηματική απορρόφηση

Συστηματική Ορμονοθεραπεία

• Για εμμηνοπαυσιακά συμπτώματα
• Αξιολόγηση οφελών έναντι κινδύνων

Τεστοστερόνη

• Για υποενεργή σεξουαλική επιθυμία μετά εμμηνόπαυση
• Off-label χρήση (δεν έχει επίσημη έγκριση)
• Παρακολούθηση επιπέδων και παρενεργειών

3. Φαρμακευτική Θεραπεία (Μη Ορμονική)

Flibanserin (Addyi)

• Εγκρίθηκε για προεμμηνοπαυσιακό HSDD
• Δρα στον εγκέφαλο (σεροτονίνη, ντοπαμίνη)
• Ημερήσια χορήγηση

Bremelanotide (Vyleesi)

• Έγχυση για HSDD
• Χορηγείται 45 λεπτά πριν τη σεξουαλική δραστηριότητα

4. Συσκευές και Βοηθήματα

• Λιπαντικά: Υδατοδιαλυτά, σιλικόνης
• Κολπικές ενυδατικές κρέμες: Μακράς δράσης
• Δονητές: Για αυξημένη διέγερση και οργασμό
• Αντλία κενού κλειτορίδας: Αυξάνει αιμάτωση
• Laser/RF θεραπείες κόλπου: Αναγέννηση ιστών, βελτίωση λίπανσης

5. Θεραπεία Πόνου

Για Δυσπαρευνία/Κολπισμό

• Φυσιοθεραπεία πυελικού εδάφους
• Χαλάρωση μυϊκής τάσης
• Αντιμετώπιση υποκείμενων παθήσεων (ενδομητρίωση, λοιμώξεις)
• Τοπικά αναισθητικά
• Βιολογική ανάδραση (biofeedback)

Συμβουλές για Βελτίωση Σεξουαλικής Υγείας

Επικοινωνία

• Ανοιχτή συζήτηση με τον σύντροφο για επιθυμίες και ανησυχίες
• Έκφραση συναισθημάτων χωρίς κρίση
• Ανατροφοδότηση κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα

Τρόπος Ζωής

• Άσκηση: Βελτιώνει διάθεση, ενέργεια, αυτοπεποίθηση
• Υγιεινή διατροφή: Μεσογειακή διατροφή, αντιοξειδωτικά
• Περιορισμός αλκοόλ και καπνού: Επηρεάζουν αιμάτωση
• Ύπνος: Επαρκής ανάπαυση
• Διαχείριση στρες: Yoga, διαλογισμός

Χρόνος για Οικειότητα

• Προγραμματισμός ποιοτικού χρόνου με τον σύντροφο
• Δημιουργία ρομαντικής ατμόσφαιρας
• Εξερεύνηση νέων μορφών σεξουαλικής έκφρασης

Συμπέρασμα

Η σεξουαλική υγεία είναι αναπόσπαστο μέρος της συνολικής ευεξίας και αξίζει την ίδια προσοχή με οποιοδήποτε άλλο θέμα υγείας. Οι σεξουαλικές δυσλειτουργίες είναι πολύ συχνές και θεραπεύσιμες. Το πρώτο βήμα είναι να σπάσετε τη σιωπή και να συζητήσετε τις ανησυχίες σας με έναν εξειδικευμένο γυναικολόγο.

Η σεξουαλική σας υγεία έχει σημασία – αξίζετε να ζήσετε μια ικανοποιημένη σεξουαλική ζωή!

---

📞 Επικοινωνήστε με τον Δρ. Ιωάννη Δημητρακόπουλο

Ειδικότητα: Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος
Εξειδίκευση: Γυναικεία Σεξουαλική Υγεία & Δυσλειτουργίες
Τηλέφωνο: 210 6716126
Κινητό: 6985646410
Email: ikdmd@hotmail.com
Διεύθυνση: Λεωφόρος Δημητρίου Γούναρη 196, Γλυφάδα

Εμπιστευτική συμβουλευτική, διάγνωση και θεραπεία σεξουαλικών δυσλειτουργιών σε ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον.