Ενδομητρίωση: Διάγνωση, Συμπτώματα και Θεραπευτικές Επιλογές

Εισαγωγή

Η ενδομητρίωση είναι μια χρόνια γυναικολογική πάθηση που επηρεάζει 1 στις 10 γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Παρόλο που είναι συχνή, συχνά υποδιαγιγνώσκεται, με μέσο χρόνο διάγνωσης 7-10 έτη από την έναρξη των συμπτωμάτων.

Τι είναι η Ενδομητρίωση;

Η ενδομητρίωση χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη ενδομητριακού ιστού (που φυσιολογικά επενδύει το εσωτερικό της μήτρας) εκτός της μήτρας.

Πού Εμφανίζεται;

• Ωοθήκες (40%): Ενδομητριώματα (σοκολατόχρους κύστεις)
• Περιτόναιο (85%): Επιφάνεια πυελικών οργάνων
• Σάλπιγγες
• Κόλπος και τράχηλος
• Ουροποιητικό σύστημα (σπάνια)
• Έντερο (σπάνια)

Αίτια της Ενδομητρίωσης

Η ακριβής αιτία παραμένει άγνωστη. Υπάρχουν όμως θεωρίες:

1. Θεωρία Παλίνδρομης Έμμηνου Ρύσης

Ενδομητριακά κύτταρα ταξιδεύουν μέσω σαλπίγγων στην πυελική κοιλότητα.

2. Γενετική Προδιάθεση

• Οικογενειακό ιστορικό αυξάνει κίνδυνο 7-10 φορές
• Συγκεκριμένα γονίδια εμπλέκονται

3. Ανοσολογικοί Παράγοντες

Δυσλειτουργία ανοσοποιητικού που δεν καταστρέφει τα μετανaστευμένα κύτταρα.

4. Περιβαλλοντικοί Παράγοντες

• Διοξίνες και περιβαλλοντικές τοξίνες
• Ενδοκρινικοί διαταράκτες

Συμπτώματα της Ενδομητρίωσης

Πόνος

Δυσμηνόρροια (Επώδυνη Περίοδος):

• Το πιο συχνό σύμπτωμα (80% των γυναικών)
• Έντονος, συχνά αφόρητος πόνος
• Δεν ανακουφίζεται με συνήθη παυσίπονα
• Επιδεινώνεται με τα χρόνια

Χρόνιος Πυελικός Πόνος:

• Συνεχής ή περιοδικός πόνος
• Όχι απαραίτητα σχετιζόμενος με την περίοδο
• Επιδεινώνεται με άσκηση ή κίνηση

Δυσπαρευνία (Επώδυνη Σεξουαλική Επαφή):

• Εμφανίζεται σε 40-50% των περιπτώσεων
• Βαθύς πόνος κατά τη διείσδυση
• Επηρεάζει σημαντικά τη σεξουαλική ζωή

Υπογονιμότητα

• 30-50% των γυναικών με ενδομητρίωση αντιμετωπίζουν δυσκολία σύλληψης
• Αποτελεί την αιτία σε 25-50% των περιπτώσεων υπογονιμότητας
• Μειώνει την ποιότητα ωαρίων
• Προκαλεί φλεγμονή και συμφύσεις

Άλλα Συμπτώματα

• Κόπωση και εξάντληση
• Διαταραχές εντέρου (διάρροια, δυσκοιλιότητα)
• Επώδυνη αφόδευση
• Επώδυνη ούρηση
• Αιμορραγία στα ούρα ή κόπρανα (σπάνια)

Στάδια Ενδομητρίωσης

Η American Society for Reproductive Medicine (ASRM) ορίζει 4 στάδια:

Στάδιο I: Ελάχιστη

• Μικρές εστίες ή επιφανειακές αλλοιώσεις
• Καμία ή ελάχιστη συμφύσεις

Στάδιο II: Ήπια

• Βαθύτερες αλλοιώσεις
• Λίγες συμφύσεις

Στάδιο III: Μέτρια

• Πολυάριθμες βαθιές αλλοιώσεις
• Ενδομητριώματα ωοθηκών
• Συμφύσεις

Στάδιο IV: Σοβαρή

• Εκτεταμένες αλλοιώσεις
• Μεγάλα ενδομητριώματα
• Εκτεταμένες συμφύσεις

Σημείωση: Το στάδιο ΔΕΝ συσχετίζεται πάντα με την ένταση των συμπτωμάτων!

Διάγνωση

Κλινική Εξέταση

• Ιστορικό συμπτωμάτων
• Γυναικολογική εξέταση
• Ψηλάφηση οζώδεων περιοχών

Απεικονιστικές Εξετάσεις

Υπερηχογράφημα:

• Διακολπικός υπέρηχος (πρώτη επιλογή)
• Εντοπισμός ενδομητριωμάτων
• Αξιολόγηση άλλων ανωμαλιών

MRI:

• Λεπτομερής απεικόνιση
• Βαθιά διηθητική ενδομητρίωση
• Προεγχειρητικός σχεδιασμός

Λαπαροσκόπηση

• Χρυσός κανόνας διάγνωσης
• Άμεση οπτική επιβεβαίωση
• Δυνατότητα βιοψίας
• Ταυτόχρονη θεραπεία

Δείκτες Αίματος

• CA-125: Αυξημένος αλλά όχι ειδικός
• Χρήσιμος για παρακολούθηση

Θεραπευτικές Επιλογές

1. Φαρμακευτική Αγωγή

Παυσίπονα:

• NSAIDs (ιβουπροφαίνη, ναπροξένη)
• Πρώτη γραμμή για ήπιο πόνο

Ορμονική Θεραπεία:

Αντισυλληπτικά:

• Χάπι, έμπλαστρο, δακτύλιος
• Συνεχής λήψη (χωρίς διάλειμμα)
• Μειώνει πόνο κατά 80%

Προγεσταγόνα:

• Χάπια ή ενδομήτρια συσκευή
• Αποτελεσματικά για πόνο

Ανάλογα GnRH:

• Δημιουργούν τεχνητή εμμηνόπαυση
• Πολύ αποτελεσματικά
• Χρήση έως 6 μήνες
• Παρενέργειες: Εξάψεις, απώλεια οστικής μάζας

2. Χειρουργική Θεραπεία

Λαπαροσκοπική Εκτομή:

• Αφαίρεση εστιών ενδομητρίωσης
• Λύση συμφύσεων
• Αποκατάσταση ανατομίας
• Βελτίωση γονιμότητας

Πλεονεκτήματα:

• Μικρές τομές
• Γρήγορη ανάρρωση
• Λιγότερος πόνος
• Λιγότερες επιπλοκές

Υστερεκτομή:

• Τελευταία λύση
• Για σοβαρές περιπτώσεις
• Όταν η γυναίκα δεν επιθυμεί παιδιά
• Συχνά με αφαίρεση ωοθηκών

3. Συμπληρωματικές Θεραπείες

• Φυσιοθεραπεία: Για χρόνιο πόνο
• Ψυχοθεραπεία: Διαχείριση άγχους και κατάθλιψης
• Βελονισμός: Μείωση πόνου
• Διατροφή: Αντιφλεγμονώδης δίαιτα
• Yoga/Meditation: Διαχείριση στρες

Ενδομητρίωση και Γονιμότητα

Γιατί Επηρεάζει τη Γονιμότητα;

• Φλεγμονή στην πυελική κοιλότητα
• Συμφύσεις που παρεμποδίζουν τις σάλπιγγες
• Χαμηλότερη ποιότητα ωαρίων
• Διαταραχή ανοσολογικού συστήματος

Θεραπευτικές Επιλογές

Χειρουργική:

• Λαπαροσκοπική αφαίρεση εστιών
• Αύξηση πιθανοτήτων σύλληψης κατά 50%

Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή:

• IUI: Για ήπια ενδομητρίωση
• IVF: Για μέτρια έως σοβαρή
• Ποσοστά επιτυχίας IVF: 30-40%

Πρόγνωση και Παρακολούθηση

Μακροπρόθεσμη Αντιμετώπιση

• Η ενδομητρίωση είναι χρόνια πάθηση
• Υποτροπιάζει σε 40-50% μετά τη θεραπεία
• Απαιτείται μακροχρόνια παρακολούθηση
• Τακτικοί έλεγχοι κάθε 6-12 μήνες

Παράγοντες Καλής Πρόγνωσης

• Έγκαιρη διάγνωση
• Κατάλληλη θεραπεία
• Τακτική παρακολούθηση
• Υγιεινός τρόπος ζωής

Συμβουλές Διαβίωσης

Διατροφή

• Πλούσια σε φρούτα και λαχανικά
• Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα
• Αποφυγή κόκκινου κρέατος
• Περιορισμός καφεΐνης και αλκοόλ

Άσκηση

• Μέτρια αεροβική άσκηση
• Yoga για ευελιξία
• Αποφυγή έντονης άσκησης κατά την περίοδο

Διαχείριση Στρες

• Τεχνικές αναπνοής
• Διαλογισμός
• Επαρκής ύπνος
• Ομάδες υποστήριξης

Συμπέρασμα

Η ενδομητρίωση είναι μια πολύπλοκη πάθηση που απαιτεί εξατομικευμένη προσέγγιση. Με έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη θεραπεία, οι γυναίκες μπορούν να διατηρήσουν την ποιότητα ζωής τους και να πραγματοποιήσουν το όνειρο της μητρότητας.

Δεν είστε μόνες – υπάρχει αποτελεσματική βοήθεια!

---

Επικοινωνία

Δρ. Ιωάννης Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος
Επανορθωτική και Κοσμητική Γυναικολογία

📍 Δημητρίου Γούναρη 196, Γλυφάδα
📞 210 6716126
📱 6985646410
✉️ ikdmd@hotmail.com
🌐 www.dr-dimitrakopoulos.com

Το άρθρο αυτό έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή.