Σύφιλη (Syphilis): Πλήρης Οδηγός Συμπτωμάτων, Σταδίων & Θεραπείας

🔬 Τι Είναι η Σύφιλη;

Η σύφιλη (syphilis) είναι μία συστηματική βακτηριακή λοίμωξη, προκαλούμενη από το σπειροχαιτίδιο Treponema pallidum. Χαρακτηρίζεται ως “ο μεγάλος μιμητής” λόγω της ποικιλίας των κλινικών εκδηλώσεών της και εξελίσσεται σε τρία κύρια στάδια αν δεν θεραπευτεί.

🦠 Μετάδοση της Σύφιλης

Τρόποι Μετάδοσης

Η σύφιλη μεταδίδεται μέσω:

• ✅ Άμεσης επαφής με έλκος σύφιλης (chancre) κατά τη σεξουαλική επαφή
• ✅ Κολπική επαφή
• ✅ Πρωκτική επαφή
• ✅ Στοματική επαφή
• ✅ Κάθετη μετάδοση (από μητέρα σε έμβρυο – συγγενής σύφιλη)
• ✅ Μετάγγιση αίματος (πολύ σπάνια)
• ❌ Δεν μεταδίδεται από τουαλέτες, πισίνες, πετσέτες ή φιλιά (εκτός αν υπάρχει έλκος)

Παράγοντες Κινδύνου

• Πολλαπλοί σεξουαλικοί σύντροφοι
• Μη χρήση προφυλακτικού
• MSM (άνδρες που έχουν σεξ με άνδρες)
• HIV λοίμωξη (αμοιβαία αύξηση κινδύνου)
• Χρήση ουσιών/αλκοόλ
• Ιστορικό άλλων ΣΜΝ

📋 Στάδια της Σύφιλης

1️⃣ Πρωτοπαθής Σύφιλη (Primary Syphilis)

Χρόνος εμφάνισης: 10-90 ημέρες μετά τη μόλυνση (κατά μέσο όρο 21 ημέρες)

• 💧 Περιφερική λεμφαδενοπάθεια (σκληροί, ανώδυνοι λεμφαδένες)
• ❗ Πολύ μεταδοτική στο στάδιο αυτό

2️⃣ Δευτεροπαθής Σύφιλη (Secondary Syphilis)

Χρόνος εμφάνισης: 4-10 εβδομάδες μετά το chancre (ή 6 μήνες μετά τη μόλυνση)

Συστηματικές Εκδηλώσεις:

• ❗ Πολύ μεταδοτική
• ⏱️ Τα συμπτώματα υποχωρούν σε 2-6 εβδομάδες (χωρίς θεραπεία)

3️⃣ Λανθάνουσα Σύφιλη (Latent Syphilis)

Χαρακτηριστικά:

• ❌ Δεν υπάρχουν συμπτώματα
• ✅ Θετικές ορολογικές εξετάσεις
• ⏱️ Μπορεί να διαρκέσει χρόνια ή δεκαετίες

Υποδιαιρείται σε:

• Πρώιμη λανθάνουσα: <1 έτος από τη μόλυνση (μεταδοτική)
• Όψιμη λανθάνουσα: >1 έτος από τη μόλυνση (χαμηλός κίνδυνος μετάδοσης)

4️⃣ Τριτοπαθής Σύφιλη (Tertiary Syphilis)

Χρόνος εμφάνισης: 10-30 χρόνια μετά την αρχική μόλυνση (αν δεν θεραπευτεί)

Εμφανίζεται στο 30% των μη θεραπευμένων:

🔬 Διάγνωση της Σύφιλης

Μικροσκοπική Εξέταση (Άμεση Ανίχνευση)

1. Dark-field Microscopy (Σκοτεινό Πεδίο)

• ✅ Άμεση παρατήρηση T. pallidum από έλκος
• ✅ Gold Standard για πρωτοπαθή σύφιλη
• ⏱️ Άμεση διάγνωση
• ❌ Απαιτεί εξειδίκευση και ειδικό μικροσκόπιο

2. PCR (Nucleic Acid Amplification)

• Ευαισθησία: 90-95%
• Χρήσιμο σε νευροσύφιλη (CSF)

Ορολογικές Εξετάσεις (Πιο Συχνές)

Αλγόριθμος Διάγνωσης

Παραδοσιακός Αλγόριθμος:

1. Screening: RPR/VDRL
2. Επιβεβαίωση (αν θετικό): FTA-ABS/TP-PA

Reverse Αλγόριθμος (πιο σύγχρονος):

1. Screening: EIA/CIA (treponema-ειδική)
2. Επιβεβαίωση (αν θετικό): RPR/VDRL
3. Αν αναντιστοιχία: δεύτερη treponema-ειδική (TP-PA)

Νευροσύφιλη

• CSF VDRL: Ειδική (100%), αλλά χαμηλή ευαισθησία (30-70%)
• CSF παράμετροι: Αυξημένες λευκά, πρωτεΐνη, θετικό VDRL
• Ενδείξεις: Νευρολογικά συμπτώματα, HIV+, όψιμη σύφιλη, αποτυχία θεραπείας

💊 Θεραπεία της Σύφιλης

Θεραπευτικά Σχήματα (2024)

1. Πρωτοπαθής, Δευτεροπαθής, Πρώιμη Λανθάνουσα Σύφιλη (<1 έτος):

• Benzathine Penicillin G 2.4 εκατ. IU IM (μία δόση)
• Αποτελεσματικότητα: 95-98%

2. Όψιμη Λανθάνουσα (>1 έτος), Τριτοπαθής, Άγνωστης Διάρκειας:

• Benzathine Penicillin G 2.4 εκατ. IU IM κάθε εβδομάδα x3 εβδομάδες (σύνολο 7.2 εκατ. IU)

3. Νευροσύφιλη:

• Aqueous Crystalline Penicillin G 18-24 εκατ. IU IV/ημέρα (3-4 εκατ. IU IV κάθε 4 ώρες) για 10-14 ημέρες
• Εναλλακτικά: Procaine Penicillin G 2.4 εκατ. IU IM/ημέρα + Probenecid 500 mg PO x4/ημέρα για 10-14 ημέρες

Θεραπεία σε Αλλεργία στην Πενικιλλίνη

Για μη έγκυες (πρωτοπαθής/δευτεροπαθής):

• Doxycycline 100 mg PO x2/ημέρα για 14 ημέρες
• Εναλλακτικά: Tetracycline 500 mg PO x4/ημέρα για 14 ημέρες
• Εναλλακτικά: Ceftriaxone 1-2 g IM/IV/ημέρα για 10-14 ημέρες

Για έγκυες με αλλεργία:

• Απαιτείται αποευαισθητοποίηση (desensitization) στην πενικιλλίνη
• Η πενικιλλίνη είναι η μόνη ασφαλής και αποτελεσματική θεραπεία στην εγκυμοσύνη

Jarisch-Herxheimer Reaction

Παρακολούθηση Μετά Θεραπεία

Κλινική και RPR/VDRL titers:

• Πρωτοπαθής/Δευτεροπαθής: 6, 12, 24 μήνες
• Λανθάνουσα/Τριτοπαθής: 6, 12, 24 μήνες (μερικοί προτείνουν έως 3-5 χρόνια)
• Νευροσύφιλη: CSF κάθε 6 μήνες έως 2 χρόνια

Επιτυχής θεραπεία:

• Μείωση RPR/VDRL titers κατά 4πλάσιο (π.χ. από 1:32 σε 1:8) σε 6-12 μήνες
• Κλινική βελτίωση

Αποτυχία θεραπείας/επαναλοίμωξη (αν):

• Νέα συμπτώματα
• Αύξηση titers κατά 4πλάσιο
• Υψηλά titers δεν μειώνονται σε 12-24 μήνες
• → Επανάληψη θεραπείας ή νευροσύφιλη workup

Θεραπεία Συντρόφου

• ✅ Όλοι οι σύντροφοι των τελευταίων 90 ημερών (πρωτοπαθής)
• ✅ Όλοι οι σύντροφοι των τελευταίων 6 μηνών (δευτεροπαθής/πρώιμη λανθάνουσα)
• ✅ Επειγόντως θεραπεία ακόμα κι αν οι εξετάσεις είναι αρνητικές
• ❌ Αποχή από σεξουαλικές επαφές μέχρι να ολοκληρωθεί η θεραπεία

🤰 Σύφιλη & Εγκυμοσύνη (Συγγενής Σύφιλη)

Συγγενής Σύφιλη – Εκδηλώσεις

Πρώιμη Συγγενής Σύφιλη (<2 ετών):

• Εξάνθημα, φουσκάλες στα πέλματα
• Ρινίτιδα (snuffles)
• Ηπατοσπληνομεγαλία
• Οστεοχονδρίτιδα
• Αναιμία
• Λεμφαδενοπάθεια

Όψιμη Συγγενής Σύφιλη (>2 ετών):

• Hutchinson’s teeth (παραμορφωμένα δόντια)
• Interstitial keratitis (κερατίτιδα)
• Saddle nose (ανασήκωμα ρινικού οστού)
• Κώφωση (νευροαισθητηριακή)
• Νευρολογικές επιπλοκές

Θεραπεία Εγκυμόνων

• Benzathine Penicillin G (ίδια σχήματα με μη έγκυες)
• Θεραπεία πριν την 28η εβδομάδα: 98% πρόληψη συγγενούς σύφιλης
• Παρακολούθηση: Μηνιαίες RPR/VDRL
• Υπερηχογραφική παρακολούθηση εμβρύου

🛡️ Πρόληψη της Σύφιλης

Μέθοδοι Πρόληψης

• ✅ Προφυλακτικό: Μείωση κινδύνου ~85-95%
• ✅ Αποχή: 100% προστασία
• ✅ Μονογαμική σχέση: Με έλεγχο και των δύο συντρόφων
• ✅ Τακτικός έλεγχος:
  • MSM: Κάθε 3-6 μήνες
  • HIV+: Κάθε 3-6 μήνες
  • Πολλαπλοί σύντροφοι: Ετησίως ή μετά από κάθε νέο σύντροφο
  • Έγκυες: Στην πρώτη επίσκεψη + 3ο τρίμηνο (ομάδες κινδύνου)
• ✅ Άμεση θεραπεία: Αποφυγή μετάδοσης και επιπλοκών
• ❌ Δεν υπάρχει εμβόλιο

Σχέση με HIV

• Η σύφιλη αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης/μόλυνσης HIV x3-5
• Άτομα με HIV έχουν πιο επιθετική σύφιλη
• Αυξημένος κίνδυνος νευροσύφιλης
• Απαιτείται πιο συχνή παρακολούθηση

❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορώ να έχω σύφιλη χωρίς να το ξέρω;

Ναι. Το έλκος (chancre) της πρωτοπαθούς σύφιλης είναι ανώδυνο και μπορεί να βρίσκεται σε κρυφές περιοχές (ορθό, κόλπος). Επίσης, η λανθάνουσα σύφιλη δεν έχει συμπτώματα.

2. Πόσο καιρό μετά την έκθεση θα έχω συμπτώματα;

Το chancre εμφανίζεται 10-90 ημέρες μετά τη μόλυνση (κατά μέσο όρο 21 ημέρες). Οι ορολογικές εξετάσεις γίνονται θετικές 3-6 εβδομάδες μετά.

3. Θα έχω ανοσία μετά τη θεραπεία;

Όχι. Μπορείτε να επαναμολυνθείτε αμέσως. Δεν υπάρχει φυσική ανοσία στη σύφιλη.

4. Οι εξετάσεις μου παραμένουν θετικές μετά θεραπεία;

Εξαρτάται:

• Treponema-ειδικές (FTA-ABS, TP-PA): Παραμένουν θετικές δια βίου
• Μη treponema-ειδικές (RPR, VDRL): Οι τίτλοι μειώνονται και μπορεί να γίνουν αρνητικές (αλλά όχι πάντα)

5. Η σύφιλη μπορεί να μεταδοθεί με φιλί;

Σπάνια. Μόνο αν υπάρχει έλκος (chancre) στα χείλη ή το στόμα και γίνει άμεση επαφή.

🩺 Πότε Να Επισκεφτείτε Γιατρό

Επισκεφτείτε άμεσα γυναικολόγο αν:

• ✅ Εμφανίσατε ανώδυνο έλκος στα γεννητικά όργανα, ορθό ή στόμα
• ✅ Έχετε εξάνθημα σε παλάμες/πέλματα
• ✅ Εμφανίσατε γριππώδη συμπτώματα + εξάνθημα
• ✅ Είχατε ανασφαλή σεξουαλική επαφή
• ✅ Ο σύντροφός σας διαγνώστηκε με σύφιλη
• ✅ Είστε έγκυος και δεν έχετε ελεγχθεί
• ✅ Ανήκετε σε ομάδα κινδύνου (MSM, HIV+, πολλαπλοί σύντροφοι)