Έρπης Γεννητικών Οργάνων (Genital Herpes): Πλήρης Οδηγός Συμπτωμάτων, Θεραπείας & Διαχείρισης Υποτροπών

Τι Είναι ο Έρπης Γεννητικών Οργάνων;

Ο Έρπης των Γεννητικών Οργάνων (Genital Herpes) είναι μια χρόνια ιογενής λοίμωξη που προκαλείται από τους ιούς του Απλού Έρπητα (Herpes Simplex Virus – HSV), κυρίως τους τύπους HSV-1 και HSV-2. Είναι ένα από τα πιο συχνά σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (STIs) παγκοσμίως.

📊 Επιδημιολογικά Δεδομένα

500+ εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως έχουν HSV-2
1 στις 6 ενήλικες (15-49 ετών) έχει λοίμωξη HSV-2
Γυναίκες: Υψηλότερος κίνδυνος (16%) vs άνδρες (8%)
Ασυμπτωματικοί φορείς: 70-80% δεν γνωρίζουν ότι έχουν τον ιό
Υποτροπές: 40-50% έχουν υποτροπιάζοντα επεισόδια
HSV-1: Αυξανόμενα ποσοστά γεννητικού έρπη (30-50% των νέων κρουσμάτων)

Τύποι Ιού Έρπητα (HSV-1 vs HSV-2)

HSV-1 (Herpes Simplex Virus Type 1)

Παραδοσιακά: Έρπης του στόματος (cold sores, fever blisters)
Σήμερα: 30-50% των νέων κρουσμάτων γεννητικού έρπη οφείλονται σε HSV-1
Μετάδοση: Οριική επαφή, αυτομετάδοση από στόμα σε γεννητικά
Υποτροπές: Λιγότερο συχνές στη γεννητική περιοχή (1-2/έτος)
Ασυμπτωματική απέκκριση: Χαμηλότερη από HSV-2

HSV-2 (Herpes Simplex Virus Type 2)

Κυρίως: Έρπης γεννητικών οργάνων
Υπεύθυνος: 50-70% των κρουσμάτων γεννητικού έρπη
Υποτροπές: Πιο συχνές (4-6/έτος κατά μέσο όρο)
Ασυμπτωματική απέκκριση: 10-20% των ημερών (ακόμα χωρίς συμπτώματα)
Μετάδοση: Σεξουαλική επαφή

⚠️ Σημαντικό: Και οι δύο τύποι HSV μπορούν να προκαλέσουν λοίμωξη οπουδήποτε στο σώμα (στόμα, γεννητικά, δέρμα). Η διάκριση HSV-1/HSV-2 γίνεται με εργαστηριακή εξέταση.

Τρόπος Μετάδοσης

Ο ιός του έρπητα μεταδίδεται μέσω:

Άμεση Επαφή με Μολυσμένες Βλάβες

✅ Σεξουαλική επαφή (κολπική, πρωκτική, οριική) με άτομο που έχει ενεργές βλάβες
✅ Φιλιά (για HSV-1 στόμα → γεννητικά)
✅ Δερματική επαφή με μολυσμένη περιοχή

Ασυμπτωματική Ιογενής Απέκκριση (Viral Shedding)

⚠️ Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί ακόμα και χωρίς ορατές βλάβες
⚠️ HSV-2: 10-20% των ημερών χωρίς συμπτώματα
⚠️ HSV-1: Λιγότερο συχνή ασυμπτωματική απέκκριση
⚠️ Υψηλότερος κίνδυνος τις πρώτες εβδομάδες/μήνες μετά την πρωτοπαθή λοίμωξη

Κάθετη Μετάδοση (Μητέρα → Νεογνό)

🚨 Κατά τον τοκετό: Μετάδοση από ενεργό επεισόδιο στα γεννητικά
🚨 Νεογνικός έρπης: Σοβαρή νόσος με υψηλή νοσηρότητα/θνησιμότητα
⚠️ Πρωτοπαθής λοίμωξη στην εγκυμοσύνη: Υψηλότερος κίνδυνος (30-50%)
✅ Υποτροπή κατά τον τοκετό: Χαμηλότερος κίνδυνος (1-3%)

ΔΕΝ Μεταδίδεται Από:

❌ Κάθισμα τουαλέτας
❌ Πετσέτες, σεντόνια (εκτός αν υπάρχει άμεση επαφή με μολυσμένα υγρά)
❌ Πισίνες, μπανιέρες
❌ Αέρα, νερό, τρόφιμα

Συμπτώματα Έρπητα

Πρωτοπαθής Λοίμωξη (Πρώτο Επεισόδιο)

Η πρωτοπαθής λοίμωξη είναι συνήθως η πιο σοβαρή και εμφανίζεται 2-12 ημέρες μετά την έκθεση:

Τοπικά Συμπτώματα:

Κνησμός, τσούξιμο, καύσος (πρόδρομα συμπτώματα)
Ομάδες μικρών φουσκαλών γεμάτες υγρό (vesicles)
Οδυνηρά έλκη μετά τη ρήξη των φουσκαλών
Πόνος, δυσφορία (ιδίως στην ούρηση)
Διάρκεια: 2-4 εβδομάδες για πλήρη επούλωση

Συστηματικά Συμπτώματα:

🤒 Πυρετός (38-39°C)
🤕 Κεφαλαλγία
💪 Μυαλγίες, αδυναμία
🔴 Διογκωμένοι λεμφαδένες (βουβωνικοί)
⏱️ Διάρκεια συστηματικών: 1-2 εβδομάδες

Υποτροπιάζουσα Λοίμωξη (Recurrences)

Μετά την πρωτοπαθή λοίμωξη, ο ιός παραμένει λανθάνων στα νευρικά γάγγλια. Περιοδικά επανενεργοποιείται προκαλώντας υποτροπές:

Χαρακτηριστικά Υποτροπών:

Ηπιότερα συμπτώματα από την πρωτοπαθή λοίμωξη
Λιγότερες βλάβες
Συντομότερη διάρκεια: 7-10 ημέρες
Χωρίς πυρετό/συστηματικά συμπτώματα συνήθως
Πρόδρομα: Κνησμός, μυρμήγκιασμα 12-24 ώρες πριν τις βλάβες
Συχνότητα: Μεταβλητή (0-12+ υποτροπές/έτος)

Παράγοντες που Προκαλούν Υποτροπές:

🔴 Stress (σωματικό, ψυχολογικό)
🔴 Εμμηνόρροια (ορμονικές αλλαγές)
🔴 Ασθένεια, πυρετός
🔴 Ανοσοκαταστολή (HIV, φάρμακα, χημειοθεραπεία)
🔴 Υπερβολική έκθεση στον ήλιο (UV ακτινοβολία)
🔴 Τραυματισμός περιοχής
🔴 Σεξουαλική επαφή (τριβή)
🔴 Χειρουργεία, τοπικά travma

Συχνές Εντοπίσεις Βλαβών

Στις Γυναίκες:

Αιδοίο (μεγάλα/μικρά χείλη)
Είσοδος κόλπου
Κόλπος, τράχηλος μήτρας
Περίνεος
Περιπρωκτική περιοχή, πρωκτός
Μηροί, γλουτοί (σπάνια)

Στους Άνδρες:

Βάλανος (κεφαλή πέους)
Στέλεχος πέους
Όσχεο
Περιπρωκτική περιοχή, πρωκτός
Μηροί (σπάνια)

Διάγνωση

Κλινική Εξέταση

Οπτική εξέταση χαρακτηριστικών βλαβών (φουσκάλες, έλκη)
Ιστορικό: Προηγούμενα επεισόδια, σεξουαλικοί σύντροφοι
Προσοχή: Πολλές περιπτώσεις είναι ασυμπτωματικές ή άτυπες

Εργαστηριακές Εξετάσεις

1. PCR (Polymerase Chain Reaction) – GOLD STANDARD

✅ Πιο ευαίσθητη μέθοδος
✅ Ανιχνεύει DNA του ιού από δείγμα βλάβης
✅ Διακρίνει HSV-1 από HSV-2
✅ Γρήγορα αποτελέσματα (24-48 ώρες)
✅ Ευαισθησία: 95-98%
⚠️ Απαιτεί: Ενεργές βλάβες (πρώτες 48-72 ώρες)

2. Καλλιέργεια Ιού (Viral Culture)

✅ Παραδοσιακή μέθοδος
✅ Διακρίνει HSV-1 από HSV-2
❌ Λιγότερο ευαίσθητη από PCR (ευαισθησία 50-80%)
❌ Χρειάζεται 2-7 ημέρες για αποτελέσματα
⚠️ Καλύτερη απόδοση: Πρώτες 24-48 ώρες από εμφάνιση βλαβών

3. Εξέταση Αντισωμάτων (HSV Serology – IgG/IgM)

Ανιχνεύει: Αντισώματα IgG (χρόνια λοίμωξη) και IgM (πρόσφατη λοίμωξη)
✅ Χρήσιμη: Όταν δεν υπάρχουν ενεργές βλάβες
✅ Διαγνώσεις ασυμπτωματικών φορέων
✅ Έλεγχος συντρόφων
⚠️ Περίοδος παραθύρου: 2-12 εβδομάδες μετά τη λοίμωξη για να γίνουν θετικά τα IgG
⚠️ Δεν διακρίνει: Ενεργή λοίμωξη από παλιά λοίμωξη (IgG παραμένουν δια βίου)
Type-Specific Tests: Διακρίνουν HSV-1 από HSV-2 (π.χ. HerpeSelect ELISA)

Πότε Χρειάζεται Εξέταση;

✅ Παρουσία ύποπτων βλαβών
✅ Σύντροφος με γνωστό έρπη
✅ Εγκυμοσύνη (ιστορικό έρπη ή συντρόφου)
✅ Ασυμπτωματικός έλεγχος σε άτομα υψηλού κινδύνου
✅ Υποτροπιάζοντα ουρογεννητικά συμπτώματα άγνωστης αιτιολογίας

Θεραπεία Έρπητα

💡 Σημαντικό: Δεν υπάρχει θεραπεία που να εξαλείφει τον ιό HSV από τον οργανισμό. Ο ιός παραμένει λανθάνων στα νευρικά γάγγλια δια βίου. Η θεραπεία στοχεύει σε:

✅ Μείωση συμπτωμάτων & διάρκειας επεισοδίων
✅ Επιτάχυνση επούλωσης
✅ Μείωση συχνότητας υποτροπών
✅ Μείωση ιογενούς απέκκρισης & μετάδοσης

Αντιικά Φάρμακα (Antiviral Therapy)

Πρώτης Γραμμής Φάρμακα:

1. Aciclovir (Zovirax)

Δοσολογία πρωτοπαθούς: 400mg x 3/ημέρα ή 200mg x 5/ημέρα για 7-10 ημέρες
Δοσολογία υποτροπής: 400mg x 3/ημέρα ή 800mg x 2/ημέρα για 5 ημέρες
Καταστολή: 400mg x 2/ημέρα συνέχεια
Πλεονέκτημα: Φθηνότερο, καλά μελετημένο
Μειονέκτημα: Χρειάζεται πολλαπλές δόσεις/ημέρα

2. Valaciclovir (Valtrex)

Δοσολογία πρωτοπαθούς: 1000mg x 2/ημέρα για 7-10 ημέρες
Δοσολογία υποτροπής: 500mg x 2/ημέρα για 3-5 ημέρες
Καταστολή: 500mg ή 1000mg x 1/ημέρα συνέχεια
Πλεονέκτημα: Καλύτερη βιοδιαθεσιμότητα, λιγότερες δόσεις, μειώνει μετάδοση 50%
Συνιστάται: Πρώτη επιλογή για καταστολή

3. Famciclovir (Famvir)

Δοσολογία πρωτοπαθούς: 250mg x 3/ημέρα για 7-10 ημέρες
Δοσολογία υποτροπής: 125mg x 2/ημέρα για 5 ημέρες ή 1000mg x 2/ημέρα για 1 ημέρα
Καταστολή: 250mg x 2/ημέρα συνέχεια
Πλεονέκτημα: Μακρά διάρκεια δράσης

Στρατηγικές Θεραπείας

1. Επεισοδιακή Θεραπεία (Episodic Therapy)

Λαμβάνονται αντιικά μόνο κατά την εμφάνιση υποτροπής:

✅ Ένδειξη: Σπάνιες υποτροπές (< 6/έτος)
✅ Έναρξη: Όσο πιο γρήγορα μετά τα πρώτα συμπτώματα (prodrome)
✅ Μειώνει διάρκεια: 1-2 ημέρες λιγότερο
✅ Μειώνει συμπτώματα

2. Καταστολτική Θεραπεία (Suppressive Therapy)

Καθημερινή λήψη αντιικών συνεχώς για μήνες-έτη:

✅ Ένδειξη: Συχνές υποτροπές (≥ 6/έτος)
✅ Μειώνει υποτροπές: 70-80%
✅ Μειώνει ασυμπτωματική απέκκριση: ~50%
✅ Μειώνει μετάδοση: 50% (μελέτες με Valaciclovir)
✅ Βελτιώνει ποιότητα ζωής
✅ Ασφαλής: Για μακροχρόνια χρήση (έως 10+ έτη)
Συνιστάται για:
- Συχνές υποτροπές
- Σοβαρά συμπτώματα
- Ψυχολογική επιβάρυνση
- Προστασία σεροαρνητικού συντρόφου
- Εγκυμοσύνη (τελευταίο τρίμηνο)

Τοπική Θεραπεία & Συμπτωματική Αντιμετώπιση

💊 Αναλγητικά: Παρακεταμόλη, Ibuprofen για πόνο
🧴 Τοπικά αναισθητικά: Κρέμες με Lidocaine (προσοχή: μερικές φορές ερεθίζουν)
💧 Καθαρισμός βλαβών: Απαλός καθαρισμός με σαπούνι/νερό
🧊 Κρύες κομπρέσες: Ανακούφιση πόνου & φλεγμονής
🚿 Καθιστό μπάνιο: Με χλιαρό νερό (sitz bath)
👗 Χαλαρά ρούχα: Βαμβακερά εσώρουχα
⚠️ Αποφυγή: Τριβής, τραυματισμού περιοχής

Έρπης & Εγκυμοσύνη

🚨 Νεογνικός Έρπης (Neonatal Herpes)

Σοβαρή νόσος με επιπλοκές:

🔴 Συστηματική λοίμωξη: Ήπαρ, πνεύμονες, εγκέφαλος
🔴 Εγκεφαλίτιδα (30-50% των κρουσμάτων)
🔴 Θνησιμότητα: 30% αν δεν αντιμετωπιστεί
🔴 Νευρολογικές επιπλοκές: Σε 50% των επιζώντων

Κίνδυνος Μετάδοσης στο Νεογνό

Κατάσταση Μητέρας	Κίνδυνος Μετάδοσης	Διαχείριση
Πρωτοπαθής λοίμωξη κατά τον τοκετό	30-50%	Καισαρική τομή (συνιστάται)
Πρώτο επεισόδιο (μη πρωτοπαθές)	10-30%	Καισαρική ή φυσιολογικός (ανά περίπτωση)
Υποτροπή κατά τον τοκετό	1-3%	Συνήθως φυσιολογικός τοκετός
Ιστορικό έρπη, χωρίς βλάβες	<1%	Φυσιολογικός τοκετός

Διαχείριση Έρπη στην Εγκυμοσύνη

Έλεγχος & Παρακολούθηση:

✅ Ιστορικό: Ερώτηση για προηγούμενα επεισόδια (μητέρα & σύντροφος)
✅ Εξέταση αντισωμάτων: Στην αρχή της εγκυμοσύνης (type-specific HSV serology)
✅ Κλινική εξέταση: Σε κάθε προγεννητική επίσκεψη
✅ Καλλιέργεια/PCR: Αν εμφανιστούν βλάβες

Αντιική Προφύλαξη:

💊 Από 36η εβδομάδα: Καταστολτική θεραπεία με:
- Aciclovir 400mg x 3/ημέρα
- Valaciclovir 500mg x 2/ημέρα
✅ Μειώνει: Κλινικές υποτροπές & ιογενή απέκκριση κατά τον τοκετό
✅ Μειώνει: Ανάγκη καισαρικής τομής
✅ Ασφαλής: Δεν υπάρχουν τερατογόνες ενέργειες

Τοκετός:

🔴 Καισαρική τομή: Αν υπάρχουν ενεργές βλάβες κατά τον τοκετό
🔴 Καισαρική τομή: Πρωτοπαθής λοίμωξη στο 3ο τρίμηνο (ακόμα χωρίς βλάβες)
✅ Φυσιολογικός τοκετός: Αν δεν υπάρχουν βλάβες & ιστορικό έρπη με καταστολή

Πρόληψη Μετάδοσης

Για Άτομα με Έρπη:

✅ Ενημέρωση συντρόφου: Ειλικρινής συζήτηση πριν τη σεξουαλική επαφή
✅ Αποχή κατά τα επεισόδια: Από σεξουαλική επαφή όταν υπάρχουν βλάβες ή πρόδρομα
✅ Προφυλακτικό: Μειώνει κίνδυνο ~30-50% (όχι 100% προστασία)
✅ Καταστολτική θεραπεία: Μειώνει μετάδοση ~50%
✅ Αποφυγή οριικού σεξ: Αν υπάρχει έρπης στο στόμα (HSV-1)
⚠️ Προσοχή: Μετάδοση μπορεί να συμβεί ακόμα και χωρίς συμπτώματα

Για Σεροαρνητικούς Συντρόφους:

✅ Έλεγχος: Type-specific serology για HSV-1/HSV-2
✅ Ενημέρωση: Κατανόηση κινδύνων & τρόπων πρόληψης
✅ Προφυλακτικό: Συνεπής χρήση
✅ Αποχή: Κατά τα επεισόδια του συντρόφου
✅ Καταστολή συντρόφου: Συζήτηση για καθημερινά αντιικά

Ψυχολογική Επίδραση & Υποστήριξη

Η διάγνωση έρπητα μπορεί να έχει σημαντική ψυχολογική επίπτωση:

Κοινά Συναισθήματα:

😟 Άγχος, ντροπή, ενοχή
😢 Θυμός, απογοήτευση
💔 Φόβος απόρριψης
😰 Ανησυχία για μετάδοση
😔 Μειωμένη αυτοεκτίμηση
💬 Δυσκολία συζήτησης με συντρόφους

Στρατηγικές Αντιμετώπισης:

✅ Εκπαίδευση: Κατανόηση της νόσου μειώνει το άγχος
✅ Ψυχολογική υποστήριξη: Θεραπεία, ομάδες υποστήριξης
✅ Ανοιχτή επικοινωνία: Με σύντροφο, ιατρό
✅ Ρεαλιστική προσέγγιση: Πολλοί άνθρωποι έχουν έρπη, φυσιολογική σεξουαλική ζωή δυνατή
✅ Διαχείριση στρες: Γιόγκα, διαλογισμός, άσκηση
✅ Online κοινότητες: Συζήτηση με άλλα άτομα με HSV

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορώ να κάνω κανονική σεξουαλική ζωή με έρπη;

Ναι. Με σωστή διαχείριση (καταστολή, προφυλακτικό, αποχή κατά επεισόδια), μπορείτε να έχετε υγιή σεξουαλική ζωή. Εκατομμύρια άνθρωποι με έρπη έχουν μακροχρόνιες σχέσεις χωρίς να μεταδώσουν τον ιό στον σύντροφο.

2. Ο σύντροφός μου έχει έρπη. Θα τον κολλήσω σίγουρα;

Όχι αναγκαστικά. Με καταστολτική θεραπεία, προφυλακτικό και αποχή κατά επεισόδια, ο κίνδυνος μειώνεται σημαντικά (~2-5%/έτος). Πολλά ζευγάρια έχουν σχέσεις για χρόνια χωρίς μετάδοση.

3. Πόσο συχνά εμφανίζονται οι υποτροπές;

Μεταβλητό. Μερικοί έχουν 1-2 επεισόδια/έτος, άλλοι 6-12+. Οι υποτροπές συνήθως μειώνονται με τα χρόνια. Η καταστολτική θεραπεία μειώνει υποτροπές 70-80%.

4. Μπορώ να κάνω παιδιά αν έχω έρπη;

Ναι. Με σωστή διαχείριση, οι περισσότερες γυναίκες με έρπη κάνουν υγιή παιδιά. Καταστολτική θεραπεία από 36η εβδομάδα και παρακολούθηση από γυναικολόγο μειώνουν πολύ τον κίνδυνο νεογνικού έρπη.

5. Τι πρέπει να κάνω αν νιώσω τα πρώτα συμπτώματα υποτροπής;

Ξεκινήστε αντιικά άμεσα. Όσο πιο γρήγορα ξεκινήσετε (ιδανικά εντός 24 ωρών από τα πρόδρομα), τόσο πιο αποτελεσματική η θεραπεία. Κρατήστε πάντα αντιικά στο σπίτι.

6. Ο έρπης μπορεί να εξαλειφθεί από τον οργανισμό;

Όχι. Ο ιός παραμένει λανθάνων στα νευρικά γάγγλια δια βίου. Δεν υπάρχει θεραπεία που να τον εξαλείφει. Ωστόσο, με καταστολτική θεραπεία, πολλοί άνθρωποι ζουν χωρίς συμπτώματα.

7. Αν έχω HSV-1 στο στόμα, μπορώ να προκαλέσω γεννητικό έρπη;

Ναι. Το HSV-1 μπορεί να μεταδοθεί από στόμα σε γεννητικά μέσω οριικού σεξ. Αυτό αποτελεί 30-50% των νέων κρουσμάτων γεννητικού έρπη. Αποφύγετε οριική επαφή αν έχετε ενεργό έρπη στο στόμα.

8. Πόσο καιρό μετά την έκθεση εμφανίζονται συμπτώματα;

2-12 ημέρες κατά μέσο όρο (εύρος: 2-30 ημέρες). Ωστόσο, πολλοί άνθρωποι δεν έχουν ποτέ συμπτώματα ή έχουν πολύ ήπια που δεν αναγνωρίζουν.

Πότε να Επισκεφτείτε τον Ιατρό

Επισκεφτείτε άμεσα γυναικολόγο αν:

🔴 Εμφανίσετε φουσκάλες, έλκη ή πόνο στα γεννητικά όργανα
🔴 Έχετε σύντροφο με γνωστό έρπη
🔴 Είστε έγκυος και έχετε ιστορικό έρπη (εσείς ή σύντροφος)
🔴 Εμφανίζετε συχνές υποτροπές (≥6/έτος)
🔴 Τα επεισόδια είναι σοβαρά ή παρατεταμένα
🔴 Έχετε ανοσοκαταστολή (HIV, φάρμακα, χημειοθεραπεία)
🔴 Νιώθετε ψυχολογική επιβάρυνση από τη διάγνωση

Επικοινωνία

Για διάγνωση, θεραπεία και διαχείριση έρπη γεννητικών οργάνων, επικοινωνήστε με το Vital Womanhood:

📍 Διεύθυνση: Λεωφόρος Αλεξάνδρας 190, Αθήνα 11522

📞 Τηλέφωνο: 210 644 4000

📱 Κινητό: 697 743 4453

✉️ Email: info@dr-dimitrakopoulos.com

🌐 Website: www.dr-dimitrakopoulos.com

Δρ. Κωνσταντίνος Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας – Γυναικολόγος – Χειρουργός
Ειδικός στην Αντιμετώπιση Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενων Λοιμώξεων & Έρπητα