Πρόπτωση Μήτρας – Αιτίες, Συμπτώματα & Θεραπεία

Η πρόπτωση μήτρας (uterine prolapse) είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από την κάθοδο της μήτρας από τη φυσιολογική της θέση στην πυελική κοιλότητα προς τον κόλπο. Σε σοβαρές περιπτώσεις, η μήτρα μπορεί να προεξέχει εκτός του κόλπου.

Τι Είναι η Πρόπτωση Μήτρας;

Η πρόπτωση μήτρας συμβαίνει όταν οι μύες και οι σύνδεσμοι του πυελικού εδάφους αδυνατούν να στηρίξουν τη μήτρα. Αυτό οδηγεί στην κάθοδό της προς τον κόλπο ή ακόμη και εκτός αυτού.

Βαθμοί Πρόπτωσης

Η πρόπτωση κατατάσσεται σε βαθμούς ανάλογα με τη σοβαρότητα:

• Βαθμός 1: Ελαφριά πρόπτωση – η μήτρα κατεβαίνει στο άνω τμήμα του κόλπου
• Βαθμός 2: Μέτρια πρόπτωση – η μήτρα φτάνει μέχρι το στόμιο του κόλπου
• Βαθμός 3: Σοβαρή πρόπτωση – ο τράχηλος της μήτρας εξέρχεται εκτός κόλπου
• Βαθμός 4: Πλήρης πρόπτωση – ολόκληρη η μήτρα βρίσκεται εκτός κόλπου

Αιτίες της Πρόπτωσης Μήτρας

Πολλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη πρόπτωσης:

1. Εγκυμοσύνη και Τοκετός

Η εγκυμοσύνη και ιδιαίτερα ο φυσιολογικός τοκετός αποτελούν τους πιο συχνούς παράγοντες κινδύνου. Η διάταση και η καταπόνηση των μυών του πυελικού εδάφους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του τοκετού μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της υποστήριξης της μήτρας.

2. Ηλικία και Εμμηνόπαυση

Με την ηλικία, οι μύες του πυελικού εδάφους εξασθενούν. Η εμμηνόπαυση επιδεινώνει το πρόβλημα λόγω της μείωσης των οιστρογόνων που συμβάλλουν στη διατήρηση της ελαστικότητας των ιστών.

3. Παχυσαρκία

Το υπερβολικό σωματικό βάρος ασκεί πρόσθετη πίεση στους μύες του πυελικού εδάφους, αυξάνοντας τον κίνδυνο πρόπτωσης.

4. Χρόνια Δυσκοιλιότητα

Η επανειλημμένη καταπόνηση κατά την αφόδευση μπορεί να εξασθενήσει το πυελικό έδαφος με την πάροδο του χρόνου.

5. Χρόνιος Βήχας

Παθήσεις που προκαλούν χρόνιο βήχα (π.χ. κάπνισμα, χρόνιες πνευμονικές παθήσεις) αυξάνουν την ενδοκοιλιακή πίεση επανειλημμένα.

6. Γενετική Προδιάθεση

Κάποιες γυναίκες έχουν φυσιολογικά αδύναμους ιστούς πυελικού εδάφους, κάτι που μπορεί να κληρονομείται.

Συμπτώματα της Πρόπτωσης

Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με τη σοβαρότητα:

Συχνά Συμπτώματα

• Αίσθημα βάρους ή πίεσης στην πυελική περιοχή
• Αίσθημα “εξόγκωσης” στον κόλπο
• Οσφυαλγία που επιδεινώνεται με το σήκωμα βαρών
• Δυσκολία στην ούρηση ή ελλιπής κένωση κύστης
• Ακράτεια ούρων (διαρροή κατά το βήχα, γέλιο, άσκηση)
• Δυσκολία στη σεξουαλική επαφή
• Επανειλημμένες ουρολοιμώξεις

Επιδείνωση Συμπτωμάτων

Τα συμπτώματα τείνουν να επιδεινώνονται:

• Στο τέλος της ημέρας
• Μετά από παρατεταμένη όρθια στάση
• Κατά το σήκωμα βαρών
• Με την καταπόνηση

Διάγνωση

Κλινική Εξέταση

Ο γυναικολόγος θα πραγματοποιήσει:

• Γυναικολογική εξέταση: Εξέταση του κόλπου για να αξιολογηθεί η θέση της μήτρας
• Εξέταση με καταπόνηση: Η γυναίκα μπορεί να ζητηθεί να βήξει ή να σπρώξει για να αξιολογηθεί ο βαθμός της πρόπτωσης
• Εξέταση του πυελικού εδάφους: Αξιολόγηση της δύναμης των μυών

Συμπληρωματικές Εξετάσεις

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν:

• Ουροδυναμική μελέτη: Για αξιολόγηση της λειτουργίας της ουροδόχου κύστης
• Υπερηχογράφημα πυελικού εδάφους: Για λεπτομερή απεικόνιση
• ΜRI πυέλου: Σε πολύπλοκες περιπτώσεις

Θεραπευτικές Επιλογές

Συντηρητική Θεραπεία

1. Ασκήσεις Kegel

Οι ασκήσεις ενδυνάμωσης του πυελικού εδάφους (Kegel) είναι αποτελεσματικές στις ελαφριές περιπτώσεις:

• Συσπάστε τους μύες του πυελικού εδάφους για 5-10 δευτερόλεπτα
• Χαλαρώστε για 5-10 δευτερόλεπτα
• Επαναλάβετε 10-15 φορές, 3 φορές την ημέρα

2. Κολπικός Δακτύλιος (Pessary)

Ο κολπικός δακτύλιος είναι μια συσκευή από σιλικόνη ή πλαστικό που τοποθετείται στον κόλπο για να στηρίξει τη μήτρα. Αποτελεί καλή λύση για γυναίκες που:

• Δεν επιθυμούν χειρουργική επέμβαση
• Έχουν ιατρικές αντενδείξεις για χειρουργείο
• Σχεδιάζουν μελλοντική εγκυμοσύνη

3. Αλλαγή Τρόπου Ζωής

• Απώλεια βάρους αν υπάρχει παχυσαρκία
• Διακοπή καπνίσματος για μείωση χρόνιου βήχα
• Αντιμετώπιση δυσκοιλιότητας με διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες
• Αποφυγή σήκωσης βαρών

Χειρουργική Θεραπεία

Η χειρουργική θεραπεία ενδείκνυται σε σοβαρές περιπτώσεις ή όταν η συντηρητική θεραπεία αποτυγχάνει.

1. Υστεροπηξία

Επανατοποθέτηση της μήτρας στη φυσιολογική της θέση με στήριξη από συνθετικό δίχτυ ή ιδίους ιστούς. Μπορεί να γίνει:

• Κολπική οδός: Μέσω του κόλπου (χωρίς τομές)
• Λαπαροσκοπική μέθοδος: Ελάχιστα επεμβατική
• Ανοιχτή χειρουργική: Σε πολύπλοκες περιπτώσεις

2. Υστερεκτομή

Αφαίρεση της μήτρας ενδείκνυται όταν:

• Η γυναίκα έχει ολοκληρώσει τη γονιμότητά της
• Υπάρχουν συνυπάρχοντα προβλήματα (μυώματα, υπερπλασία)
• Υπάρχει υποτροπή μετά από προηγούμενη επέμβαση

Πρόληψη

Προληπτικά Μέτρα

• Ασκήσεις Kegel: Ξεκινήστε πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
• Διατήρηση υγιούς βάρους
• Ορθή στάση σώματος
• Αποφυγή σήκωσης βαριών αντικειμένων
• Αντιμετώπιση χρόνιας δυσκοιλιότητας
• Διακοπή καπνίσματος
• Ορμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση (αν ενδείκνυται)

Πότε Να Επισκεφτείτε Γιατρό

Επισκεφτείτε άμεσα γυναικολόγο αν παρατηρήσετε:

• Αίσθημα “εξόγκωσης” στον κόλπο
• Ορατή εξόγκωση εκτός κόλπου
• Δυσκολία στην ούρηση
• Ακράτεια ούρων
• Επανειλημμένες ουρολοιμώξεις
• Δυσκολία στη σεξουαλική επαφή
• Χρόνια οσφυαλγία

Πρόγνωση και Μακροπρόθεσμη Διαχείριση

Η πρόγνωση είναι γενικά καλή με κατάλληλη θεραπεία:

• Συντηρητική θεραπεία: Αποτελεσματική σε ελαφριές περιπτώσεις με σωστή εφαρμογή
• Χειρουργική επέμβαση: Επιτυχία 80-90% με σύγχρονες τεχνικές
• Κίνδυνος υποτροπής: 10-30% σε 10 χρόνια, ιδιαίτερα χωρίς προληπτικά μέτρα

Σημασία Παρακολούθησης

Η τακτική παρακολούθηση από ειδικευμένο γυναικολόγο είναι απαραίτητη για:

• Έγκαιρη ανίχνευση επιδείνωσης
• Προσαρμογή θεραπευτικής προσέγγισης
• Πρόληψη επιπλοκών
• Μακροπρόθεσμη επιτυχία θεραπείας

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορεί η πρόπτωση μήτρας να επιδεινωθεί με την πάροδο του χρόνου;

Ναι, η πρόπτωση συνήθως είναι προοδευτική κατάσταση που επιδεινώνεται αν δεν αντιμετωπιστεί. Οι ασκήσεις πυελικού εδάφους και η αλλαγή τρόπου ζωής μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη. Η έγκαιρη αξιολόγηση και θεραπεία είναι σημαντική για την πρόληψη επιδείνωσης.

2. Μπορώ να μείνω έγκυος αν έχω πρόπτωση μήτρας;

Σε ελαφριές περιπτώσεις, η εγκυμοσύνη είναι δυνατή αλλά απαιτεί στενή παρακολούθηση. Η εγκυμοσύνη μπορεί να επιδεινώσει την πρόπτωση. Συζητήστε με τον γυναικολόγο σας τις επιλογές πριν προσπαθήσετε να μείνετε έγκυος. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να συνιστάται θεραπεία πριν από την εγκυμοσύνη.

3. Είναι επώδυνη η χρήση κολπικού δακτυλίου (pessary);

Ο σωστά τοποθετημένος κολπικός δακτύλιος δεν πρέπει να προκαλεί πόνο. Μπορεί να υπάρχει αρχική δυσφορία μέχρι να συνηθίσετε, αλλά αν υπάρχει πόνος, πρέπει να επανεξεταστεί η τοποθέτηση. Ο δακτύλιος χρειάζεται τακτικό καθαρισμό και έλεγχο από τον γιατρό σας κάθε 3-6 μήνες.

4. Πόσο διαρκεί η ανάρρωση μετά από χειρουργική επέμβαση πρόπτωσης;

Η ανάρρωση εξαρτάται από τον τύπο της επέμβασης. Λαπαροσκοπική/κολπική: 2-4 εβδομάδες για βασικές δραστηριότητες, 6-8 εβδομάδες για πλήρη ανάρρωση. Ανοιχτή χειρουργική: 6-8 εβδομάδες ή περισσότερο. Αποφύγετε βαριά σηκώματα και έντονη άσκηση για 3 μήνες. Η σεξουαλική δραστηριότητα συνήθως επιτρέπεται μετά από 6-8 εβδομάδες.

5. Υπάρχει κίνδυνος η πρόπτωση να επανεμφανιστεί μετά τη θεραπεία;

Ναι, υπάρχει κίνδυνος υποτροπής περίπου 10-30% σε 10 χρόνια. Παράγοντες κινδύνου για υποτροπή: παχυσαρκία, χρόνιος βήχας, χρόνια δυσκοιλιότητα, σήκωμα βαρών. Η πρόληψη περιλαμβάνει: ασκήσεις πυελικού εδάφους, διατήρηση υγιούς βάρους, αποφυγή καταπόνησης.

6. Οι ασκήσεις Kegel μπορούν να αντιστρέψουν την πρόπτωση;

Οι ασκήσεις Kegel είναι αποτελεσματικές στις ελαφριές περιπτώσεις (βαθμός 1) και μπορούν να σταματήσουν την εξέλιξη. Στις μέτριες έως σοβαρές περιπτώσεις (βαθμοί 2-4), βοηθούν στη βελτίωση συμπτωμάτων αλλά συνήθως δεν αντιστρέφουν την πρόπτωση. Είναι σημαντικό να εκτελούνται σωστά – ζητήστε καθοδήγηση από ειδικό φυσιοθεραπευτή πυελικού εδάφους.