Μύκητες Κόλπου (Καντιντίαση) – Συμπτώματα & Θεραπεία

Η καντιντίαση του κόλπου, γνωστή και ως «μύκητες», είναι μία από τις συχνότερες λοιμώξεις του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος. Προκαλείται κυρίως από το μύκητα Candida albicans, που ζει φυσιολογικά σε μικρές ποσότητες στον κόλπο χωρίς να προκαλεί προβλήματα. Όταν όμως διαταραχθεί η ισορροπία της κολπικής χλωρίδας, ο μύκητας πολλαπλασιάζεται υπερβολικά και δημιουργεί συμπτώματα.

Περίπου 75% των γυναικών θα εμφανίσουν τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους κολπική καντιντίαση, ενώ το 40-45% θα έχουν δύο ή περισσότερα επεισόδια. Η κατάσταση δεν είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενη νόσος, αν και η σεξουαλική δραστηριότητα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο.

Αιτίες και Παράγοντες Κινδύνου

Η υπερανάπτυξη του μύκητα Candida μπορεί να προκληθεί από πολλούς παράγοντες:

1. Αντιβιοτικά

Η λήψη αντιβιοτικών ευρέος φάσματος μπορεί να καταστρέψει τα «καλά» βακτήρια (lactobacilli) που προστατεύουν τον κόλπο, επιτρέποντας στον μύκητα να αναπτυχθεί.

2. Ορμονικές Μεταβολές

• Εγκυμοσύνη: Τα αυξημένα επίπεδα οιστρογόνων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αυξάνουν τον κίνδυνο καντιντίασης.
• Ορμονική θεραπεία: Αντισυλληπτικά χάπια ή ορμονική υποκατάσταση μπορεί να αλλάξουν το pH του κόλπου.
• Εμμηνορροϊκός κύκλος: Η καντιντίαση εμφανίζεται συχνότερα λίγο πριν ή μετά την έμμηνο ρύση.

3. Διαβήτης

Ο κακώς ελεγχόμενος διαβήτης με υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα δημιουργεί ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη μυκήτων.

4. Ανοσοκαταστολή

Γυναίκες με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα (HIV, χημειοθεραπεία, κορτικοστεροειδή) είναι πιο επιρρεπείς.

5. Στενά Ρούχα και Συνθετικά Υφάσματα

Σφιχτά εσώρουχα ή ρούχα από συνθετικά υφάσματα παγιδεύουν την υγρασία και τη ζέστη, δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες για μύκητες.

6. Υγιεινή

Η υπερβολική χρήση αρωματικών σαπουνιών, υγρών καθαρισμού (douches) ή αρωματικών σερβιετών μπορεί να διαταράξει το φυσικό pH του κόλπου.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα της κολπικής καντιντίασης μπορεί να κυμαίνονται από ήπια έως σοβαρά:

• Φαγούρα και ερεθισμός: Έντονη φαγούρα στον κόλπο και τα έξω γεννητικά όργανα.
• Κάψιμο: Αίσθημα καψίματος, ιδίως κατά την ούρηση ή τη σεξουαλική επαφή.
• Ερυθρότητα και οίδημα: Τα χείλη του αιδοίου μπορεί να είναι κόκκινα, πρησμένα και ευαίσθητα.
• Κολπικές εκκρίσεις: Λευκές, παχιές εκκρίσεις που μοιάζουν με τυρόγαλο (cottage cheese), χωρίς έντονη δυσάρεστη οσμή.
• Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή: Dyspareunia (δυσπαρευνία).
• Ραγάδες: Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να εμφανιστούν μικρές ραγάδες στο δέρμα των έξω γεννητικών οργάνων.

Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται από γυναικολόγο και περιλαμβάνει:

1. Κλινική Εξέταση

Ο γιατρός θα εξετάσει τα έξω γεννητικά όργανα και τον κόλπο για σημάδια φλεγμονής και χαρακτηριστικών εκκρίσεων.

2. Μικροσκοπική Εξέταση

Δείγμα των κολπικών εκκρίσεων εξετάζεται στο μικροσκόπιο για την ανίχνευση μυκήτων.

3. Καλλιέργεια

Σε επαναλαμβανόμενες ή δύσκολες περιπτώσεις, μπορεί να γίνει καλλιέργεια για τον ακριβή προσδιορισμό του είδους του μύκητα και την ευαισθησία του σε αντιμυκητιασικά φάρμακα.

4. Έλεγχος pH

Το φυσιολογικό pH του κόλπου είναι 3.8-4.5. Στην καντιντίαση, το pH συνήθως παραμένει φυσιολογικό ή ελαφρώς αυξημένο.

Θεραπεία

Η θεραπεία της κολπικής καντιντίασης εξαρτάται από τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων και το ιστορικό της ασθενούς:

Απλή (Ήπια έως Μέτρια) Καντιντίαση

Αντιμυκητιασικά Φάρμακα:

• Τοπική θεραπεία:
  • Κολπικά υπόθετα ή κρέμες (clotrimazole, miconazole, terconazole)
  • Διάρκεια: 1-7 ημέρες ανάλογα με το σκεύασμα
  • Διατίθενται χωρίς συνταγή ή με συνταγή γιατρού
• Από του στόματος θεραπεία:
  • Fluconazole 150 mg (μία δόση)
  • Απλό, εύκολο, αλλά απαιτεί συνταγή

Επιπλεγμένη (Σοβαρή ή Υποτροπιάζουσα) Καντιντίαση

Κριτήρια:

• Σοβαρά συμπτώματα (εκτεταμένο ερύθημα, οίδημα, ραγάδες)
• 4 ή περισσότερα επεισόδια το χρόνο
• Μη-albicans Candida (π.χ. C. glabrata)
• Εγκυμοσύνη, διαβήτης, ανοσοκαταστολή

Θεραπεία:

• Τοπική θεραπεία: 7-14 ημέρες
• Από του στόματος: Fluconazole 150 mg κάθε 3 ημέρες για 2-3 δόσεις
• Συντηρητική θεραπεία: Για υποτροπιάζουσα καντιντίαση, fluconazole 150 mg εβδομαδιαίως για 6 μήνες

Θεραπεία κατά την Εγκυμοσύνη

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, συνιστάται μόνο τοπική θεραπεία με αζόλες (clotrimazole, miconazole) για 7 ημέρες. Τα από του στόματος αντιμυκητιασικά (fluconazole) αποφεύγονται, ιδίως κατά το πρώτο τρίμηνο.

Φυσικές Θεραπείες

Ορισμένες γυναίκες στρέφονται σε φυσικές μεθόδους, αν και η επιστημονική τεκμηρίωση είναι περιορισμένη:

• Προβιοτικά: Lactobacillus acidophilus μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση της φυσιολογικής κολπικής χλωρίδας.
• Γιαούρτι: Ορισμένες γυναίκες χρησιμοποιούν φυσικό γιαούρτι (τοπικά ή από το στόμα).
• Σκόρδο: Έχει αντιμυκητιασικές ιδιότητες, αλλά η χρήση του πρέπει να γίνεται με προσοχή.
• Λάδι δέντρου του τσαγιού (Tea tree oil): Έχει αντιμυκητιασικές ιδιότητες, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιείται αδιάλυτο.

Σημείωση: Οι φυσικές θεραπείες δεν υποκαθιστούν την ιατρική θεραπεία. Συμβουλευτείτε πάντα το γιατρό σας.

Πρόληψη

Για να μειώσετε τον κίνδυνο κολπικής καντιντίασης:

• Φορέστε βαμβακερά εσώρουχα: Τα συνθετικά υφάσματα παγιδεύουν την υγρασία.
• Αποφύγετε σφιχτά ρούχα: Φορέστε ρούχα που επιτρέπουν στον αέρα να κυκλοφορεί.
• Αλλάξτε γρήγορα τα υγρά ρούχα: Μετά από άσκηση ή κολύμβηση, αλλάξτε αμέσως.
• Αποφύγετε υγρά καθαρισμού (douches): Διαταράσσουν το φυσικό pH του κόλπου.
• Προσέξτε τη διατροφή σας: Μια διατροφή πλούσια σε σάκχαρα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο.
• Έλεγχος διαβήτη: Διατηρήστε τον διαβήτη υπό έλεγχο.
• Προβιοτικά: Η λήψη προβιοτικών μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της υγιούς κολπικής χλωρίδας.
• Αποφύγετε αρωματικά προϊόντα: Σαπούνια, αρώματα και σερβιέτες με άρωμα μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό.

Υποτροπιάζουσα Καντιντίαση

Εάν εμφανίζετε 4 ή περισσότερα επεισόδια καντιντίασης το χρόνο, μπορεί να έχετε υποτροπιάζουσα κολπική καντιντίαση (RVVC). Αυτό απαιτεί:

• Διερεύνηση υποκείμενων αιτιών: Διαβήτης, ανοσοκαταστολή, ορμονικές διαταραχές.
• Καλλιέργεια: Για τον προσδιορισμό του είδους του μύκητα.
• Μακροχρόνια θεραπεία: Συντηρητική θεραπεία με fluconazole ή τοπικά αντιμυκητιασικά για μήνες.
• Θεραπεία συντρόφου: Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο σύντροφος μπορεί να χρειαστεί θεραπεία.

Επιπλοκές

Η κολπική καντιντίαση σπάνια προκαλεί σοβαρές επιπλοκές, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε:

• Χρόνια δυσφορία: Επηρεάζει την ποιότητα ζωής και τη σεξουαλική ζωή.
• Δευτερογενείς λοιμώξεις: Το ξύσιμο μπορεί να προκαλέσει βακτηριακές λοιμώξεις.
• Ψυχολογικές επιπτώσεις: Άγχος και στρες λόγω επαναλαμβανόμενων επεισοδίων.

Διαφορική Διάγνωση

Άλλες καταστάσεις με παρόμοια συμπτώματα:

• Βακτηριακή κολπίτιδα: Εκκρίσεις με δυσάρεστη οσμή (ψάρι), pH > 4.5
• Τριχομονάδωση: Κιτρινοπράσινες, αφρώδεις εκκρίσεις
• Ατροφική κολπίτιδα: Σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση
• Δερματίτιδα / Αλλεργία: Από σαπούνια, απορρυπαντικά

Συχνές Ερωτήσεις (FAQs)

1. Είναι οι μύκητες του κόλπου σεξουαλικώς μεταδιδόμενη νόσος;

Όχι, η καντιντίαση δεν είναι ΣΜΝ. Προκαλείται από υπερανάπτυξη μυκήτων που ζουν φυσιολογικά στον κόλπο. Ωστόσο, η σεξουαλική δραστηριότητα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο.

2. Μπορώ να χρησιμοποιήσω φάρμακα χωρίς συνταγή;

Ναι, πολλά αντιμυκητιασικά διατίθενται χωρίς συνταγή. Ωστόσο, εάν είναι η πρώτη φορά που εμφανίζετε συμπτώματα ή εάν δεν είστε σίγουροι για τη διάγνωση, συμβουλευτείτε το γιατρό σας.

3. Πόσο καιρό διαρκεί η θεραπεία;

Η θεραπεία μπορεί να διαρκέσει από 1 έως 7 ημέρες για τοπικά φάρμακα, ή μία δόση fluconazole από το στόμα. Τα συμπτώματα συνήθως βελτιώνονται εντός 2-3 ημερών.

4. Μπορώ να κάνω σεξ κατά τη διάρκεια της θεραπείας;

Συνιστάται να αποφεύγεται η σεξουαλική επαφή μέχρι να ολοκληρωθεί η θεραπεία και να υποχωρήσουν τα συμπτώματα. Ορισμένα τοπικά φάρμακα μπορεί να αλληλεπιδράσουν με τα προφυλακτικά.

5. Χρειάζεται να θεραπευτεί ο σύντροφός μου;

Συνήθως όχι, εκτός εάν εμφανίζει συμπτώματα (κοκκινίλα, φαγούρα στα γεννητικά όργανα) ή εάν έχετε υποτροπιάζουσα καντιντίαση.

6. Μπορώ να χρησιμοποιήσω αντιμυκητιασικά κατά την εγκυμοσύνη;

Μόνο τοπικά αντιμυκητιασικά (αζόλες) συνιστώνται κατά την εγκυμοσύνη. Αποφύγετε τα από του στόματος φάρμακα, ιδίως το fluconazole, κατά το πρώτο τρίμηνο. Συμβουλευτείτε το γιατρό σας.