Πολυκυστικές Ωοθήκες – Συμπτώματα & Αντιμετώπιση

Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) είναι μία από τις πιο συχνές ενδοκρινολογικές διαταραχές που επηρεάζουν το 5-10% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Χαρακτηρίζεται από ορμονικές ανισορροπίες, ανωμαλίες στον εμμηνορροϊκό κύκλο και την παρουσία πολλαπλών μικρών κύστεων στις ωοθήκες.

Τι Είναι το PCOS;

Το PCOS είναι μία σύνθετη διαταραχή που επηρεάζει την ωορρηξία (απελευθέρωση ωαρίου), το μεταβολισμό και την ορμονική ισορροπία. Οι ωοθήκες παράγουν πολλά μικρά ωοθυλάκια που δεν ωριμάζουν πλήρως, οδηγώντας σε ανωμαλίες του κύκλου και υπερπαραγωγή ανδρογόνων (ανδρικών ορμονών).

Συμπτώματα του PCOS

Κριτήρια Διάγνωσης (Rotterdam Criteria)

Για τη διάγνωση του PCOS απαιτούνται 2 από τα 3 ακόλουθα κριτήρια:

1. Ολιγο-ανωμαλία ή ανωμαλία: Κύκλοι >35 ημέρες ή <8 κύκλοι/έτος
2. Κλινικός ή βιοχημικός υπερανδρογονισμός: Ακμή, τριχόπτωση, αυξημένα επίπεδα τεστοστερόνης
3. Πολυκυστικές ωοθήκες στο υπερηχογράφημα: ≥12 ωοθυλάκια 2-9mm ή όγκος ωοθήκης ≥10ml

Αιτίες & Παράγοντες Κινδύνου

• Γενετικοί παράγοντες: Οικογενειακό ιστορικό αυξάνει τον κίνδυνο κατά 50%
• Αντίσταση στην ινσουλίνη: 70-80% των γυναικών με PCOS
• Χαμηλού βαθμού χρόνια φλεγμονή: Αυξημένα επίπεδα CRP
• Περιβαλλοντικοί παράγοντες: Διατροφή, άσκηση, stress

Θεραπεία του PCOS

Αλλαγές Τρόπου Ζωής

• Απώλεια βάρους: 5-10% μείωση βάρους βελτιώνει σημαντικά τα συμπτώματα
• Διατροφή: Χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, μεσογειακή διατροφή
• Άσκηση: 150 λεπτά/εβδομάδα μέτριας έντασης άσκηση
• Διακοπή καπνίσματος: Επιδεινώνει την αντίσταση ινσουλίνης

Φαρμακευτική Αγωγή

• Αντισυλληπτικά χάπια: Ρύθμιση κύκλου, μείωση ανδρογόνων
• Μετφορμίνη: Βελτίωση αντίστασης ινσουλίνης
• Αντιανδρογόνα: Σπειρονολακτόνη για υπερτρίχωση/ακμή
• Επαγωγή ωορρηξίας: Κλομιφένη, λετροζόλη για γονιμότητα

Επιπλοκές & Μακροπρόθεσμες Επιπτώσεις

• Διαβήτης τύπου 2: 4x αυξημένος κίνδυνος
• Καρδιαγγειακά νοσήματα: Υπέρταση, δυσλιπιδαιμία
• Καρκίνος ενδομητρίου: Λόγω χρόνιας ανωμαλίας
• Απνοια ύπνου: 30-40% των γυναικών με PCOS
• Ψυχολογικά: Κατάθλιψη, άγχος

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορώ να μείνω έγκυος με PCOS;

Ναι! Με κατάλληλη θεραπεία (φάρμακα επαγωγής ωορρηξίας, απώλεια βάρους), το 70-80% των γυναικών με PCOS μπορούν να συλλάβουν. Σε ανθεκτικές περιπτώσεις, η εξωσωματική γονιμοποίηση είναι αποτελεσματική επιλογή.

2. Το PCOS θεραπεύεται οριστικά;

Το PCOS είναι χρόνια κατάσταση που δεν θεραπεύεται οριστικά, αλλά τα συμπτώματα μπορούν να ελεγχθούν αποτελεσματικά με αλλαγές τρόπου ζωής και φαρμακευτική αγωγή. Μερικές γυναίκες βλέπουν βελτίωση μετά την εμμηνόπαυση.

3. Η διατροφή επηρεάζει το PCOS;

Ναι, σημαντικά! Διατροφή χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, πλούσια σε ίνες και ω-3 λιπαρά οξέα βελτιώνει την αντίσταση ινσουλίνης και τα συμπτώματα. Αποφύγετε επεξεργασμένα τρόφιμα και ζάχαρη.

4. Πρέπει να χάσω βάρος ακόμα κι αν δεν είμαι υπέρβαρη;

Η απώλεια βάρους ωφελεί κυρίως τις υπέρβαρες γυναίκες. Για φυσιολογικό βάρος, εστιάστε σε υγιεινή διατροφή, τακτική άσκηση και διαχείριση stress.

5. Τα χάπια είναι η μόνη θεραπεία;

Όχι. Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με τους στόχους (ρύθμιση κύκλου, γονιμότητα, μείωση τριχόπτωσης). Υπάρχουν πολλές επιλογές: μετφορμίνη, αντιανδρογόνα, φάρμακα επαγωγής ωορρηξίας.

6. Πόσο συχνά πρέπει να κάνω εξετάσεις;

Συνιστάται παρακολούθηση κάθε 6-12 μήνες με: γλυκόζη/HbA1c, λιπιδαιμικό προφίλ, τεστοστερόνη, υπερηχογράφημα ωοθηκών, και έλεγχος αρτηριακής πίεσης.

Η έγκαιρη διάγνωση και ολιστική προσέγγιση του PCOS είναι κλειδί για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την πρόληψη μακροπρόθεσμων επιπλοκών.