Ενδομητρίωση – Συμπτώματα, Διάγνωση & Θεραπεία

Η ενδομητρίωση είναι μία χρόνια γυναικολογική πάθηση που επηρεάζει περίπου το 10% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας παγκοσμίως. Χαρακτηρίζεται από την παρουσία ενδομητριακού ιστού (του ιστού που επενδύει το εσωτερικό της μήτρας) σε θέσεις εκτός της μήτρας, όπως οι ωοθήκες, οι σάλπιγγες, το περιτόναιο, η ουροδόχος κύστη και άλλα όργανα της πυελικής κοιλότητας.

Τι Είναι η Ενδομητρίωση;

Κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου, ο ενδομήτριος (η εσωτερική επένδυση της μήτρας) παχαίνει για να υποδεχτεί ένα πιθανό γονιμοποιημένο ωάριο. Όταν δεν συμβεί εγκυμοσύνη, ο ιστός αυτός αποβάλλεται με την περίοδο. Στην ενδομητρίωση, παρόμοιος ιστός βρίσκεται έξω από τη μήτρα και συμπεριφέρεται με τον ίδιο τρόπο – παχαίνει, αποσυντίθεται και αιμορραγεί με κάθε κύκλο, αλλά δεν μπορεί να αποβληθεί από το σώμα, προκαλώντας φλεγμονή, πόνο και σχηματισμό ουλώδους ιστού (συμφύσεις).

Συμπτώματα της Ενδομητρίωσης

Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με την έκταση και τη θέση των εστιών ενδομητρίωσης:

Αιτίες & Παράγοντες Κινδύνου

Η ακριβής αιτία της ενδομητρίωσης παραμένει άγνωστη, αλλά υπάρχουν διάφορες θεωρίες:

• Παλίνδρομη έμμηνος ροή: Το εμμηνορροϊκό αίμα με κύτταρα του ενδομητρίου ρέει προς τα πίσω μέσω των σαλπίγγων στην πυελική κοιλότητα
• Γενετική προδιάθεση: Οικογενειακό ιστορικό αυξάνει τον κίνδυνο κατά 7-10 φορές
• Ανοσολογικοί παράγοντες: Δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος
• Περιβαλλοντικοί παράγοντες: Έκθεση σε τοξίνες όπως διοξίνες
• Μετατροπή κυττάρων περιτοναίου: Κύτταρα του περιτοναίου μετατρέπονται σε ενδομητριακά

Διάγνωση της Ενδομητρίωσης

Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό κλινικής εκτίμησης, απεικονιστικών μεθόδων και σε ορισμένες περιπτώσεις χειρουργικής επιβεβαίωσης:

Διαγνωστικές Εξετάσεις

1. Κλινική εξέταση: Γυναικολογική εξέταση για ανίχνευση ευαισθησίας ή μαζών
2. Υπερηχογράφημα: Κολπικό υπερηχογράφημα υψηλής ευκρίνειας για ανίχνευση ενδομητριωμάτων
3. Μαγνητική τομογραφία (MRI): Για καλύτερη αξιολόγηση βαθιάς διηθητικής ενδομητρίωσης
4. Λαπαροσκόπηση: Η gold standard μέθοδος για οριστική διάγνωση με βιοψία
5. CA-125: Δείκτης αίματος (μπορεί να είναι αυξημένος αλλά όχι ειδικός)

Θεραπευτικές Επιλογές

Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με την ηλικία, τα συμπτώματα, την επιθυμία για μελλοντική εγκυμοσύνη και την έκταση της νόσου.

Φαρμακευτική Αγωγή

• Αντισυλληπτικά χάπια: Μειώνουν τον πόνο και την εξέλιξη της νόσου
• Προγεσταγόνα: Διενοργεστρόλη, μεδροξυπρογεστερόνη
• GnRH ανάλογα: Δημιουργούν τεχνητή εμμηνόπαυση (χρήση <6 μήνες)
• Αναστολείς αρωματάσης: Μειώνουν την παραγωγή οιστρογόνων
• Αναλγητικά: NSAIDs για συμπτωματική ανακούφιση

Χειρουργική Θεραπεία

• Λαπαροσκοπική αφαίρεση εστιών: Συντηρητική χειρουργική για διατήρηση γονιμότητας
• Υστερεκτομή με αφαίρεση ωοθηκών: Οριστική λύση σε σοβαρές περιπτώσεις

Ενδομητρίωση & Γονιμότητα

Η ενδομητρίωση επηρεάζει τη γονιμότητα μέσω πολλών μηχανισμών:

• Ανατομικές διαταραχές (συμφύσεις, απόφραξη σαλπίγγων)
• Φλεγμονώδες περιβάλλον στην πυελική κοιλότητα
• Επίδραση στην ποιότητα ωαρίων
• Δυσλειτουργία ενδομητρίου

Επιλογές για εγκυμοσύνη:

• Λαπαροσκοπική χειρουργική βελτιώνει τις πιθανότητες φυσικής σύλληψης
• Εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) σε περιπτώσεις σοβαρής νόσου
• Ενδομήτρια σπερματέγχυση (IUI) σε ήπιες μορφές

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Η ενδομητρίωση μπορεί να θεραπευτεί οριστικά;

Η ενδομητρίωση είναι χρόνια πάθηση και δεν υπάρχει οριστική θεραπεία εκτός από την ολική υστερεκτομή με αφαίρεση των ωοθηκών. Ωστόσο, τα συμπτώματα μπορούν να ελεγχθούν αποτελεσματικά με φαρμακευτική αγωγή και λαπαροσκοπική χειρουργική.

2. Πόσο συχνή είναι η υποτροπή μετά από χειρουργείο;

Το ποσοστό υποτροπής είναι περίπου 20-40% εντός 5 ετών μετά τη χειρουργική επέμβαση. Η συντηρητική ορμονική θεραπεία μετεγχειρητικά μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής.

3. Μπορώ να μείνω έγκυος αν έχω ενδομητρίωση;

Ναι, πολλές γυναίκες με ενδομητρίωση μένουν έγκυες φυσικά. Ωστόσο, η πάθηση μπορεί να μειώσει τη γονιμότητα. Η πρώιμη διάγνωση και θεραπεία βελτιώνουν σημαντικά τις πιθανότητες σύλληψης.

4. Η ενδομητρίωση επιδεινώνεται με την ηλικία;

Η ενδομητρίωση τείνει να επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου αν δεν αντιμετωπιστεί. Συνήθως υποχωρεί μετά την εμμηνόπαυση λόγω της πτώσης των επιπέδων οιστρογόνων.

5. Η διατροφή επηρεάζει την ενδομητρίωση;

Μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση κόκκινου κρέατος και trans λιπαρών μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα, ενώ η μεσογειακή διατροφή πλούσια σε λαχανικά, φρούτα και ω-3 λιπαρά οξέα μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της φλεγμονής.

6. Χρειάζομαι χειρουργείο αν έχω ενδομητρίωση;

Όχι πάντα. Η χειρουργική ενδείκνυται όταν: α) τα συμπτώματα δεν ελέγχονται με φάρμακα, β) υπάρχουν μεγάλες κύστεις (ενδομητριώματα), γ) υπάρχει υπογονιμότητα, ή δ) χρειάζεται επιβεβαίωση διάγνωσης.

Ζώντας με Ενδομητρίωση

Η διαχείριση της ενδομητρίωσης απαιτεί ολιστική προσέγγιση:

• Τακτική παρακολούθηση: Εξετάσεις κάθε 6-12 μήνες
• Διαχείριση πόνου: Φαρμακευτική αγωγή, φυσικοθεραπεία
• Ψυχολογική υποστήριξη: Ομάδες στήριξης, συμβουλευτική
• Άσκηση: Ήπια άσκηση (yoga, pilates) μειώνει τον πόνο
• Διατροφή: Αντιφλεγμονώδης διατροφή

Η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των γυναικών με ενδομητρίωση. Επισκεφθείτε ειδικό γυναικολόγο για εξατομικευμένη αντιμετώπιση.