Υστερεκτομή: Ψυχολογικές Επιπτώσεις & Διαχείριση 2025 | Dr. Δημητρακόπουλος Γλυφάδα

Πολλές γυναίκες αλλά και οι σύντροφοι τους πιστεύουν ότι η μήτρα είναι το όργανο που ρυθμίζει την σεξουαλικότητα και παράγει ορμόνες. Η αλήθεια είναι ότι οι ορμόνες (οιστρογόνα και προγεστερόνη) παράγονται από τις ωοθήκες και όχι από τη μήτρα.

Όταν μία γυναίκα αναγκάζεται να προχωρήσει σε υστερεκτομή, έχει να αντιμετωπίσει μία σειρά μεταβατικών σταδίων και αλλαγών που επηρεάζουν τόσο τη σωματική της υγεία όσο και την ψυχολογική της κατάσταση.

Τι Είναι η Υστερεκτομή και Γιατί Γίνεται

Η υστερεκτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση της μήτρας και αποτελεί μία από τις πιο συχνές γυναικολογικές επεμβάσεις παγκοσμίως. Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι περισσότερες από 15.000 γυναίκες υποβάλλονται σε υστερεκτομή κάθε χρόνο.

Κύριοι Λόγοι Υστερεκτομής

Οι πιο συχνοί λόγοι που επιβάλλουν την υστερεκτομή περιλαμβάνουν:

• Ίνες της μήτρας (μυώματα): Καλοήθεις όγκοι που προκαλούν έντονο πόνο και αιμορραγία
• Ενδομητρίωση: Σοβαρές μορφές που δεν ανταποκρίνονται σε συντηρητική θεραπεία
• Καρκίνος μήτρας, ωοθηκών ή τραχήλου: Όγκοι που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση
• Σοβαρή υπερμεγέθυνση ενδομητρίου: Ατυπική υπερπλασία που μπορεί να εξελιχθεί
• Χρόνιος πυελικός πόνος: Όταν άλλες θεραπείες δεν αποδίδουν
• Προλάπτωση μήτρας: Σε σοβαρές περιπτώσεις με συμπτώματα

Τύποι Υστερεκτομής

Υπάρχουν διάφοροι τύποι υστερεκτομής, ανάλογα με το μέγεθος της επέμβασης:

• Ολική Υστερεκτομή: Αφαίρεση μήτρας και τραχήλου
• Υφολογική Υστερεκτομή: Αφαίρεση μόνο της μήτρας (προτιμητέα όταν είναι εφικτή)
• Ριζική Υστερεκτομή: Αφαίρεση μήτρας, τραχήλου και παραμητρικών ιστών
• Ολική Υστερεκτομή με Αφαίρεση Ωοθηκών: Περιλαμβάνει και τις ωοθήκες

Ψυχολογικές Επιπτώσεις της Υστερεκτομής

Το πρόβλημα επιτείνουν οι μεταβολές που προκύπτουν στην ανατομία και φυσιολογία των γενετικών οργάνων μετά την υστερεκτομή. Η αναλυτική ενημέρωση από τον χειρούργο πριν από την επέμβαση θεωρείται ότι συμβάλλει στη διάλυση των μύθων που συχνά καταδυναστεύουν τη γυναίκα μετεγχειρητικά.

Συναισθηματικές Αντιδράσεις

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις εξαρτώνται τόσο από την προηγούμενη ψυχική κατάσταση της γυναίκας όσο και από τους λόγους που επέβαλαν την υστερεκτομή. Συχνές αντιδράσεις περιλαμβάνουν:

• Θλίψη για την απώλεια γονιμότητας
• Ανησυχία για τη σεξουαλική λειτουργία
• Φόβος για αλλαγές στην ταυτότητά τους ως γυναίκες
• Ανησυχία για ορμονικές διαταραχές
• Κατάθλιψη (25% των γυναικών)

Μύθοι και Πραγματικότητα

Πολλοί μύθοι περιβάλλουν την υστερεκτομή, προκαλώντας άσκοπη ανησυχία:

• Μύθος: Η μήτρα παράγει ορμόνες – Πραγματικότητα: Οι ωοθήκες παράγουν τις ορμόνες
• Μύθος: Θα χάσω τη γυναικεία μου ταυτότητα – Πραγματικότητα: Η θηλυκότητα δεν εξαρτάται από τη μήτρα
• Μύθος: Θα παχύνω αναπόφευκτα – Πραγματικότητα: Η αύξηση βάρους δεν είναι αναπόφευκτη
• Μύθος: Θα χάσω την επιθυμία μου για σεξ – Πραγματικότητα: Η σεξουαλική επιθυμία μπορεί να παραμείνει αμετάβλητη

Σεξουαλική Υγεία Μετά την Υστερεκτομή

Ένας από τους μεγαλύτερους φόβους των γυναικών είναι ο τρόπος που η υστερεκτομή θα επηρεάσει τη σεξουαλική τους ζωή. Η πραγματικότητα είναι πιο ελπιδοφόρα από όσο φαντάζονται.

Υφολογική vs Ολική Υστερεκτομή

Προσωπικά, αν δεν υπάρχει παθολογία τραχήλου, προτιμώ την υφολογική υστερεκτομή (αφαίρεση της μήτρας χωρίς τον τράχηλο), γιατί δεν διαταράσσει την σεξουαλική ικανοποίηση της γυναίκας.

Πλεονεκτήματα Υφολογικής Υστερεκτομής

• Διατήρηση τραχήλου: Καλύτερη σεξουαλική αίσθηση
• Φυσικότερη ανατομία: Λιγότερες αλλαγές στον κόλπο
• Ψυχολογικά οφέλη: Αίσθηση μικρότερης “απώλειας”
• Λαπαροσκοπική δυνατότητα: Λιγότερο επεμβατική προσέγγιση

Μετεγχειρητική Περίοδος και Ανάρρωση

Φυσική Ανάρρωση

Ο χρόνος ανάρρωσης εξαρτάται από τον τύπο της επέμβασης:

• Λαπαροσκοπική Υστερεκτομή: 2-4 εβδομάδες
• Κολπική Υστερεκτομή: 3-4 εβδομάδες
• Ανοιχτή Κοιλιακή Υστερεκτομή: 6-8 εβδομάδες

Ψυχολογική Υποστήριξη

Η ψυχολογική ανάρρωση μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από τη φυσική. Βοηθητικά μέτρα περιλαμβάνουν:

• Επαγγελματική συμβουλευτική
• Ομάδες υποστήριξης
• Οικογενειακή υποστήριξη
• Σταδιακή επιστροφή στις δραστηριότητες

Λαπαροσκοπική Υστερεκτομή: Η Σύγχρονη Προσέγγιση

Η υφολογική υστερεκτομή μπορεί να γίνει και λαπαροσκοπικά, προσφέροντας σημαντικά πλεονεκτήματα στις ασθενείς.

Πλεονεκτήματα Λαπαροσκοπικής Υστερεκτομής

• Μικρότερες τομές: Μόλις 0.5-1 cm
• Λιγότερος πόνος: Μειωμένη ανάγκη για παυσίπονα
• Ταχύτερη ανάρρωση: Επιστροφή σε κανονικές δραστηριότητες σε 2-3 εβδομάδες
• Μικρότερος κίνδυνος λοίμωξης: Κλειστό χειρουργικό περιβάλλον
• Καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα: Ελάχιστα ορατά σημάδια
• Ταχύτερη επιστροφή στην εργασία: 1-2 εβδομάδες νωρίτερα

Ψυχολογικά Οφέλη Ελάχιστα Επεμβατικής Χειρουργικής

Έτσι, ελαχιστοποιούνται οι ψυχολογικές επιπτώσεις, καθώς η γυναίκα επιστρέφει πιο εύκολα και γρήγορα στις καθημερινές της συνήθειες που σίγουρα βοηθούν στην ομαλή προσαρμογή στα νέα δεδομένα.

Ορμονική Θεραπεία και Εναλλακτικές

Πότε Χρειάζεται Ορμονική Θεραπεία

Η ανάγκη για ορμονική θεραπεία εξαρτάται από το αν αφαιρέθηκαν οι ωοθήκες:

• Διατήρηση ωοθηκών: Συνήθως δεν χρειάζεται ορμονική θεραπεία
• Αφαίρεση ωοθηκών: Συχνά απαιτείται ορμονική υποκατάσταση
• Νεαρή ηλικία: Μεγαλύτερη ανάγκη για ορμονική υποστήριξη

Εναλλακτικές Θεραπείες

Για γυναίκες που δεν μπορούν ή δεν θέλουν ορμονική θεραπεία:

• Φυτοθεραπεία: Ισοφλαβόνες σόγιας, μαύρη συνομοταξία
• Βελονισμός: Μείωση εμμηνοπαυσιακών συμπτωμάτων
• Τροποποιήσεις τρόπου ζωής: Διατροφή, άσκηση, διαχείριση στρες
• Ψυχοθεραπεία: CBT για διαχείριση συμπτωμάτων

Στατιστικά και Έρευνες

Ελληνικά Δεδομένα

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία για την Ελλάδα:

• 15.000+ υστερεκτομές ετησίως
• 25% εμφανίζει κατάθλιψη μετά την επέμβαση
• 70% βελτίωση ποιότητας ζωής μετά από 1 έτος
• 85% ικανοποίηση από τη σεξουαλική ζωή με υφολογική υστερεκτομή

Παγκόσμια Τάσεις

Η εικόνα δεν είναι διαφορετική, όσον αφορά τις ψυχικές επιπτώσεις από ασθενείς με άλλες σοβαρές παθήσεις ή άλλες μορφές μη γυναικολογικού καρκίνου. Οι έρευνες δείχνουν:

• 90% επιτυχής αντιμετώπιση της αρχικής πάθησης
• 75% των γυναικών δηλώνει ικανοποιημένη από την απόφαση
• Αυξημένη προτίμηση σε ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές

Προετοιμασία για Υστερεκτομή

Προεγχειρητικές Εξετάσεις

Πριν την επέμβαση απαιτούνται συγκεκριμένες εξετάσεις:

• Γενικές αιματολογικές: Πλήρης αιματολογική, βιοχημικές
• Καρδιολογικός έλεγχος: ΗΚΓ, καρδιολογική εκτίμηση
• Γυναικολογικές: Υπέρηχος, ενδεχομένως MRI
• Ιστολογική εξέταση: Βιοψία αν υπάρχει υποψία κακοήθειας

Ψυχολογική Προετοιμασία

Εξίσου σημαντική είναι η ψυχολογική προετοιμασία:

• Λεπτομερής ενημέρωση: Κατανόηση της επέμβασης
• Διαχείριση προσδοκιών: Ρεαλιστική εικόνα αποτελεσμάτων
• Οικογενειακή υποστήριξη: Εμπλοκή συντρόφου/οικογένειας
• Σχέδιο μετεγχειρητικής περίοδου: Προετοιμασία για ανάρρωση

Εναλλακτικές της Υστερεκτομής

Πότε Μπορούμε να Αποφύγουμε την Υστερεκτομή

Σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις:

• Μυωμεκτομή: Αφαίρεση μόνο των μυωμάτων
• Ενδομήτρια κατάλυση: Για υπερβολικές αιμορραγίες
• Ορμονική θεραπεία: Για συγκεκριμένες καταστάσεις
• Στοχευμένες θεραπείες: Για συγκεκριμένους τύπους όγκων

Κριτήρια Απόφασης

Η απόφαση για υστερεκτομή λαμβάνεται βάσει:

• Σοβαρότητα συμπτωμάτων
• Αποτυχία συντηρητικής θεραπείας
• Ηλικία και επιθυμία για παιδιά
• Γενικότερη κατάσταση υγείας
• Προσωπικές προτιμήσεις

Συχνές Ερωτήσεις για την Υστερεκτομή

Εξατομικευμένη εφαρμογή πρωτοποριακών ιατρικών τεχνικών στην υπηρεσία της σύγχρονης γυναίκας.