Θρομβοφιλία & Εγκυμοσύνη: Ό,τι Πρέπει να Ξέρετε

Η θρομβοφιλία — η κληρονομική ή επίκτητη τάση για σχηματισμό θρόμβων — αποτελεί σημαντικό αιτιολογικό παράγοντα μαιευτικών επιπλοκών, συμπεριλαμβανομένων επαναλαμβανόμενων αποβολών, ενδομήτριας εμβρυικής καθυστέρησης ανάπτυξης, νεκρογέννησης, πρόωρης αποκόλλησης πλακούντα και βαριάς προεκλαμψίας. Η εγκυμοσύνη αφ’ εαυτής αποτελεί θρομβωτική κατάσταση — τα επίπεδα παραγόντων πήξης αυξάνουν και η ινωδολυτική δραστηριότητα μειώνεται.

Οι πιο σημαντικές θρομβοφιλίες κατά την εγκυμοσύνη περιλαμβάνουν το Factor V Leiden, την μετάλλαξη προθρομβίνης G20210A, το Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APS) και τις ελλείψεις αντιθρομβίνης ΙΙΙ, πρωτεΐνης C και S. Το MTHFR, παρά τη δημοτικότητά του, έχει αμφιλεγόμενη κλινική σημασία στη θνητότητα εγκυμοσύνης.

📅 Κλείστε Ραντεβού — Δρ. Δημητρακόπουλος

Κληρονομικές vs Επίκτητες Θρομβοφιλίες

Βήματα Αξιολόγησης Θρομβοφιλίας

1. Λεπτομερές ατομικό/οικογενειακό ιστορικό: Θρόμβωση, αποβολές, επιπλοκές εγκυμοσύνης
2. Γενετικές εξετάσεις: Factor V Leiden, Prothrombin G20210A, MTHFR C677T/A1298C
3. Λειτουργικές εξετάσεις: Πρωτεΐνη C, Πρωτεΐνη S (free), Αντιθρομβίνη ΙΙΙ
4. APS panel: Αντικαρδιολιπίνη IgG/IgM, anti-β2-γλυκοπρωτεΐνη I, Lupus Anticoagulant
5. Επανάληψη θετικών ΑΡS: Μετά 12 εβδομάδες (απαιτείται 2 θετικά για ΑPS)

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Τι είναι το Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APS);

Το APS είναι αυτοάνοση πάθηση που χαρακτηρίζεται από θρόμβωση (αρτηρική ή φλεβική) ή/και μαιευτικές επιπλοκές (αποβολές, θνησιγένεια, πρόωρος τοκετός) σε παρουσία αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων. Θεραπεύεται με ασπιρίνη χαμηλής δόσης + LMWH κατά την εγκυμοσύνη.

2. Η MTHFR μετάλλαξη είναι σοβαρή;

Η MTHFR μετάλλαξη (C677T ή A1298C) είναι πολύ συχνή στον πληθυσμό (40–60% φέρουν ετερόζυγη μορφή). Οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες δεν θεωρούν απομονωμένη MTHFR αιτία αποβολών. Η χορήγηση LMWH μόνο για MTHFR δεν τεκμηριώνεται. Σημαντικό είναι το ομοκυστεΐνη επίπεδο και η λήψη φολικού οξέος.

3. Ποια αντιπηκτική αγωγή χρησιμοποιείται κατά την εγκυμοσύνη;

Κατά την εγκυμοσύνη χρησιμοποιείται αποκλειστικά Ηπαρίνη Χαμηλού Μοριακού Βάρους (LMWH) — ενοξαπαρίνη, δαλτεπαρίνη. Δεν διαπερνά τον πλακούντα. Οι αντιπηκτικά από το στόμα (βαρφαρίνη, νέα αντιπηκτικά) αντενδείκνυνται κατά το 1ο τρίμηνο.

4. Σε ποιες γυναίκες ελέγχεται θρομβοφιλία;

Ένδειξη ελέγχου: ≥2 αποβολές πρώτου τριμήνου, ≥1 αποβολή 2ου-3ου τριμήνου, θνησιγένεια, βαριά προεκλαμψία, IUGR, αποκόλληση πλακούντα, ΦΦΘ κατά εγκυμοσύνη, οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης.

5. Πότε ξεκινά η αντιπηκτική αγωγή κατά την εγκυμοσύνη;

Σε γυναίκες με APS: ασπιρίνη 100mg/ημέρα πριν σύλληψη + LMWH μόλις επιβεβαιωθεί εγκυμοσύνη. Σε κληρονομικές θρομβοφιλίες: η απόφαση εξατομικεύεται βάσει τύπου θρομβοφιλίας, ιστορικού θρόμβωσης και αποβολών.

6. Πόσο καιρό μετά τον τοκετό συνεχίζεται η αντιπηκτική αγωγή;

Το επιλόχειο διάστημα είναι υψηλού κινδύνου για θρόμβωση. Σε γυναίκες με θρομβοφιλία συνεχίζεται LMWH για 6 εβδομάδες μετά τον τοκετό. Σε βαριά θρομβοφιλία ή ιστορικό ΦΦΘ μπορεί να χρειαστεί μακροχρόνια αγωγή.

7. Πώς επηρεάζει η θρομβοφιλία τον πλακούντα;

Οι θρόμβοι στα αγγεία πλακούντα μειώνουν ροή αίματος, προκαλώντας εμβρυϊκή ανεπάρκεια, IUGR (ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης), πρόωρη αποκόλληση πλακούντα και θνησιγένεια. Η LMWH βελτιώνει πλακουντιακή κυκλοφορία.

8. Χρειάζεται παρακολούθηση κατά την εγκυμοσύνη με θρομβοφιλία;

Ναι. Απαιτείται εντατικοποιημένη παρακολούθηση: τακτικά υπερηχογραφήματα εκτίμησης εμβρυϊκής ανάπτυξης και doppler αγγείων πλακούντα, τακτικός έλεγχος πίεσης, πρωτεΐνη ούρων, αιμοπετάλια.

9. Ποια είναι η αντιμετώπιση σε επαναλαμβανόμενες αποβολές με APS;

Η τεκμηριωμένη θεραπεία για APS + επαναλαμβανόμενες αποβολές είναι συνδυασμός ασπιρίνης 75–100mg/ημέρα + LMWH από επιβεβαίωση εγκυμοσύνης. Μειώνει κίνδυνο αποβολής από >80% σε <30%.

10. Τι είναι η κατηγορία θρομβοφιλιών “υψηλού κινδύνου”;

Θρομβοφιλίες υψηλού κινδύνου: ομόζυγη Factor V Leiden, ομόζυγη Prothrombin G20210A, ανεπάρκεια Αντιθρομβίνης ΙΙΙ, APS, σύνθετη ετερόζυγη. Απαιτούν LMWH καθ’ όλη την εγκυμοσύνη και για 6 εβδομάδες μετά τοκετό.

11. Πρέπει να ελέγξω θρομβοφιλία πριν εξωσωματική;

Ο ρουτινιακός έλεγχος θρομβοφιλίας πριν IVF δεν συστήνεται από όλες τις οδηγίες. Ωστόσο, σε γυναίκες με ιστορικό αποτυχιών εμφύτευσης ή αποβολών μετά IVF, ο έλεγχος APS και κληρονομικών θρομβοφιλιών είναι λογικός.

12. Είναι ασφαλής η LMWH κατά τον θηλασμό;

Ναι. Η LMWH δεν μεταφέρεται στο μητρικό γάλα σε σημαντικές ποσότητες και θεωρείται ασφαλής κατά τον θηλασμό. Η βαρφαρίνη επίσης θεωρείται ασφαλής, αλλά η παρακολούθηση INR είναι απαραίτητη.

13. Τι εξετάσεις πριν σύλληψη με θρομβοφιλία;

Συνιστάται: πλήρες πάνελ θρομβοφιλίας, ομοκυστεΐνη αίματος (υψηλή τιμή: φυλλικό οξύ + Β12), επίπεδα φολικού, βιταμίνης Β12 και Β6. Εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο από ειδικό.

14. Πότε επαναλαμβάνεται η εξέταση APS;

Τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα πρέπει να είναι θετικά σε τουλάχιστον 2 εξετάσεις σε διάστημα ≥12 εβδομάδων για διάγνωση APS. Παροδικά θετικά αποτελέσματα (π.χ. μετά λοίμωξη) δεν αποτελούν APS.

15. Ποιος ειδικός διαχειρίζεται θρομβοφιλία κατά εγκυμοσύνη;

Η ιδανική αντιμετώπιση γίνεται από μαιευτήρα εξειδικευμένο στη μαιευτική παθολογία σε συνεργασία με αιματολόγο όταν απαιτείται. Η παρακολούθηση γίνεται σε μαιευτική μονάδα υψηλού κινδύνου.

✅ Συμπεράσματα

• Θρομβοφιλία συνδέεται με αποβολές, IUGR, νεκρογέννηση, προεκλαμψία
• APS είναι η πιο σημαντική επίκτητη θρομβοφιλία — θεραπεύεται με ασπιρίνη + LMWH
• MTHFR απομονωμένη: αμφιλεγόμενη σημασία — δεν απαιτεί αντιπηκτική αγωγή
• LMWH είναι το μόνο ασφαλές αντιπηκτικό κατά την κύηση
• Εντατική παρακολούθηση εγκυμοσύνης σε γυναίκες με θρομβοφιλία
• Εξατομικευμένο πλάνο από εξειδικευμένο μαιευτήρα