Τεστ Παπανικολάου 2026: Νέες Οδηγίες Ε&Α
Το Τεστ Παπανικολάου (Pap smear) είναι από τις πιο αποτελεσματικές προληπτικές εξετάσεις στην ιατρική, έχοντας μειώσει θανάτους από καρκίνο τραχήλου μήτρας κατά 70–80% στις χώρες που το εφαρμόζουν συστηματικά. Ωστόσο, το 2024–2026 οι οδηγίες έχουν αλλάξει σημαντικά. Ο Δρ. Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος εξηγεί τι ισχύει σήμερα, πόσο συχνά χρειάζεστε έλεγχο, και τι σημαίνει ένα ανώμαλο αποτέλεσμα.
Βασικά για το Τεστ Παπανικολάου
Τι ελέγχει το τεστ Παπανικολάου;
Το τεστ Παπανικολάου (Pap smear) εξετάζει κύτταρα από τον τράχηλο της μήτρας για ανίχνευση προκαρκινικών αλλοιώσεων (CIN) και καρκίνου τραχήλου μήτρας. Συλλέγεται δείγμα κυττάρων από την ζώνη μετάπλασης του τραχήλου, που εξετάζεται κυτταρολογικά. Ο καρκίνος τραχήλου αναπτύσσεται αργά (10–15 χρόνια) από προκαρκινικές αλλοιώσεις, γεγονός που επιτρέπει αποτελεσματικό προσυμπτωματικό έλεγχο. Συνδέεται σχεδόν αποκλειστικά με τον ιό HPV.
Ποιες είναι οι νέες οδηγίες για το Pap test το 2026;
Σύμφωνα με τις ενημερωμένες κατευθυντήριες οδηγίες (ASCCP 2023, ESGO 2024): 21–24 ετών: Pap test ανά 3 χρόνια (HPV test μόνο δεν συνιστάται). 25–65 ετών: HPV test ανά 5 χρόνια (προτιμώμενο), ή co-test (HPV+Pap) ανά 5 χρόνια, ή Pap test μόνο ανά 3 χρόνια. >65 ετών: μπορεί να διακοπεί εάν τα τελευταία 10 χρόνια 3 αρνητικά Pap ή 2 αρνητικά co-test. Μετά ολική υστερεκτομή (χωρίς τράχηλο): διακοπή screening εφόσον δεν υπάρχει ιστορικό CIN2+.
Γιατί δεν συνιστάται Pap test κάτω από 21 ετών;
Παρόλο που οι νέες γυναίκες μπορεί να έχουν HPV λοίμωξη, οι αλλοιώσεις σε ηλικία <21 ετών εκκαθαρίζονται αυτόματα στο >90% των περιπτώσεων. Η θεραπεία ανωμαλιών τραχήλου σε πολύ νεαρή ηλικία (κωνοποίηση, LLETZ) αυξάνει κίνδυνο πρόωρου τοκετού και αρνητικών αποτελεσμάτων κύησης. Γι’ αυτό, ο σκοπός του screening ξεκινά στα 21 — η σεξουαλική εκπαίδευση και εμβολιασμός HPV πριν είναι η στρατηγική προστασίας κάτω των 21.
Ανώμαλο Αποτέλεσμα — Τι Σημαίνει και Τι Γίνεται
Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα ASCUS, LSIL, HSIL;
Τα κυτταρολογικά αποτελέσματα ταξινομούνται ως εξής: NILM — Αρνητικό για ενδοεπιθηλιακή αλλοίωση ή κακοήθεια (φυσιολογικό). ASCUS — Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance — ήπιες ανωμαλίες, ο χειρισμός εξαρτάται από HPV τυποποίηση. LSIL — Low-grade SIL — CIN1, συνήθως αναμονή (εκκαθαρίζεται). HSIL — High-grade SIL — CIN2–3, απαιτεί κολποσκόπηση και θεραπεία. ASC-H — Ατυπικά κύτταρα, υπόνοια HSIL — άμεση κολποσκόπηση. Μην πανικοβληθείτε με ένα ανώμαλο Pap — οι περισσότερες αλλοιώσεις αντιμετωπίζονται επιτυχώς.
Τι είναι η κολποσκόπηση και πότε χρειάζεται;
Η κολποσκόπηση είναι εξέταση με ειδικό μεγεθυντικό φακό (κολποσκόπιο) που επιτρέπει λεπτομερή εξέταση του τραχήλου μετά εφαρμογή οξικού οξέος (3–5%). Αναδεικνύει αλλοιώσεις που δεν φαίνονται με γυμνό μάτι και καθοδηγεί βιοψία. Ενδείκνυται σε: HSIL, ASC-H, AGC, LSIL επί 2+ χρόνια, θετικό HPV-16/18. Δεν είναι επώδυνη και δεν απαιτεί αναισθησία. Η βιοψία που λαμβάνεται δίνει την οριστική ιστολογική διάγνωση.
⚠️ Προσοχή: Ένα μεμονωμένο ανώμαλο Pap test δεν σημαίνει καρκίνο. Η πλειοψηφία των ανωμαλιών (ASCUS, LSIL) εκκαθαρίζονται αυτόματα. Ωστόσο, η παρακολούθηση είναι απαραίτητη — μην αγνοείτε τις συστάσεις για επανέλεγχο.
HPV Εμβολιασμός και Σχέση με Pap Test
Εάν έχω εμβολιαστεί HPV, χρειάζομαι ακόμα Pap test;
Ναι. Ο εμβολιασμός HPV (Gardasil 9) καλύπτει 9 στελέχη HPV υψηλού κινδύνου (~90% των καρκίνων τραχήλου), αλλά δεν καλύπτει όλα τα στελέχη και δεν προστατεύει αν η λοίμωξη είχε ήδη συμβεί. Εμβολιασμένες γυναίκες ακολουθούν τα ίδια πρωτόκολλα screening με ανεμβολίαστες, απλώς με μακρύτερα διαστήματα (5ετές HPV test). Ο εμβολιασμός εξαλείφει τον κίνδυνο αλλά δεν τον μηδενίζει εντελώς.
Ποιες γυναίκες πρέπει να κάνουν πιο συχνό Pap test;
Ετήσιος ή πιο συχνός έλεγχος ενδείκνυται για: γυναίκες HIV-θετικές (ετήσιο Pap ή HPV test), ανοσοκατεσταλμένες (μεταμόσχευση, ανοσοκατασταλτικά φάρμακα), ιστορικό CIN2+ ή καρκίνου τραχήλου (εντατικό follow-up), ιστορικό έκθεσης σε DES in utero (σπάνιο). Επίσης, αλλαγές screening πρωτοκόλλου για γυναίκες μετεμμηνοπαυσιακές που δεν έχουν κάνει screening 5+ χρόνια.
✅ Βασικό Μήνυμα: Το τεστ Παπανικολάου δεν είναι ετήσιο πλέον — ανά 3 ή 5 χρόνια είναι επαρκές για τις περισσότερες γυναίκες. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να βλέπετε γυναικολόγο ετησίως — η ετήσια γυναικολογική επίσκεψη παραμένει σημαντική για άλλες εξετάσεις (υπέρηχος, μαστός, κλινική εξέταση).
Τι πρέπει να αποφύγω πριν από Pap test;
Για αξιόπιστα αποτελέσματα: Αποφύγετε σεξουαλική επαφή 48 ώρες πριν. Αποφύγετε κολπικές κρέμες, αντισυλληπτικές κρέμες/αφροί 48 ώρες πριν. Μην κάνετε κολπικό ξέπλυμα (douching) 48 ώρες πριν. Ιδανικά, μην βρίσκεστε στη ρύση σας κατά τη δειγματοληψία (αν και μπορεί να γίνει). Αποφύγετε τεστ κατά τη λοίμωξη (BV, κανδίδα) — μπορεί να αλλοιώσει αποτελέσματα. Η κολπική οιστρόλη δεν επηρεάζει.
Σύγκριση Επιλογών Screening Τραχήλου Μήτρας (25–65 ετών)
| Μέθοδος | Συχνότητα | Ευαισθησία (CIN2+) | Οδηγία |
|---|---|---|---|
| HPV Primary Screening | Ανά 5 χρόνια | 86–90% | Προτιμώμενη (ASCCP 2023) |
| Co-test (HPV+Pap) | Ανά 5 χρόνια | ~95% | Αποδεκτή |
| Pap μόνο | Ανά 3 χρόνια | 55–80% | Αποδεκτή |
| HPV Self-Sampling | Ανά 5 χρόνια | 77–83% | Για δύσκολες περιπτώσεις |
📞 Κλείστε Ραντεβού
Δρ. Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας – Χειρουργός – Γυναικολόγος | MSc Αισθητική Ιατρική
Vital WomanHood Clinic — Λεωφ. Δημ. Γούναρη 196, Γλυφάδα 16674
Εξειδικευμένες θεραπείες — εξατομικευμένη προσέγγιση.
Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας - Χειρουργός - Γυναικολόγος
Μάστερ Αισθητικής Ιατρικής - Αναίμακτης Αισθητικής Γυναικολογίας - Αναγεννητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής
Τηλ.: 210 6716126 Κιν.: 6985 64 64 10 e-mail ikdmd@hotmail.com
Ιατρείο: Λεωφ. Δημητρίου Γούναρη 196 Γλυφάδα Τ.Κ. 166 74
Εξατομικευμένη εφαρμογή πρωτοποριακών ιατρικών τεχνικών στην υπηρεσία της σύγχρονης γυναίκας.
Γυναικολογία - Μαιευτική - Εξατομικευμένη Διερεύνηση και Αντιμετώπιση Ανδρικής και Γυναικείας Υπογονιμότητας - Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή -Επιγενετική - Εφαρμοσμένη Γυναικολογική Βιοχημεία – Ενδοκρινολογία - Μικροθρεπτική και Ιατρική Διατροφή στην Κύηση, την Υπογονιμότητα και τη Γυναικολογία - Συνεργάτης Μαιευτηρίων "Μητέρα" και "Λητώ" -
Μέλος της Εταιρίας Αισθητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής (SAMNAS)
