Τεστ Παπ & Κολποσκόπηση: Τι να Περιμένετε

Το τεστ Παπ (κυτταρολογική εξέταση τραχήλου μήτρας) αποτελεί το πλέον επιτυχημένο πρόγραμμα καρκινικής πρόληψης στην ιστορία της ιατρικής — η εφαρμογή του στις δεκαετίες 1960–80 μείωσε τη θνητότητα από καρκίνο τραχήλου κατά πάνω από 70%. Ανακαλύπτει προκαρκινικές αλλοιώσεις (δυσπλασίες τραχήλου) που μπορούν να θεραπευτούν αποτελεσματικά πριν εξελιχθούν σε καρκίνο, με πρωτογενή αιτία τον Ιό Ανθρώπινου Θηλώματος (HPV).

Η κολποσκόπηση — η αδρομεγέθυνση του τραχήλου με ειδικό κολποσκόπιο — είναι η επόμενη βήμα αξιολόγησης σε ανώμαλο τεστ Παπ και επιτρέπει στοχευμένη βιοψία για ιστολογική επιβεβαίωση CIN (Τραχηλική Ενδοεπιθηλιακή Νεοπλασία). Η ακριβής διαβάθμιση (CIN 1, 2 ή 3) καθορίζει τη θεραπευτική στρατηγική.

📅 Κλείστε Ραντεβού — Δρ. Δημητρακόπουλος

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων Τεστ Παπ

Βήματα Κολποσκοπικής Εξέτασης

1. Εφαρμογή οξικού οξέος 3–5%: Αλλοιώσεις εμφανίζονται λευκές (acetowhite)
2. Αξιολόγηση μετασχηματισμένης ζώνης: Εντόπιση αλλοιώσεων, ορίων, αγγειακού σχεδίου
3. Εφαρμογή Lugol (Schiller test): Φυσιολογικός επιθήλιο καφαΐνεται, αλλοιώσεις παραμένουν άχρωμες
4. Στοχευμένη βιοψία: Από τις πλέον ύποπτες περιοχές
5. Κολπικό ξύσμα: Από ενδοτραχηλικό κανάλι αν δεν φαίνεται πλήρως
6. Αποστολή βιοψίας: Ιστολογική αξιολόγηση (CIN grading)

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Πότε πρέπει να αρχίσω τεστ Παπ;

Σύμφωνα με Ελληνικές οδηγίες: από τα 25 έτη ή από την έναρξη σεξουαλικής ζωής (αν γίνεται νωρίτερα). Πριν τα 25, τεστ Παπ δεν συστήνεται ρουτινιαστικά. Έλεγχος τελειώνει συνήθως στα 65 ετών (με ιστορικό αρνητικών αποτελεσμάτων).

2. Πόσο συχνά γίνεται τεστ Παπ;

Δύο στρατηγικές: κυτταρολογία κάθε 3 χρόνια (ηλικία 25–65) ή συν-τεστ (Παπ + HPV) κάθε 5 χρόνια (ηλικία 30–65). Το συν-τεστ είναι πιο αποδοτικό. Γυναίκες με ιστορικό CIN χρειάζονται συχνότερο έλεγχο.

3. Τι σημαίνει CIN 1, 2, 3;

CIN (Cervical Intraepithelial Neoplasia): CIN 1 = ελαφρά δυσπλασία (συχνά υποχωρεί αυτόματα). CIN 2 = μέτρια δυσπλασία (θεραπεία συνήθως). CIN 3 = σοβαρή δυσπλασία/carcinoma in situ (θεραπεία πάντα). CIN 3 χωρίς θεραπεία εξελίσσεται σε καρκίνο σε 30% εντός 30 ετών.

4. Η CIN 1 χρειάζεται πάντα θεραπεία;

Όχι. Η CIN 1 υποχωρεί αυτόματα στο 60–70% μέσα σε 2 χρόνια. Σε νέες γυναίκες HPV(+) με CIN 1 — παρακολούθηση. Θεραπεία εκτελείται αν επιμένει >2 χρόνια ή αν εξελιχθεί σε CIN 2–3.

5. Ποιες θεραπείες υπάρχουν για CIN 2–3;

LLETZ/LEEP (βρόχος ηλεκτρικής αφαίρεσης): πιο διαδεδομένη — αφαίρεση μετασχηματισμένης ζώνης με ηλεκτρικό βρόχο, εξωτερική διαδικασία. Κολπική κρυοθεραπεία: για μικρές βλάβες. Κωνοειδής εκτομή (cone biopsy): αν δεν φαίνεται πλήρως η βλάβη.

6. Μπορεί η CIN θεραπεία να επηρεάσει τη γονιμότητα;

Η LLETZ σπάνια επηρεάζει γονιμότητα, αλλά εκτεταμένες επαναλαμβανόμενες επεμβάσεις μπορεί να μειώσουν τον τράχηλο, αυξάνοντας κίνδυνο πρόωρου τοκετού. Γι’ αυτό σε νέες γυναίκες αποφεύγεται υπερβολική αφαίρεση ιστού.

7. Το HPV και η CIN σχετίζονται;

Σχεδόν 100% των CIN 2–3 και καρκινωμάτων τραχήλου συνδέεται με HPV λοίμωξη. Υψηλού κινδύνου στελέχη: 16, 18 (ευθύνονται για 70% καρκίνων). Ο εμβολιασμός HPV (Gardasil 9) προστατεύει εναντίον 9 στελεχών.

8. Χρειάζεται κολποσκόπηση σε κάθε ανώμαλο Παπ;

Εξαρτάται από αποτέλεσμα. ASCUS με HPV(-): επανάληψη σε 3 χρόνια. ASCUS με HPV(+): κολποσκόπηση. LSIL: κολποσκόπηση (σε γυναίκες >30 ετών ή μετά προηγούμενη CIN). HSIL/ASC-H/AGC: άμεση κολποσκόπηση.

9. Πόσο αξιόπιστο είναι το τεστ Παπ;

Το τεστ Παπ έχει ευαισθησία ~55–70% ανά εξέταση — δηλαδή ένα εξαίρεση τεστ μπορεί να χάσει αλλοιώσεις. Γι’ αυτό επαναλαμβάνεται. Το HPV test έχει υψηλότερη ευαισθησία (>90%). Ο συνδυασμός (συν-τεστ) είναι βέλτιστος.

10. Τι ακριβώς εξετάζει ο HPV test;

Ο HPV test ανιχνεύει γενετικό υλικό (DNA ή RNA) υψηλού κινδύνου στελεχών HPV (κυρίως 16 και 18 ξεχωριστά, + 12 άλλα). Θετικό HPV test σε απουσία κυτταρολογικής αλλοίωσης: επανέλεγχος σε 12 μήνες ή κολποσκόπηση.

11. Τι γίνεται αν η βιοψία δείξει CIN 3;

Η CIN 3 απαιτεί πάντα θεραπεία: LLETZ/LEEP ή κωνοειδής εκτομή. Μετά θεραπεία, παρακολούθηση με τεστ Παπ + HPV test κάθε 6 μήνες για 2 χρόνια, στη συνέχεια ετήσια για τουλάχιστον 5 χρόνια.

12. Υπάρχουν συμπτώματα CIN;

Η CIN δεν προκαλεί συμπτώματα — γι’ αυτό ο έλεγχος είναι κρίσιμος. Η επαφική αιμορραγία (αίμα μετά σεξ), δυσφορία, μη-φυσιολογικές εκκρίσεις μπορεί να υποδηλώνουν πιο προχωρημένη νόσο.

13. Τεστ Παπ κατά την εγκυμοσύνη;

Το τεστ Παπ κατά εγκυμοσύνη είναι ασφαλές και συστήνεται αν δεν έχει γίνει πρόσφατα. Κολποσκόπηση κατά εγκυμοσύνη γίνεται μόνο για αξιολόγηση HSIL — βιοψία εκτελείται μόνο αν υπάρχει υποψία καρκίνου. LLETZ αναβάλλεται μετά τοκετό.

14. Ποιο στέλεχος HPV είναι πιο επικίνδυνο;

Τα HPV 16 και 18 είναι τα πιο καρκινογόνα — ευθύνονται για 70% καρκίνων τραχήλου, ενώ το 16 ευθύνεται και για πλακώδη καρκίνο βουλβής, πέους, πρωκτού, φάρυγγα. Gardasil 9 καλύπτει στελέχη 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58.

15. Ποια γυναίκα δεν χρειάζεται τεστ Παπ;

Γυναίκες που ποτέ δεν είχαν σεξουαλική επαφή έχουν εξαιρετικά χαμηλό κίνδυνο αλλά ο ρουτινιαστικός έλεγχος ξεκινά στα 25. Γυναίκες >65 με ιστορικό 3 συνεχόμενων αρνητικών τεστ Παπ ή 2 αρνητικών συν-τεστ εντός 10 ετών μπορούν να διακόψουν τον έλεγχο.

✅ Συμπεράσματα

• Τεστ Παπ ανά 3 χρόνια ή συν-τεστ (Παπ+HPV) ανά 5 χρόνια (25–65 ετών)
• ASCUS/LSIL: παρακολούθηση ή κολποσκόπηση βάσει HPV αποτελέσματος
• HSIL/CIN 2–3: άμεση κολποσκόπηση και θεραπεία (LLETZ)
• CIN 1: παρακολούθηση — αυτόματη υποχώρηση στο 70%
• Εμβολιασμός HPV (Gardasil 9): πρωτογενής πρόληψη
• Τακτικός έλεγχος παραμένει απαραίτητος ακόμη και μετά εμβολιασμό