Σπιράλ (IUD): Ερωτήσεις & Απαντήσεις

Το ενδομήτριο σπιράλ (IUD — Intrauterine Device) είναι η πιο αποτελεσματική αναστρέψιμη μέθοδος αντισύλληψης με αποτελεσματικότητα άνω του 99%, μακράς διάρκειας (3–10+ χρόνια), που τοποθετείται εντός 5 λεπτών από ειδικό γυναικολόγο στην κοιλότητα της μήτρας. Διατίθεται σε δύο βασικές κατηγορίες: χαλκού (μη ορμονικό) και ορμονικό (ΙUS — levonorgestrel), με διαφορετικά χαρακτηριστικά και πλεονεκτήματα ανά γυναίκα.

Τα σπιράλ αποτελούν LARC (Long-Acting Reversible Contraception) — κατηγορία που συστήνεται πλέον ως πρώτη επιλογή αντισύλληψης από πολλούς επαγγελματικούς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένης της ACOG, λόγω υψηλής αποτελεσματικότητας, ανεξάρτητης από ανθρώπινο σφάλμα. Υποτιμάται συχνά από νέες γυναίκες που δεν έχουν τεκνοποιήσει, αν και η τοποθέτηση είναι ασφαλής και σε αυτές.

📅 Κλείστε Ραντεβού — Δρ. Δημητρακόπουλος

Χαλκό IUD vs Ορμονικό IUS: Σύγκριση

Βήματα Τοποθέτησης IUD

1. Αξιολόγηση καταλληλότητας: Ιστορικό, κλινική εξέταση, αποκλεισμός εγκυμοσύνης
2. Διακολπικό υπερηχογράφημα: Αξιολόγηση μεγέθους κοιλότητας, θέσης μήτρας
3. Τοποθέτηση (5–10 λεπτά): Εισαγωγή μέσω τραχήλου με applicator εντός κοιλότητας
4. Επαλήθευση θέσης: Υπερηχογράφημα αμέσως μετά τοποθέτηση
5. Εξήγηση κλωστών: Η ίδια μπορεί να ελέγχει κλωστές μηνιαίως
6. Έλεγχος 4–6 εβδομάδες: Επαλήθευση θέσης με υπερηχογράφημα

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Πονά η τοποθέτηση IUD;

Η τοποθέτηση είναι σύντομη (1–3 λεπτά) και οι γυναίκες αισθάνονται ήπιες κράμπες παρόμοιες με δυνατή εμμηνόρροια. Σε γυναίκες που δεν έχουν τεκνοποιήσει ο τράχηλος μπορεί να είναι πιο στενός — μπορεί να χρησιμοποιηθεί τοπικό αναισθητικό ή αναλγητικά πριν. Η δυσφορία υποχωρεί εντός ωρών.

2. Πότε τοποθετείται IUD;

Μπορεί να τοποθετηθεί οποιαδήποτε ημέρα του κύκλου αν αποκλειστεί εγκυμοσύνη. Ιδανικά: κατά την έμμηνο ρύση (τράχηλος ελαφρά ανοικτός, αποκλείεται εγκυμοσύνη). Επίσης: αμέσως μετά τοκετό ή αποβολή, 4–6 εβδομάδες μετά καισαρική.

3. Κατάλληλο IUD για γυναίκες χωρίς παιδιά;

Ναι. Τα σύγχρονα μικρότερα IUD (Mini Mirena/Kyleena, T-Safe Small) σχεδιάστηκαν ειδικά για γυναίκες χωρίς προηγούμενη κύηση. Αρχικά υπήρχε αντίθεση αλλά πλέον συστήνονται ως ασφαλής επιλογή.

4. Μπορεί να εκπέσει το IUD;

Η αυτόματη αποβολή εμφανίζεται στο 2–5% εντός του πρώτου χρόνου, πιο συχνά αμέσως μετά τοποθέτηση. Εκτιμάται με τακτικό έλεγχο κλωστών. Αν εξαφανιστούν οι κλωστές χωρίς κλωστές να αισθανθεί να έχει φύγει: υπερηχογράφημα ή ακτινογραφία.

5. Ποιες αντενδείξεις IUD;

Απόλυτες: εγκυμοσύνη, PID (πυελική φλεγμονώδης νόσος) ενεργός, αδιευκρίνιστη κολπική αιμορραγία, ενδομητρικός καρκίνος, ανωμαλία κοιλότητας που αποκλείει τοποθέτηση. Για IUS-LNG επιπλέον: καρκίνος μαστού ενεργός.

6. Επηρεάζει IUD τη γονιμότητα μακροπρόθεσμα;

Όχι. Η γονιμότητα επιστρέφει αμέσως μετά αφαίρεση IUD — χωρίς καμία μακροπρόθεσμη επίδραση. Παλιές ανησυχίες για γονιμότητα αφορούσαν παρωχημένα μοντέλα (Dalkon Shield). Τα σύγχρονα IUD δεν επηρεάζουν γονιμότητα.

7. Μπορεί να εμφανιστεί εξωμήτρια κύηση με IUD;

Με IUD ο κίνδυνος εξωμήτριας κύησης είναι χαμηλότερος από γυναίκες χωρίς αντισύλληψη σε απόλυτους αριθμούς (γιατί αποτρέπει τη σύλληψη). Αν ωστόσο επιτευχθεί σύλληψη ενώ υπάρχει IUD, ο κίνδυνος εξωμήτριας αυξάνεται σχετικά.

8. Mirena για θεραπεία μηνορραγίας;

Ναι. Το IUS Mirena έχει αδειοδότηση και για θεραπεία βαριάς εμμηνορρυσίας (ιδιοπαθής μηνορραγία). Μειώνει αιμορραγία κατά 75–90%. Εναλλακτική της υστερεκτομής σε πολλές γυναίκες. Βοηθά επίσης στη δυσμηνόρροια ενδομητρίωσης.

9. IUD και ακμή;

Το χαλκό IUD δεν επηρεάζει ακμή. Το IUS LNG μπορεί σε ορισμένες γυναίκες να επιδεινώσει ελαφρά ακμή λόγω ανδρογονικής δράσης LNG. Νεότερα IUS (Kyleena, Jaydess) με χαμηλότερη δόση LNG έχουν ελαφρότερη επίδραση.

10. Μπορώ να αισθανθώ το IUD κατά τη σεξουαλική επαφή;

Το IUD δεν πρέπει να αισθάνεται ο σύντροφος. Αν αισθάνεται κάτι (οι κλωστές μπορεί να είναι επιμήκης), μπορούν να κοπούν από τον γυναικολόγο. Η ίδια η γυναίκα δεν το αισθάνεται όταν είναι σωστά τοποθετημένο.

11. Ποιο IUD κατάλληλο αν δεν θέλω ορμόνες;

Το χαλκό IUD είναι η πιο αποτελεσματική μη-ορμονική αντισύλληψη. Ιδανικό για γυναίκες που αντενδείκνυνται ορμόνες, δεν θέλουν ορμόνες, ή έχουν παρενέργειες από ορμονικές μεθόδους. Μπορεί ωστόσο να αυξήσει αιμορραγία.

12. Πόσο συχνός είναι ο πόνος μετά τοποθέτηση;

Κράμπες μετά τοποθέτηση είναι φυσιολογικές για 24–48 ώρες. Iβουπροφαίνη (400–600mg) 1 ώρα πριν και μετά μειώνει δυσφορία. Έντονος πόνος >48 ώρες ή σε συνδυασμό με πυρετό: επίσκεψη γυναικολόγου για αποκλεισμό λοίμωξης.

13. IUD ταυτόχρονα με ενδομητρίωση;

Το IUS Mirena είναι αποτελεσματικό σε ενδομητρίωση — μειώνει πόνο, αιμορραγία και βελτιώνει ποιότητα ζωής. Δεν θεραπεύει τη νόσο αλλά ελέγχει συμπτώματα. Πολλές γυναίκες με ενδομητρίωση χρησιμοποιούν IUS μακροπρόθεσμα.

14. Μπορεί να τοποθετηθεί IUD μετά από αποβολή;

Ναι. Αμέσως μετά αποβολή (αν η κοιλότητα είναι κενή, επαλήθευση με υπερηχογράφημα) είναι ασφαλής τοποθέτηση. Αποτρέπει νέα ανεπιθύμητη σύλληψη ενώ η γυναίκα επεξεργάζεται συναισθηματικά την αποβολή.

15. Χρειάζεται αντιβιοτική προφύλαξη πριν IUD;

Για υγιείς γυναίκες χαμηλού κινδύνου δεν συστήνεται ρουτινιαστική αντιβιοτική προφύλαξη. Σε γυναίκες υψηλού κινδύνου λοίμωξης (ιστορικό PID, σεξουαλικά ενεργές πολύ-σύντροφοι): αποκλεισμός ΣΜΝ πριν τοποθέτηση.

✅ Συμπεράσματα

• IUD/IUS: αποτελεσματικότητα >99%, μακράς διάρκειας, αναστρέψιμα
• Χαλκό IUD: μη-ορμονικό, 10 χρόνια, κατάλληλο για έκτακτη αντισύλληψη
• IUS Mirena: μειώνει αιμορραγία, ενδείκνυται σε μηνορραγία και ενδομητρίωση
• Γονιμότητα επιστρέφει αμέσως μετά αφαίρεση
• Κατάλληλα και για γυναίκες χωρίς παιδιά
• Τοποθέτηση από εξειδικευμένο γυναικολόγο με υπερηχογραφικό έλεγχο