Πολυκυστικές Ωοθήκες (PCOS): Ερωτήσεις & Απαντήσεις

Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) είναι η πιο συχνή ορμονική διαταραχή σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, επηρεάζοντας 8–13% του παγκόσμιου γυναικείου πληθυσμού, και αποτελεί κορυφαία αιτία ανωοθυλακιορρηξίας και υπογονιμότητας. Χαρακτηρίζεται από τριάδα ευρημάτων: ανώμαλες εμμηνορρυσίες, κλινικά ή βιοχημικά σημεία υπερανδρογοναιμίας και πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών στο υπερηχογράφημα.

Παρά την κοινή παρεξήγηση, το PCOS δεν είναι μόνο γυναικολογικό πρόβλημα — είναι μεταβολικό σύνδρομο που αυξάνει τον κίνδυνο αντίστασης στην ινσουλίνη, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακής νόσου και καρκίνου ενδομητρίου μακροπρόθεσμα. Η έγκαιρη διάγνωση και ολιστική αντιμετώπιση — ορμονική, μεταβολική και ψυχολογική — είναι καθοριστική για την υγεία της γυναίκας.

📅 Κλείστε Ραντεβού — Δρ. Δημητρακόπουλος

Κριτήρια Διάγνωσης PCOS (Rotterdam)

Απαιτούνται τουλάχιστον 2 από 3 κριτήρια:

1. Ολιγο-/ανωοθυλακιορρηξία (ανώμαλες ή απούσες περίοδοι)
2. Κλινικά ή βιοχημικά σημεία υπερανδρογοναιμίας
3. Πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών (≥20 ωοθυλάκια ή ωοθηκικός όγκος >10 ml)

Σύγκριση PCOS Φαινοτύπων

Βήματα Διάγνωσης PCOS

1. Κλινική αξιολόγηση: Τριχωτισμός, ακμή, αλωπεκία, ΔΜΣ, περίμετρος μέσης
2. Ορμονικές εξετάσεις: ΕΑΤ, ελεύθερη τεστοστερόνη, DHEAS, LH/FSH, AMH
3. Μεταβολικές εξετάσεις: Γλυκόζη νηστείας, ινσουλίνη, HOMA-IR, λιπιδαιμία, HbA1c
4. Υπερηχογράφημα: Μορφολογία ωοθηκών
5. Αποκλεισμός άλλων αιτιών: Υποθυρεοειδισμός, υπερπρολακτιναιμία, υπεραδρενοκορτικισμός

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορεί γυναίκα με PCOS να μείνει έγκυος;

Ναι. Η πλειονότητα των γυναικών με PCOS μπορεί να συλλάβει με κατάλληλη θεραπεία. Η κλομιφαίνη (πρώτη γραμμή), η λετροζόλη (υπέρτερη για PCOS) και η γοναδοτροπίνες προκαλούν ωοθυλακιορρηξία. Το IVF είναι επιλογή αν άλλες μέθοδοι αποτύχουν.

2. Τι είναι η αντίσταση στην ινσουλίνη στο PCOS;

Η αντίσταση στην ινσουλίνη εμφανίζεται στο 50–70% των γυναικών με PCOS. Η υπερινσουλιναιμία διεγείρει τις ωοθήκες να παράγουν περισσότερα ανδρογόνα. Αντιμετωπίζεται με μετφορμίνη, ινοσιτόλη και τροποποίηση τρόπου ζωής.

3. Πώς επηρεάζεται το βάρος;

Η αντίσταση στην ινσουλίνη ευνοεί αύξηση βάρους και δυσκολία απώλειας. Ακόμη και μείωση 5–10% του σωματικού βάρους βελτιώνει σημαντικά τα ορμονικά επίπεδα, την ωοθυλακιορρηξία και την εμμηνορρυσία.

4. Τι είναι ο τριχωτισμός και πώς αντιμετωπίζεται;

Ο τριχωτισμός (hirsutism) είναι ανδρικού τύπου τριχοφυΐα σε γυναίκες (πρόσωπο, στήθος, κοιλιά). Αντιμετωπίζεται με αντισυλληπτικά δισκία που μειώνουν ανδρογόνα, σπιρονολακτόνη, εφελκτική αποτρίχωση ή laser αποτρίχωση.

5. Ποια είναι η ιδανική διατροφή στο PCOS;

Ενδείκνυται χαμηλό γλυκαιμικό φορτίο: λαχανικά, όσπρια, ολικής αλέσεως, άπαχη πρωτεΐνη, ω-3 λιπαρά. Αποφυγή επεξεργασμένων υδατανθράκων και σακχάρων. Η μεσογειακή διατροφή είναι ιδιαίτερα κατάλληλη.

6. Τι συμπληρώματα βοηθούν στο PCOS;

Με ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία: μυο-ινοσιτόλη (4g/ημέρα), D-χιρο-ινοσιτόλη, βιταμίνη D3 (συχνά ανεπαρκής), χρώμιο, ω-3 λιπαρά και NAC (N-ακετυλοκυστεΐνη).

7. Πώς επηρεάζει το PCOS τα μαλλιά;

Η υπερανδρογοναιμία μπορεί να προκαλέσει ανδρογενετική αλωπεκία (διάχυτη αραίωση, κυρίως στο τέφθριο). Η μινοξιδίλη, τα αντισυλληπτικά και η σπιρονολακτόνη βοηθούν στη διατήρηση πυκνότητας μαλλιών.

8. PCOS και κίνδυνος διαβήτη;

Γυναίκες με PCOS έχουν 5–10 φορές υψηλότερο κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και 3 φορές υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Τακτικές εξετάσεις HbA1c και λιπιδαιμίας είναι απαραίτητες.

9. Χρειάζομαι αντισυλληπτικά αν δεν θέλω παιδί;

Τα συνδυασμένα αντισυλληπτικά ρυθμίζουν την έμμηνο ρύση, μειώνουν ανδρογόνα (βοηθούν τριχωτισμό/ακμή) και προστατεύουν το ενδομήτριο από υπερπλασία. Δεν είναι η μόνη επιλογή — εναλλακτικά χρησιμοποιούνται προγεσταγόνα.

10. Τι είναι το AMH στο PCOS;

Η Anti-Mullerian Hormone (AMH) παράγεται από τα ωοθυλάκια και είναι συνήθως 2–4 φορές υψηλότερη στο PCOS. Είναι δείκτης ωοθηκικού αποθέματος αλλά και δείκτης σοβαρότητας PCOS.

11. Το PCOS εξαφανίζεται μετά την εμμηνόπαυση;

Τα αναπαραγωγικά συμπτώματα (ανωοθυλακιορρηξία) εξαφανίζονται, αλλά ο μεταβολικός κίνδυνος (διαβήτης, καρδιαγγειακή νόσος) παραμένει. Απαιτείται συνεχής μεταβολική παρακολούθηση.

12. Πόσο σημαντική είναι η άσκηση;

Η αερόβια άσκηση 150 λεπτά/εβδομάδα βελτιώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη, μειώνει ανδρογόνα, βελτιώνει ωοθυλακιορρηξία και διάθεση. Οι ασκήσεις αντίστασης (βάρη) είναι εξίσου ευεργετικές.

13. Χρειάζεται βιοψία ενδομητρίου;

Σε γυναίκες με PCOS και παρατεταμένη ολιγοαμηνόρροια (>3 μήνες χωρίς ρύση), υπάρχει κίνδυνος υπερπλασίας ενδομητρίου. Η βιοψία ενδείκνυται για αποκλεισμό υπερπλασίας ή καρκίνου.

14. Τι ρόλο παίζει η ψυχολογική υποστήριξη;

Το PCOS συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης και άγχους. Η ψυχολογική υποστήριξη και η CBT βοηθούν ιδιαίτερα σε γυναίκες με εικόνα σώματος, αλωπεκία ή τριχωτισμό.

15. Ποιος ειδικός να επισκεφτώ;

Ο γυναικολόγος είναι πρώτη επαφή για PCOS. Για μεταβολικά θέματα (διαβήτης, βάρος) μπορεί να χρειαστεί συνεργασία με ενδοκρινολόγο και για διατροφή με διαιτολόγο.

✅ Συμπεράσματα

• Το PCOS είναι η πιο συχνή ενδοκρινολογική διαταραχή γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας
• Η τροποποίηση τρόπου ζωής (διατροφή, άσκηση) είναι θεμέλιο θεραπείας
• Η ινοσιτόλη και η μετφορμίνη βελτιώνουν αντίσταση στην ινσουλίνη
• Η πλειονότητα γυναικών με PCOS μπορεί να συλλάβει με κατάλληλη θεραπεία
• Μακροπρόθεσμος έλεγχος μεταβολικού κινδύνου είναι απαραίτητος
• Εξατομικευμένη αντιμετώπιση από εξειδικευμένο γυναικολόγο