PCOS / PMOS: Ό,τι Πρέπει να Ξέρετε
Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) — που το 2026 αναφέρεται ολοένα και περισσότερο ως PMOS (Polycystic Morphology Ovary Syndrome) — είναι η πιο κοινή ενδοκρινολογική διαταραχή στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, επηρεάζοντας 1 στις 8–10 γυναίκες. Ο Δρ. Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος απαντά στις πιο σημαντικές ερωτήσεις για την κατανόηση και διαχείριση αυτής της πολύπλοκης πάθησης.
Τι Είναι το PCOS/PMOS και Πώς Διαγιγνώσκεται
Τι είναι το PCOS και γιατί λέγεται πλέον PMOS;
Το PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) είναι μια πολυπαραγοντική ενδοκρινολογική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από ανωμαλίες ωορρηξίας, υπερανδρογοναιμία και πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών. Το 2023–2026, ορισμένοι διεθνείς οργανισμοί πρότειναν τον όρο PMOS για να αποφευχθεί η σύγχυση — οι «κύστεις» που φαίνονται δεν είναι πραγματικές κύστεις αλλά ανώριμα ωοθυλάκια. Ο παλιός όρος PCOS εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική πράξη.
Ποια είναι τα διαγνωστικά κριτήρια του PCOS;
Σύμφωνα με τα κριτήρια Rotterdam 2003 (που παραμένουν σε ισχύ), απαιτούνται τουλάχιστον 2 από τα 3 κριτήρια: (1) Ολιγο-/ανωορρηξία (ακανόνιστος κύκλος ή έλλειψη ωορρηξίας), (2) Κλινικά ή βιοχημικά σημεία υπερανδρογοναιμίας (ακμή, τριχοφυΐα, αυξημένη τεστοστερόνη), (3) Πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών στον υπέρηχο (≥20 ωοθυλάκια ανά ωοθήκη ή όγκος ωοθήκης >10 mL). Αποκλείονται άλλες αιτίες υπερανδρογοναιμίας.
Ποιες εξετάσεις αίματος χρειάζονται για το PCOS;
Ο βασικός έλεγχος περιλαμβάνει: FSH, LH (αναλογία LH/FSH >2 υποδηλώνει PCOS), ολική και ελεύθερη τεστοστερόνη, SHBG, DHEAS, 17-OH προγεστερόνη (αποκλεισμός συγγενούς υπερπλασίας επινεφριδίων), προλακτίνη, TSH, γλυκόζη νηστείας και ινσουλίνη (HOMA-IR για ινσουλινοαντίσταση), και ΑΜΗ (Anti-Müllerian Hormone — συνήθως ψηλά στο PCOS). Η πλήρης ορμονική εκτίμηση είναι ουσιώδης.
Ορμόνες, Ινσουλίνη και Μεταβολισμός
Ποια η σχέση PCOS και ινσουλινοαντίστασης;
Η ινσουλινοαντίσταση εντοπίζεται σε 65–80% των γυναικών με PCOS, ανεξαρτήτως βάρους. Τα υψηλά επίπεδα ινσουλίνης διεγείρουν τις ωοθήκες να παράγουν περισσότερη τεστοστερόνη, επιδεινώνοντας τα συμπτώματα. Αυτό δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο: ινσουλινοαντίσταση → υπερανδρογοναιμία → ανωορρηξία → επιδείνωση PCOS. Η αντιμετώπιση της ινσουλινοαντίστασης είναι κλειδί για τη διαχείριση του συνδρόμου.
Αυξάνει το PCOS τον κίνδυνο διαβήτη;
Ναι. Οι γυναίκες με PCOS έχουν 5–10 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Επίσης, εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο διαβήτη κύησης, υπέρτασης κύησης και μεταβολικού συνδρόμου. Η έγκαιρη παρέμβαση με αλλαγή διατροφής, άσκηση και — εφόσον χρειαστεί — μετφορμίνη, μπορεί να μειώσει σημαντικά αυτούς τους κινδύνους.
⚠️ Σημαντικό: Το PCOS δεν αφορά μόνο τη γονιμότητα. Είναι ένα μεταβολικό σύνδρομο με μακροπρόθεσμες επιπλοκές για την καρδιαγγειακή υγεία, τον διαβήτη και την ψυχική ευεξία. Η τακτική παρακολούθηση είναι απαραίτητη.
PCOS και Γονιμότητα — Θεραπεία
Μπορώ να μείνω έγκυος αν έχω PCOS;
Ναι! Το PCOS είναι η πιο κοινή θεραπεύσιμη αιτία υπογονιμότητας. Με κατάλληλη θεραπεία, η συντριπτική πλειοψηφία των γυναικών με PCOS επιτυγχάνουν εγκυμοσύνη. Οι επιλογές περιλαμβάνουν: πρόκληση ωορρηξίας (clomiphene citrate, letrozole), gonadotropίνες, IVF με lazer drilling ή απλώς απώλεια βάρους (5–10% μείωση σωματικού βάρους επαναφέρει συχνά την ωορρηξία σε γυναίκες με υπέρβαρο).
Τι ρόλο παίζουν τα αντισυλληπτικά χάπια στο PCOS;
Τα συνδυασμένα αντισυλληπτικά αποτελούν τη βασική θεραπεία για γυναίκες με PCOS που ΔΕΝ επιθυμούν εγκυμοσύνη. Μειώνουν την παραγωγή ανδρογόνων, ρυθμίζουν τον κύκλο, βελτιώνουν ακμή και τριχοφυΐα, και προστατεύουν το ενδομήτριο από υπερπλασία (λόγω ανωορρηξίας). Η επιλογή αντισυλληπτικού εξατομικεύεται, με προτίμηση σε αντιανδρογονικά προγεσταγόνα (διενόγεστο, δροσπιρενόνη).
Ποια η θέση του letrozole (Femara) στο PCOS;
Το letrozole (αναστολέας αρωματάσης) είναι πλέον πρώτης γραμμής για πρόκληση ωορρηξίας σε PCOS, σύμφωνα με τις οδηγίες 2023–2026. Υπερτερεί της κλομιφαίνης σε ποσοστά ωορρηξίας και εγκυμοσύνης, με χαμηλότερο κίνδυνο πολύδυμης κύησης. Χορηγείται για 5 ημέρες στην αρχή του κύκλου (2η–6η ημέρα) και η δοσολογία ρυθμίζεται ανάλογα με την ανταπόκριση.
Διατροφή και Τρόπος Ζωής στο PCOS
Ποια διατροφή ενδείκνυται για γυναίκες με PCOS;
Η διατροφή χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη (GI) είναι η πιο τεκμηριωμένη για το PCOS. Βασίζεται σε: σύνθετους υδατάνθρακες (δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια), άπαχες πρωτεΐνες, υγιή λίπη (ελαιόλαδο, ξηροί καρποί), πλούσια σε φυτικές ίνες τρόφιμα και αποφυγή επεξεργασμένων σακχάρων. Η μεσογειακή διατροφή έχει δείξει ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα. Επίσης, το inositol (myo-inositol + D-chiro-inositol) έχει αναδειχθεί ως αποτελεσματικό συμπλήρωμα.
Η άσκηση βοηθά στο PCOS;
Απολύτως. Η τακτική σωματική δραστηριότητα βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη, μειώνει τα επίπεδα ανδρογόνων και βοηθά στη ρύθμιση του κύκλου. Συνιστώνται 150 λεπτά αερόβιας άσκησης μέτριας έντασης εβδομαδιαίως (σύμφωνα με WHO 2026) σε συνδυασμό με ασκήσεις αντίστασης 2 φορές/εβδομάδα. Ακόμα και μικρή απώλεια βάρους (5%) μπορεί να επαναφέρει την ωορρηξία.
✅ Συμβουλή 2026: Το συμπλήρωμα myo-inositol (2g x 2/ημέρα) + D-chiro-inositol (50mg x 2/ημέρα) έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει την ινσουλινοαντίσταση, μειώνει την τεστοστερόνη και βελτιώνει την ωορρηξία σε γυναίκες με PCOS, χωρίς σημαντικές παρενέργειες.
Σύγκριση Κύριων Θεραπειών PCOS
| Θεραπεία | Στόχος | Αποτελεσματικότητα | Σχόλιο |
|---|---|---|---|
| Αντισυλληπτικά (OCP) | Ρύθμιση κύκλου, ακμή | Υψηλή | Δεν βοηθά γονιμότητα |
| Μετφορμίνη | Ινσουλινοαντίσταση | Μέτρια–Καλή | Γαστρεντερικές ΠΕ |
| Letrozole | Πρόκληση ωορρηξίας | Πολύ Καλή | 1η γραμμή για γονιμότητα |
| Inositol | Μεταβολισμός, ορμόνες | Μέτρια | Ασφαλές, OTC |
| Διατροφή + Άσκηση | Ολιστική διαχείριση | Καλή (μακροπρόθεσμα) | Βάση κάθε θεραπείας |
📞 Κλείστε Ραντεβού
Δρ. Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας – Χειρουργός – Γυναικολόγος | MSc Αισθητική Ιατρική
Vital WomanHood Clinic — Λεωφ. Δημ. Γούναρη 196, Γλυφάδα 16674
Εξειδικευμένες θεραπείες — εξατομικευμένη προσέγγιση.
Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας - Χειρουργός - Γυναικολόγος
Μάστερ Αισθητικής Ιατρικής - Αναίμακτης Αισθητικής Γυναικολογίας - Αναγεννητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής
Τηλ.: 210 6716126 Κιν.: 6985 64 64 10 e-mail ikdmd@hotmail.com
Ιατρείο: Λεωφ. Δημητρίου Γούναρη 196 Γλυφάδα Τ.Κ. 166 74
Εξατομικευμένη εφαρμογή πρωτοποριακών ιατρικών τεχνικών στην υπηρεσία της σύγχρονης γυναίκας.
Γυναικολογία - Μαιευτική - Εξατομικευμένη Διερεύνηση και Αντιμετώπιση Ανδρικής και Γυναικείας Υπογονιμότητας - Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή -Επιγενετική - Εφαρμοσμένη Γυναικολογική Βιοχημεία – Ενδοκρινολογία - Μικροθρεπτική και Ιατρική Διατροφή στην Κύηση, την Υπογονιμότητα και τη Γυναικολογία - Συνεργάτης Μαιευτηρίων "Μητέρα" και "Λητώ" -
Μέλος της Εταιρίας Αισθητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής (SAMNAS)
