Κόλπωση & Κολπίτιδα: Αίτια, Συμπτώματα & Θεραπεία

Η κολπίτιδα — η φλεγμονή του κολπικού βλεννογόνου — είναι η πιο συχνή γυναικολογική παράπονο, ευθύνεται για το 10–30% των γυναικολογικών επισκέψεων και χαρακτηρίζεται από ποικιλόμορφη κλινική εικόνα που περιλαμβάνει κολπική έκκριση, δυσοσμία, κνησμό και δυσφορία. Τα τρία κυριότερα αίτια — βακτηριακή κολπόωση (BV), κολπική καντιντίαση και τριχομόνωση — διαφέρουν ριζικά ως προς αιτιολογία, διάγνωση και θεραπεία, καθιστώντας την ακριβή διάγνωση απαραίτητη.

Η αυτοθεραπεία με αντιμυκητιασικά σκευάσματα χωρίς εργαστηριακό έλεγχο οδηγεί συχνά σε εσφαλμένη θεραπεία και χρόνιες υποτροπές — πάνω από 50% των γυναικών που θεωρούν ότι έχουν “μυκητίαση” φέρουν στην πραγματικότητα βακτηριακή κολπόωση ή άλλη αιτία. Η σωστή εργαστηριακή αξιολόγηση είναι θεμέλιο έγκυρης θεραπευτικής προσέγγισης.

📅 Κλείστε Ραντεβού — Δρ. Δημητρακόπουλος

Σύγκριση Τύπων Κολπίτιδας

Βήματα Διάγνωσης Κολπίτιδας

1. Κλινική εξέταση: Αξιολόγηση εκκρίσεων, ερυθρότητα βλεννογόνου
2. pH κόλπου: Μέτρηση με ταινία pH
3. Whiff test: Προσθήκη KOH — “ψαρίσια” οσμή υποδηλώνει BV
4. Μικροσκοπική εξέταση: Αμινοκύτταρα (BV), ψευδοϋφές (Candida), τριχομόνες
5. Καλλιέργεια/NAAT: Εργαστηριακός έλεγχος για ακριβή αναγνώριση παθογόνου

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Τι είναι η βακτηριακή κολπόωση (BV);

Η BV είναι διαταραχή κολπικής χλωρίδας — μειώνονται τα Lactobacillus και αυξάνονται αναερόβια βακτήρια (Gardnerella, Prevotella, Mobiluncus). Δεν θεωρείται σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη, αλλά η σεξουαλική δραστηριότητα επηρεάζει τη χλωρίδα.

2. Πόσο συχνή είναι η μυκητίαση;

Η κολπική καντιντίαση επηρεάζει το 75% των γυναικών τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους. Το 5–10% εμφανίζει επαναλαμβανόμενη καντιντίαση (≥4 επεισόδια/χρόνο) που απαιτεί μακροχρόνια προφυλακτική αγωγή.

3. Γιατί επανεμφανίζεται η BV;

Η υποτροπή BV εμφανίζεται σε 50–80% εντός 6 μηνών. Αίτια: ανθεκτικά βακτήρια, βιοφίλμ που προστατεύει βακτήρια από αντιβιοτικά, μεταβολές σεξουαλικής συμπεριφοράς, αλλαγές ορμονικής κατάστασης. Εκτεταμένη θεραπεία ή βορικό οξύ χρησιμοποιούνται για υποτροπιάζουσα BV.

4. Είναι η τριχομόνωση σεξουαλικά μεταδιδόμενη;

Ναι, η τριχομόνωση είναι η πιο συχνή μη ιογενής ΣΜΝ παγκοσμίως (~170 εκατ. περιπτώσεις/χρόνο). Θεραπεύεται με μετρονιδαζόλη και πρέπει να θεραπευτεί και ο σύντροφος ταυτόχρονα για αποφυγή αναμόλυνσης.

5. Μπορεί η BV να επηρεάσει εγκυμοσύνη;

Η αθεράπευτη BV κατά την εγκυμοσύνη αυξάνει τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού, ρήξης υμένων και λοίμωξης λοχείας. Για αυτό ελέγχεται κατά το 1ο τρίμηνο σε γυναίκες υψηλού κινδύνου.

6. Πότε χρησιμοποιείται βορικό οξύ;

Το βορικό οξύ (600 mg κολπικά ημερησίως 14 ημέρες) χρησιμοποιείται σε: ανθεκτική καντιντίαση μη-albicans, επαναλαμβανόμενη BV μη ανταποκρινόμενη σε μετρονιδαζόλη. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια εγκυμοσύνης.

7. Ποιοι παράγοντες αυξάνουν κίνδυνο κολπίτιδας;

Παράγοντες κινδύνου: αντιβιοτικά αγωγή (σκοτώνει Lactobacillus), εγκυμοσύνη, σακχαρώδης διαβήτης (Candida), αλλαγή συντρόφων, κάπνισμα (BV), κολπικές πλύσεις (αλλάζουν pH), ανοσοκαταστολή, ορμονικές μεταβολές (εμμηνόπαυση).

8. Πώς αποτρέπεται η υποτροπή κολπίτιδας;

Προληπτικά: προβιοτικά Lactobacillus (κολπικά ή per os), αποφυγή κολπικών πλύσεων, βαμβακερά εσώρουχα, αποφυγή αντιβιοτικών όταν δεν είναι απαραίτητα, χρήση προφυλακτικών, ρύθμιση διαβήτη, αποφυγή αρωματικών σαπουνιών στην περιοχή.

9. Τι είναι ο αεροβικός κολπισμός;

Ο αεροβικός κολπισμός είναι διαταραχή κολπικής χλωρίδας με υπερβολική ανάπτυξη αερόβιων βακτηρίων (E. coli, Streptococcus agalactiae). Χαρακτηρίζεται από κίτρινη έκκριση, υψηλό pH, αυξημένα λευκοκύτταρα. Θεραπεύεται με τοπικά αντιβιοτικά και κολπικά οιστρογόνα.

10. Πρέπει να θεραπεύεται ο σύντροφος;

Στη βακτηριακή κολπόωση — γενικά όχι, αν και η σεξουαλική μετάδοση εμπλέκεται. Στην τριχομόνωση — ναι, υποχρεωτικά. Στην καντιντίαση — μόνο αν εμφανίζει συμπτώματα βαλανοποσθίτιδας.

11. Τι είναι η ατροφική κολπίτιδα;

Η ατροφική κολπίτιδα εμφανίζεται στην εμμηνόπαυση λόγω χαμηλών οιστρογόνων — αδύνατος βλεννογόνος, αυξημένο pH, επιρρέπεια σε λοιμώξεις. Θεραπεύεται με τοπικά κολπικά οιστρογόνα ή laser κόλπου.

12. Σχετίζεται η BV με ΣΜΝ;

Ναι. Η BV αυξάνει τον κίνδυνο απόκτησης ΣΜΝ (HIV, χλαμύδιο, γονόρροια) καθώς η διαταραχή κολπικής χλωρίδας αποδυναμώνει τον φυσικό προστατευτικό φραγμό. Η έγκαιρη θεραπεία είναι σημαντική.

13. Πότε χρειάζεται εξειδικευμένη εξέταση;

Εξειδικευμένη αξιολόγηση χρειάζεται όταν: υποτροπιάζουν συμπτώματα, δεν ανταποκρίνεται σε εμπειρική θεραπεία, υπάρχει πυελικός πόνος ή πυρετός (υποψία ανιούσας λοίμωξης), ή κατά την εγκυμοσύνη.

14. Βοηθούν τα προβιοτικά;

Τα Lactobacillus rhamnosus GR-1 και L. reuteri RC-14 (κολπικά ή per os) έχουν αποδείξει σε μελέτες ότι μειώνουν υποτροπές BV και καντιντίασης. Συνδυάζονται με αντιμικροβιακή αγωγή για βελτίωση αποτελεσμάτων.

15. Μπορεί να υπάρχει κολπίτιδα χωρίς συμπτώματα;

Ναι. Η BV είναι ασυμπτωματική στο 50% των περιπτώσεων, η τριχομόνωση στο 70%. Εντούτοις, αθεράπευτες λοιμώξεις μπορούν να οδηγήσουν σε επιπλοκές (πυελική φλεγμονώδης νόσος, ανιούσα λοίμωξη, επιπλοκές εγκυμοσύνης).

✅ Συμπεράσματα

• Τρία κυριότερα αίτια κολπίτιδας: BV, Candida, Trichomonas — διαφορετική θεραπεία για κάθε
• Εργαστηριακή επιβεβαίωση πριν από θεραπεία
• BV: μετρονιδαζόλη ή κλινδαμυκίνη, Candida: αζόλες, Trichomonas: μετρονιδαζόλη + θεραπεία συντρόφου
• Προβιοτικά Lactobacillus μειώνουν υποτροπές
• Αποφυγή κολπικών πλύσεων και αρωματικών προϊόντων
• Σε υποτροπές: εξειδικευμένη γυναικολογική αξιολόγηση