Ενδομητρίωση: Όλα όσα Θέλετε να Ξέρετε

Η ενδομητρίωση είναι μία χρόνια φλεγμονώδης γυναικολογική νόσος στην οποία ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο αναπτύσσεται εκτός της μήτρας, προσβάλλοντας κυρίως τις ωοθήκες, τις σάλπιγγες, το περιτόναιο και σπανιότερα το έντερο, την ουροδόχο κύστη ή το διάφραγμα. Επηρεάζει υπολογιστικά 10–15% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας, ενώ σε γυναίκες με υπογονιμότητα το ποσοστό ανεβαίνει στο 30–50%.

Παρά την υψηλή επιπολασμό της, η ενδομητρίωση συχνά διαγιγνώσκεται με καθυστέρηση 7–10 ετών από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για έγκαιρη ιατρική επίσκεψη. Η αντιμετώπισή της απαιτεί εξατομικευμένη προσέγγιση από εξειδικευμένο γυναικολόγο, με στόχο την ανακούφιση του πόνου, τη διατήρηση γονιμότητας και τη βελτίωση ποιότητας ζωής.

📅 Κλείστε Ραντεβού — Δρ. Δημητρακόπουλος

Τι Είναι η Ενδομητρίωση;

Η ενδομητρίωση εμφανίζεται όταν κύτταρα παρόμοια με εκείνα της εσωτερικής επένδυσης της μήτρας (ενδομήτριο) εγκαθίστανται και αναπτύσσονται σε εξωτερικές περιοχές. Αυτές οι εστίες αντιδρούν στις ορμονικές μεταβολές του κύκλου, προκαλώντας αιμορραγία, φλεγμονή και σχηματισμό συμφύσεων.

Στάδια Ενδομητρίωσης

Συμπτώματα Ενδομητρίωσης

• Δυσμηνόρροια: Έντονος πόνος κατά την έμμηνο ρύση
• Χρόνιος πυελικός πόνος: Καθ’ όλη τη διάρκεια του μήνα
• Δυσπαρεύνια: Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή
• Δυσχεζία ή αιματουρία: Κατά την έμμηνο ρύση
• Υπογονιμότητα: Σε 30–50% των περιπτώσεων
• Κόπωση, φούσκωμα, ναυτία

Βήματα Διάγνωσης

1. Λεπτομερές ιστορικό: Τύπος και χρονισμός πόνου
2. Κλινική εξέταση: Κολπική εξέταση
3. Διακολπικό υπερηχογράφημα: Ανίχνευση ενδομητριωμάτων
4. MRI πυέλου: Βαθιά διηθητική ενδομητρίωση
5. CA-125: Δείκτης φλεγμονής (όχι ειδικός)
6. Διαγνωστική λαπαροσκόπηση: Gold standard — οπτικοποίηση + βιοψία εστιών

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορεί η ενδομητρίωση να μη δίνει συμπτώματα;

Ναι. Περίπου 25% των γυναικών με ενδομητρίωση είναι ασυμπτωματικές και η νόσος ανακαλύπτεται τυχαία κατά διερεύνηση υπογονιμότητας ή χειρουργείο.

2. Πώς επηρεάζει η ενδομητρίωση τη γονιμότητα;

Η νόσος επηρεάζει τη γονιμότητα μέσω φλεγμονής, συμφύσεων που αποφράσσουν τις σάλπιγγες, βλάβης ωοθηκικού αποθέματος από ενδομητριώματα και τοξικού περιβάλλοντος για τα ωάρια. Η λαπαροσκοπική χειρουργική βελτιώνει τα ποσοστά σύλληψης.

3. Τι είναι το ενδομητρίωμα;

Το ενδομητρίωμα (ή “σοκολατόκυστη”) είναι κύστη ωοθήκης γεμάτη με παλιό αίμα (σκοτεινό καφέ χρώμα λόγω οξείδωσης), που σχηματίζεται από εστίες ενδομητρίωσης εντός της ωοθήκης. Χρειάζεται παρακολούθηση ή χειρουργικό αφαίρεση.

4. Η λαπαροσκόπηση θεραπεύει την ενδομητρίωση;

Η λαπαροσκόπηση αφαιρεί ορατές εστίες και κύστεις, μειώνει τον πόνο και βελτιώνει τη γονιμότητα, αλλά δεν θεραπεύει οριστικά — οι υποτροπές είναι συχνές. Μετεγχειρητική ορμονική αγωγή μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής.

5. Ποια ορμονικά φάρμακα χρησιμοποιούνται;

Συνταγογραφούνται: αντισυλληπτικά δισκία (συνεχής λήψη), προγεσταγόνα (νορεθιστερόνη, διενογεστρέλη), GnRH αγωνιστές (λεουπρολίδη — προκαλούν ιατρική εμμηνόπαυση) και δαναζόλη. Σκοπός είναι η αναστολή της ωοθηκικής λειτουργίας.

6. Μπορεί η εγκυμοσύνη να θεραπεύσει την ενδομητρίωση;

Η εγκυμοσύνη δεν θεραπεύει αλλά αναστέλλει προσωρινά τη νόσο λόγω απουσίας εμμηνορρυσίας και υψηλών επιπέδων προγεστερόνης. Μετά τον τοκετό τα συμπτώματα μπορεί να επιστρέψουν.

7. Πώς γίνεται η λαπαροσκόπηση;

Η λαπαροσκόπηση διενεργείται υπό γενική αναισθησία. Εισάγεται κάμερα μέσω μικρής τομής στον ομφαλό και 2–3 τροκάρ. Οι εστίες καυτηριάζονται (fulgurated), εκτομνύνται ή αφαιρούνται. Νοσηλεία 1–2 ημέρες.

8. Τι είναι η βαθιά ενδομητρίωση (DIE);

Η βαθιά διηθητική ενδομητρίωση (DIE) διηθεί >5 mm κάτω από το περιτόναιο και μπορεί να προσβάλει ορθό, ουροδόχο κύστη, ουρητήρες. Χρειάζεται εξειδικευμένη χειρουργική ομάδα (γυναικολόγος + χειρουργός γαστρεντερολόγος).

9. Υπάρχει σχέση ενδομητρίωσης και καρκίνου;

Ο κίνδυνος καρκίνου ωοθήκης είναι ελαφρά αυξημένος (2–3 φορές) σε γυναίκες με ενδομητρίωση, κυρίως για τον ενδομετριοειδή τύπο. Ωστόσο ο απόλυτος κίνδυνος παραμένει χαμηλός (<1%).

10. Πότε πρέπει να χειρουργηθώ;

Χειρουργεία συνιστάται όταν: ο πόνος δεν ανταποκρίνεται σε φαρμακευτική αγωγή, υπάρχει ενδομητρίωμα >4 cm, η γονιμότητα επηρεάζεται ή υπάρχει υποψία για DIE με οργανική συμμετοχή.

11. Πώς αντιμετωπίζεται ο πόνος χωρίς χειρουργείο;

Με NSAIDs (ιβουπροφαίνη, ναπροξένη), αντισυλληπτικά, ορμονική αγωγή, φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους, βελονισμό και ψυχολογική υποστήριξη. Η διατροφή χαμηλή σε κόκκινο κρέας και πλούσια σε ω-3 λιπαρά μπορεί να βοηθήσει.

12. Τι γίνεται με τη μέθοδο IVF για γυναίκες με ενδομητρίωση;

Το IVF είναι αποτελεσματικό για γυναίκες με ενδομητρίωση, αλλά τα ποσοστά επιτυχίας μπορεί να είναι ελαφρά μειωμένα σε σοβαρή νόσο. Η χειρουργική αντιμετώπιση ενδομητριωμάτων πριν το IVF γίνεται με προσοχή για τη διαφύλαξη ωοθηκικού αποθέματος.

13. Πώς επηρεάζει η ενδομητρίωση την εγκυμοσύνη;

Γυναίκες με ενδομητρίωση έχουν αυξημένο κίνδυνο αποβολής, προεκλαμψίας, πρόωρου τοκετού και πλακούντα praevia. Χρειάζεται εντατικότερη μαιευτική παρακολούθηση.

14. Υπάρχει θεραπεία που θεραπεύει οριστικά;

Δεν υπάρχει οριστική θεραπεία εκτός της ολικής υστερεκτομής με αφαίρεση ωοθηκών (η οποία προκαλεί εμμηνόπαυση). Για γυναίκες που επιθυμούν μελλοντική εγκυμοσύνη, η στόχευση είναι η ελαχιστοποίηση πόνου και η διατήρηση γονιμότητας.

15. Πόσο σύντομα πρέπει να επισκεφτώ ιατρό;

Αν βιώνετε έντονο πόνο κατά την έμμηνο ρύση που δεν ανακουφίζεται με αναλγητικά, πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή ή δυσκολία σύλληψης, επισκεφτείτε εξειδικευμένο γυναικολόγο άμεσα.

✅ Συμπεράσματα

• Η ενδομητρίωση επηρεάζει 1 στις 10 γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας
• Η έγκαιρη διάγνωση (λαπαροσκόπηση) είναι κρίσιμη
• Η ορμονική αγωγή ελέγχει συμπτώματα αλλά δεν θεραπεύει
• Η λαπαροσκόπηση βελτιώνει πόνο και γονιμότητα
• Το IVF είναι επιλογή για γυναίκες με σοβαρή νόσο και υπογονιμότητα
• Εξατομικευμένη προσέγγιση από εξειδικευμένο γυναικολόγο είναι απαραίτητη