Θρομβοφλεβίτιδα στην Εγκυμοσύνη: Πρόληψη & Θεραπεία

Η θρομβοφλεβίτιδα κατά την εγκυμοσύνη είναι μια σοβαρή αλλά προλήψιμη και αντιμετωπίσιμη κατάσταση. Η εγκυμοσύνη αυξάνει τον κίνδυνο θρόμβωσης έως 5-10 φορές, γι’ αυτό η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση είναι ζωτικής σημασίας.

Τι είναι η Θρομβοφλεβίτιδα;

Η θρομβοφλεβίτιδα είναι η φλεγμονή φλέβας με σχηματισμό θρόμβου (πήγμα αίματος) μέσα σε αυτήν. Κατά την εγκυμοσύνη, αναφερόμαστε κυρίως στη Φλεβική Θρομβοεμβολή (VTE).

Τύποι:

• Βαθιά Φλεβική Θρόμβωση (DVT): Θρόμβος σε βαθιές φλέβες (συνήθως πόδια, πύελος)
• Πνευμονική Εμβολή (PE): Θρόμβος που μετακινείται στους πνεύμονες (σοβαρή επιπλοκή)
• Επιφανειακή Θρομβοφλεβίτιδα: Θρόμβωση επιφανειακών φλεβών (ηπιότερη)

Επίπτωση & Επιπολασμός

Στατιστικά:

• Συχνότητα VTE στην εγκυμοσύνη: 1-2 στις 1,000 κυήσεις
• Αύξηση κινδύνου: 5-10× σε σχέση με μη έγκυες γυναίκες
• Υψηλότερος κίνδυνος: 3ο τρίμηνο και μετά τον τοκετό (πρώτες 6 εβδομάδες)
• Πνευμονική εμβολή: Μία από τις κύριες αιτίες μητρικής θνησιμότητας στον ανεπτυγμένο κόσμο

Κατανομή ανά Περίοδο:

• 1ο τρίμηνο: 10%
• 2ο τρίμηνο: 20%
• 3ο τρίμηνο: 30%
• Μετά τον τοκετό (πρώτες 6 εβδομάδες): 40%

Γιατί Αυξάνεται ο Κίνδυνος στην Εγκυμοσύνη;

Τριάδα του Virchow (3 Παράγοντες Θρόμβωσης):

1. Υπερπηκτικότητα (Αυξημένη Πήξη Αίματος)

• Αύξηση παραγόντων πήξης (VII, VIII, X, φιβρινογόνο)
• Μείωση αντιπηκτικών παραγόντων (πρωτεΐνη S)
• Μειωμένη φιβρινόλυση (διάσπαση θρόμβων)
• Στόχος: Πρόληψη αιμορραγίας κατά τον τοκετό

2. Στάση Αίματος (Επιβραδυνόμενη Ροή)

• Συμπίεση φλεβών από διατεταμένη μήτρα
• Φλεβική διαστολή λόγω προγεστερόνης
• Μειωμένη κινητικότητα (ιδίως τέλος εγκυμοσύνης)

3. Βλάβη Αγγειακού Ενδοθηλίου

• Τραυματισμός φλεβών κατά τον τοκετό
• Καισαρική τομή
• Επεμβατικές διαδικασίες

Παράγοντες Κινδύνου

Υψηλός Κίνδυνος (>3%):

• Προηγούμενη VTE: Κίνδυνος υποτροπής 10-30%
• Θρομβοφιλία + οικογενειακό ιστορικό VTE: Ιδίως Factor V Leiden, Prothrombin G20210A
• Αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο (APS)
• Μηχανικές καρδιακές βαλβίδες

Μέτριος Κίνδυνος (1-3%):

• Θρομβοφιλία χωρίς οικογενειακό ιστορικό
• Οικογενειακό ιστορικό VTE
• Παχυσαρκία (BMI >30)
• Ηλικία >35 ετών
• Κάπνισμα
• Πολύδυμη κύηση
• Προεκλαμψία
• Καισαρική τομή
• Παρατεταμένη ακινητοποίηση (>3 ημέρες)

Χαμηλός Κίνδυνος (<1%):

• Ηλικία <35, φυσιολογικό βάρος
• Όχι ιστορικό VTE/θρομβοφιλίας
• Φυσιολογική εγκυμοσύνη

Συμπτώματα Θρομβοφλεβίτιδας

Βαθιά Φλεβική Θρόμβωση (DVT):

Κλασικά Συμπτώματα:

• Πόνος/Ευαισθησία: Συνήθως μονόπλευρος (αριστερό πόδι 80-90%)
• Πρήξιμο: Οίδημα γάμπας/μηρού
• Ερυθρότητα/Θερμότητα: Στο σημείο της θρόμβωσης
• Αυξημένη θερμοκρασία δέρματος
• Διατεταμένες επιφανειακές φλέβες
• Θετικό σημείο Homans: Πόνος με ραχιαία κάμψη ποδιού (όχι πάντα παρόν)

Σημαντικό:

Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια ή να μοιάζουν με φυσιολογικά συμπτώματα εγκυμοσύνης (οίδημα). Αν έχετε υποψία, επισκεφθείτε γιατρό άμεσα.

Πνευμονική Εμβολή (PE):

⚠️ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ – Συμπτώματα:

• Απότομη δύσπνοια
• Θωρακικός πόνος: Οξύς, επιδεινώνεται με αναπνοή
• Ταχυπαλμία
• Βήχας (±αιμόπτυση)
• Ζάλη/Λιποθυμία
• Άγχος/Αίσθημα επικείμενου θανάτου
• Κυάνωση (μπλε χείλη/δέρμα)

ΑΝ ΕΜΦΑΝΙΣΤΟΥΝ ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ PE → ΑΜΕΣΗ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΒΟΗΘΕΙΑ

Διάγνωση

1. Βαθιά Φλεβική Θρόμβωση (DVT)

α) Κλινική Αξιολόγηση

• Wells Score: Πιθανότητα DVT
• Κλινική εξέταση: Περίμετρος γάμπας, ευαισθησία

β) D-Dimer

• Προϊόν διάσπασης φιβρίνης
• Περιορισμός στην εγκυμοσύνη: Φυσιολογικά αυξημένο
• Χρήσιμο για αποκλεισμό θρόμβωσης αν πολύ χαμηλό

γ) Υπερηχογράφημα Doppler

• Πρώτη γραμμή διάγνωσης
• Μη επεμβατικό, ασφαλές
• Ευαισθησία 95% για πρόσθια μηριαία θρόμβωση
• Επανάληψη σε 1 εβδομάδα αν αρνητικό αλλά υψηλή κλινική υποψία

δ) MRV (Μαγνητική Φλεβογραφία)

• Για θρόμβωση πυέλου/λαγόνιων φλεβών
• Χωρίς ακτινοβολία
• Υψηλή ακρίβεια

2. Πνευμονική Εμβολή (PE)

α) Κλινική & Εργαστηριακή Αξιολόγηση

• Αέρια αίματος: Υποξαιμία
• ΗΚΓ: Ταχυκαρδία, σημεία καταπόνησης δεξιάς κοιλίας
• D-Dimer

β) Απεικονιστικές Εξετάσεις

Αξονική Τομογραφία Πνευμόνων με Σκιαγραφικό (CTPA):

• Χρυσός κανόνας διάγνωσης
• Ακτινοβολία: Μικρή δόση, αποδεκτή στην εγκυμοσύνη
• Ευαισθησία >90%

V/Q Scan (Σπινθηρογράφημα Αερισμού/Αιμάτωσης):

• Εναλλακτική αν CTPA μη διαθέσιμη
• Χαμηλότερη ακτινοβολία στο έμβρυο

Θεραπεία Θρομβοφλεβίτιδας

1. Αντιπηκτική Θεραπεία

Χαμηλού Μοριακού Βάρους Ηπαρίνες (LMWH)

Πρώτη επιλογή στην εγκυμοσύνη

• Enoxaparin (Clexane): Πιο συχνή
• Dalteparin (Fragmin)
• Tinzaparin (Innohep)

Πλεονεκτήματα:

• Δεν διέρχεται πλακούντα – Ασφαλές για έμβρυο
• Προβλέψιμη δράση
• Υποδόρια χορήγηση (1-2×/ημέρα)
• Δεν χρειάζεται συχνή παρακολούθηση

Δοσολογία:

• Θεραπευτική: Βάσει σωματικού βάρους
• Διάρκεια: Τουλάχιστον 3 μήνες, συνέχεια μέχρι 6 εβδομάδες μετατοκετά

Μη Κλασματοποιημένη Ηπαρίνη (UFH)

• Ενδοφλέβια χορήγηση
• Χρήση: Νοσοκομειακά, προ-τοκετός
• Πλεονέκτημα: Σύντομη ημιπεριόδος (διακόπτεται εύκολα πριν επισκληρίδιο/τοκετό)

Warfarin/Κουμαρίνες

• ΑΝΤΕΝΔΕΙΚΝΥΤΑΙ στην εγκυμοσύνη (τερατογόνες)
• Μπορούν να χρησιμοποιηθούν μετά τον τοκετό
• Συμβατές με θηλασμό

Νέα Από του Στόματος Αντιπηκτικά (NOACs)

• Rivaroxaban, Apixaban, Dabigatran
• ΟΧΙ για χρήση στην εγκυμοσύνη (περιορισμένα δεδομένα ασφάλειας)

2. Υποστηρικτική Θεραπεία

Για DVT:

• Ανάπαυση με ανύψωση ποδιού: Πρώτες 24-48 ώρες
• Κάλτσες Συμπίεσης: 20-30 mmHg (μειώνουν οίδημα, πόνο)
• Πρώιμη κινητοποίηση: Μετά από 24-48 ώρες
• Αναλγητικά: Παρακεταμόλη

Για PE:

• Οξυγόνο: Αν υποξαιμία
• Υγρά
• Παρακολούθηση: Καρδιακή, αναπνευστική λειτουργία
• Θρομβόλυση: Σε απειλητικές για τη ζωή PE (σπάνια)

3. Διαχείριση Τοκετού

Χρονοδιάγραμμα:

• Προγραμματισμένος τοκετός/καισαρική: Διακοπή LMWH 24 ώρες πριν
• Αυτόματος τοκετός: Όχι επισκληρίδιο αν <12 ώρες από τελευταία δόση
• Επανέναρξη: 4-6 ώρες μετά τον τοκετό (αν όχι επιπλοκές)

4. Φίλτρο Κάτω Κοίλης Φλέβας (IVC Filter)

• Σπάνια ένδειξη: Όταν αντιπηκτικά αντενδείκνυνται
• Υποτροπιάζουσα PE παρά θεραπεία
• Προτιμώνται αφαιρούμενα φίλτρα

Πρόληψη Θρομβοφλεβίτιδας

1. Φαρμακευτική Προφύλαξη

Ενδείξεις για Προφύλαξη με LMWH:

Υψηλός Κίνδυνος:

• Προηγούμενη VTE (ιδίως αν μη προκλητή)
• Θρομβοφιλία + οικογενειακό ιστορικό
• Αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο
• Δοσολογία: Προφυλακτική/ενδιάμεση δόση καθ’ όλη την εγκυμοσύνη

Μέτριος Κίνδυνος:

• Πολλαπλοί παράγοντες κινδύνου
• Δοσολογία: Προφυλακτική δόση από 28 εβδομάδες ή μόνο μετατοκετά

Μετατοκετά Προφύλαξη:

• Καισαρική τομή (ιδίως επείγουσα)
• Παρατεταμένος τοκετός
• Μετατοκετή αιμορραγία
• Διάρκεια: 6 εβδομάδες μετά τον τοκετό

2. Μηχανική Προφύλαξη

• Κάλτσες Βαθμιαίας Συμπίεσης: 15-20 mmHg
• Διαλειμματική Πνευματική Συμπίεση: Κατά τη διάρκεια καισαρικής

3. Μέτρα Τρόπου Ζωής

Κατά την Εγκυμοσύνη:

• Ενυδάτωση: 8-10 ποτήρια νερό/ημέρα
• Τακτική άσκηση: Περπάτημα 30 λεπτά/ημέρα
• Ασκήσεις αστραγάλου: Κινήστε πόδια συχνά
• Αποφυγή παρατεταμένης καθιστής: Σηκωθείτε κάθε ώρα
• Ύπνος σε πλάγια θέση: Προτιμήστε αριστερά (μειώνει πίεση σε κάτω κοίλη)

Ταξίδια:

• Αεροπορικά >4 ώρες: Περπατήστε κάθε 1-2 ώρες
• Κάλτσες συμπίεσης
• Ενυδάτωση
• Αποφύγετε ταξίδια μετά 36 εβδομάδες

Μετά τον Τοκετό:

• Πρώιμη κινητοποίηση: Σηκωθείτε εντός 6-12 ωρών
• Κάλτσες συμπίεσης: Ιδίως μετά καισαρική
• Συνέχεια άσκησης

Μακροπρόθεσμες Επιπτώσεις

Μετα-Θρομβωτικό Σύνδρομο (PTS):

• Εμφανίζεται σε 20-50% μετά από DVT
• Συμπτώματα: Χρόνιο πρήξιμο, πόνος, βαρύτητα, δυσχρωματισμός δέρματος
• Πρόληψη: Κάλτσες συμπίεσης για 2 χρόνια μετά DVT

Υποτροπή VTE:

• Κίνδυνος 2-5% ετησίως μετά από πρώτο επεισόδιο
• Αυξημένος κίνδυνος σε επόμενες εγκυμοσύνες

Συχνές Ερωτήσεις (FAQs)

1. Είναι ασφαλείς οι ηπαρίνες για το μωρό;

Ναι, απόλυτα. Οι ηπαρίνες ΔΕΝ διέρχονται τον πλακούντα και δεν επηρεάζουν το έμβρυο.

2. Πρέπει να κάνω ένεσης ηπαρίνης καθ’ όλη την εγκυμοσύνη;

Εξαρτάται από τον κίνδυνο. Υψηλός κίνδυνος: Ναι. Μέτριος: Μερική εγκυμοσύνη ή μόνο μετατοκετά.

3. Μπορώ να κάνω επισκληρίδιο αν παίρνω ηπαρίνη;

Ναι, αλλά χρειάζεται διακοπή 12-24 ώρες πριν (ανάλογα με δόση).

4. Θα χρειαστώ καισαρική αν έχω DVT;

Όχι απαραίτητα. Ο κολπικός τοκετός είναι ασφαλής με κατάλληλη διαχείριση αντιπηκτικών.

5. Πόσο καιρό μετά τον τοκετό πρέπει να συνεχίσω την ηπαρίνη;

Τουλάχιστον 6 εβδομάδες μετατοκετά ή συνολικά 3 μήνες θεραπεία (όποιο είναι μεγαλύτερο).

6. Μπορώ να θηλάσω αν παίρνω αντιπηκτικά;

Ναι. Ηπαρίνες και warfarin είναι ασφαλή για θηλασμό.

7. Οι κάλτσες συμπίεσης βοηθούν πραγματικά;

Ναι, μειώνουν το οίδημα και τον κίνδυνο PTS. Φορέστε τες καθημερινά για 2 χρόνια μετά DVT.

8. Αν είχα DVT σε μία εγκυμοσύνη, θα το ξαναπάθω;

Ο κίνδυνος αυξάνεται σε επόμενες εγκυμοσύνες. Χρειάζεται προφυλακτική ηπαρίνη.

Συμπέρασμα

Η θρομβοφλεβίτιδα στην εγκυμοσύνη είναι μια σοβαρή αλλά αντιμετωπίσιμη κατάσταση. Η πρόληψη σε γυναίκες υψηλού κινδύνου, η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη θεραπεία μπορούν να προλάβουν σοβαρές επιπλοκές και να εξασφαλίσουν ασφαλή έκβαση για μητέρα και μωρό.

Επικοινωνήστε με Ειδικό

Για αξιολόγηση κινδύνου, πρόληψη και αντιμετώπιση θρομβοφλεβίτιδας στην εγκυμοσύνη, επικοινωνήστε με τον:

Δρ. Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας – Χειρουργός – Γυναικολόγος
Ειδικευμένος σε Μαιευτική & Γυναικολογία

Κινητό: 6985 64 64 10
Τηλέφωνο Ιατρείου: 210 6716126
Email: ikdmd@hotmail.com
Διεύθυνση: Λεωφ. Δημητρίου Γούναρη 196, Γλυφάδα, Τ.Κ. 166 74

Προσφέρουμε ολοκληρωμένη παρακολούθηση εγκυμοσύνης υψηλού κινδύνου με εξατομικευμένο πρόγραμμα πρόληψης θρομβοεμβολικών επιπλοκών.