Σεξουαλικά Μεταδιδόμενα Νοσήματα: Πρόληψη και Έγκαιρη Διάγνωση

Τι είναι τα Σεξουαλικά Μεταδιδόμενα Νοσήματα (ΣΜΝ);

Τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ) ή sexually transmitted infections (STIs) είναι λοιμώξεις που μεταδίδονται κυρίως μέσω σεξουαλικής επαφής. Περιλαμβάνουν βακτηριακές, ιογενείς, παρασιτικές και μυκητιασικές λοιμώξεις που μπορούν να επηρεάσουν σοβαρά την αναπαραγωγική και γενική υγεία.

Τα Πιο Συχνά ΣΜΝ

1. Ιός των Ανθρώπινων Θηλωμάτων (HPV)

Τι είναι: Ο πιο συχνός ιός που μεταδίδεται σεξουαλικά. Υπάρχουν πάνω από 100 τύποι HPV.

• Συμπτώματα: Συνήθως ασυμπτωματικός. Μερικοί τύποι προκαλούν γεννητικές κονδυλώματα, άλλοι καρκίνο τραχήλου
• Διάγνωση: Τεστ Παπανικολάου (Pap test), HPV DNA test
• Θεραπεία: Δεν υπάρχει θεραπεία για τον ιό. Θεραπεία κονδυλωμάτων με κρυοθεραπεία ή χειρουργική αφαίρεση
• Πρόληψη: Εμβολιασμός HPV (Gardasil 9) – συνιστάται σε ηλικία 9-26 ετών

2. Χλαμύδια (Chlamydia)

Τι είναι: Βακτηριακή λοίμωξη από το βακτήριο Chlamydia trachomatis.

• Συμπτώματα: 70% των γυναικών είναι ασυμπτωματικές. Όταν υπάρχουν: ασυνήθιστες εκκρίσεις, πόνος κατά την ούρηση, κοιλιακός πόνος
• Επιπλοκές: Φλεγμονή πυελικών οργάνων (PID), υπογονιμότητα, έξωμήτρια κύηση
• Διάγνωση: Έλεγχος ούρων ή κολπικό/τραχηλικό επίχρισμα (PCR test)
• Θεραπεία: Αντιβιοτικά (αζιθρομυκίνη ή δοξυκυκλίνη) – Θεραπεύεται πλήρως

3. Γονόρροια (Gonorrhea)

Τι είναι: Βακτηριακή λοίμωξη από το Neisseria gonorrhoeae.

• Συμπτώματα: Πυώδεις εκκρίσεις, καύσος κατά την ούρηση, πόνος στη λεκάνη
• Επιπλοκές: PID, υπογονιμότητα, μόλυνση νεογνού κατά τον τοκετό
• Διάγνωση: Καλλιέργεια, PCR test
• Θεραπεία: Συνδυασμός αντιβιοτικών (ceftriaxone + azithromycin) λόγω αντοχής

4. Έρπης (Herpes Simplex Virus – HSV)

Τι είναι: Ιογενής λοίμωξη. HSV-1 (στοματικός), HSV-2 (γεννητικός).

• Συμπτώματα: Επώδυνες φουσκάλες στα γεννητικά όργανα, φαγούρα, καύσος
• Χαρακτηριστικά: Υποτροπιάζει. Ο ιός παραμένει στον οργανισμό εφ’ όρου ζωής
• Διάγνωση: Κλινική εξέταση, PCR test, αντισώματα αίματος
• Θεραπεία: Αντιιικά (acyclovir, valacyclovir) – Ελέγχουν τα συμπτώματα, δεν θεραπεύουν

5. Τριχομονάδα (Trichomoniasis)

Τι είναι: Παρασιτική λοίμωξη από το Trichomonas vaginalis.

• Συμπτώματα: Αφρώδεις, κιτρινοπράσινες εκκρίσεις με δυσάρεστη οσμή, φαγούρα
• Επιπλοκές: Αυξημένος κίνδυνος HIV, πρόωρου τοκετού
• Διάγνωση: Μικροσκοπική εξέταση, PCR
• Θεραπεία: Metronidazole – Πρέπει να θεραπευτεί και ο σύντροφος

6. Σύφιλη (Syphilis)

Τι είναι: Βακτηριακή λοίμωξη από το Treponema pallidum.

• Στάδια:
  • Πρωτοπαθής: Ανώδυνο έλκος (chancre)
  • Δευτεροπαθής: Εξάνθημα, πυρετός, λεμφαδενοπάθεια
  • Τριτοπαθής: Καρδιαγγειακά και νευρολογικά προβλήματα
• Διάγνωση: Εξετάσεις αίματος (RPR, VDRL, TPHA)
• Θεραπεία: Πενικιλίνη – Πλήρης θεραπεία στα πρώιμα στάδια

7. HIV/AIDS

Τι είναι: Ιός Ανθρώπινης Ανοσοανεπάρκειας που προσβάλλει το ανοσοποιητικό σύστημα.

• Συμπτώματα: Αρχικά γριπώδη συμπτώματα. Χρόνια: ευκαιριακές λοιμώξεις
• Διάγνωση: HIV test (αντισώματα, αντιγόνα, PCR)
• Θεραπεία: Αντιρετροϊκή θεραπεία (ART) – Δεν θεραπεύει αλλά ελέγχει τον ιό
• Πρόληψη: PrEP (προληπτική φαρμακευτική αγωγή) για άτομα υψηλού κινδύνου

Παράγοντες Κινδύνου

• Πολλαπλοί σεξουαλικοί σύντροφοι
• Μη χρήση προφυλακτικού
• Νεαρή ηλικία σεξουαλικής έναρξης
• Ιστορικό ΣΜΝ
• Χρήση ναρκωτικών ή αλκοόλ
• Σύντροφος με ΣΜΝ

Πρόληψη ΣΜΝ

Χρήση Προφυλακτικού

Το προφυλακτικό είναι η πιο αποτελεσματική μέθοδος πρόληψης (μειώνει τον κίνδυνο κατά 80-95%).

• Χρήση σε κάθε σεξουαλική επαφή
• Σωστή τοποθέτηση
• Έλεγχος ημερομηνίας λήξης

Εμβολιασμοί

• HPV: Εμβόλιο Gardasil 9 (προστατεύει από 9 τύπους HPV)
• Ηπατίτιδα Β: Εμβόλιο σε 3 δόσεις

Τακτικοί Έλεγχοι (Screening)

Συνιστάται ετήσιος έλεγχος για σεξουαλικά ενεργά άτομα:

• Χλαμύδια & Γονόρροια: Γυναίκες < 25 ετών ή με παράγοντες κινδύνου
• HIV: Όλοι οι ενήλικες τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους
• Σύφιλη: Άτομα υψηλού κινδύνου
• HPV/Pap test: Γυναίκες 21-65 ετών κάθε 3 χρόνια

Άλλα Μέτρα Πρόληψης

• Περιορισμός αριθμού σεξουαλικών συντρόφων
• Αμοιβαία μονογαμία με μη μολυσμένο σύντροφο
• Αποφυγή σεξουαλικής επαφής με άτομα που έχουν συμπτώματα
• Συζήτηση με σύντροφο για ΣΜΝ πριν τη σεξουαλική επαφή
• PrEP για πρόληψη HIV σε άτομα υψηλού κινδύνου

Διάγνωση και Έγκαιρος Έλεγχος

Πότε να Κάνετε Τεστ;

• Πριν από νέα σεξουαλική σχέση
• Μετά από σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη
• Εάν ο σύντροφος διαγνωστεί με ΣΜΝ
• Εάν εμφανιστούν συμπτώματα
• Κατά την εγκυμοσύνη
• Ετήσιος έλεγχος ρουτίνας

Είδη Εξετάσεων

Επιπλοκές Αθεράπευτων ΣΜΝ

• Υπογονιμότητα: Χλαμύδια και γονόρροια μπορούν να προκαλέσουν PID και απόφραξη σαλπίγγων
• Έξωμήτρια κύηση: Από βλάβες στις σάλπιγγες
• Χρόνιος πυελικός πόνος
• Αυξημένος κίνδυνος HIV: Άλλα ΣΜΝ αυξάνουν τον κίνδυνο μετάδοσης HIV
• Καρκίνος: HPV → καρκίνος τραχήλου, λάρυγγα, πρωκτού
• Επιπλοκές εγκυμοσύνης: Αποβολή, πρόωρος τοκετός, μόλυνση νεογνού
• Νευρολογικά προβλήματα: Μη θεραπευμένη σύφιλη

ΣΜΝ και Εγκυμοσύνη

Τα ΣΜΝ μπορούν να επηρεάσουν σοβαρά την εγκυμοσύνη:

• Μετάδοση στο βρέφος κατά τον τοκετό
• Πρόωρος τοκετός
• Χαμηλό βάρος γέννησης
• Νεογνική λοίμωξη (οφθαλμία, πνευμονία)
• Συγγενείς ανωμαλίες (σύφιλη)

Συνιστάται: Έλεγχος για ΣΜΝ στην πρώτη προγεννητική επίσκεψη και επανέλεγχος στο 3ο τρίμηνο για γυναίκες υψηλού κινδύνου.

Μύθοι και Αλήθειες

Μύθος: «Τα ΣΜΝ μεταδίδονται μόνο με κολπική επαφή»
Αλήθεια: Μεταδίδονται με κάθε είδους σεξουαλική επαφή (κολπική, πρωκτική, στοματική).

Μύθος: «Αν δεν έχω συμπτώματα, δεν έχω ΣΜΝ»
Αλήθεια: Πολλά ΣΜΝ είναι ασυμπτωματικά αλλά μεταδοτικά.

Μύθος: «Τα ΣΜΝ είναι πρόβλημα μόνο για νέους»
Αλήθεια: Όλοι οι σεξουαλικά ενεργοί κινδυνεύουν.

Μύθος: «Το πλύσιμο μετά τη σεξουαλική επαφή προλαμβάνει τα ΣΜΝ»
Αλήθεια: Δεν αποτρέπει τη μετάδοση. Μόνο το προφυλακτικό προστατεύει.

Συμπέρασμα

Τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα είναι συχνά αλλά προλήψιμα. Η πρόληψη με χρήση προφυλακτικού, οι τακτικοί έλεγχοι και η έγκαιρη διάγνωση είναι κλειδιά για την προστασία της σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας.

Μην διστάσετε να μιλήσετε με τον γιατρό σας – η έγκαιρη αντιμετώπιση είναι απλή και αποτελεσματική!

Για προγραμματισμό ελέγχου ή οποιαδήποτε απορία, επικοινωνήστε με το ιατρείο μας.