Καισαρική Τομή: Προετοιμασία, Διαδικασία & Ανάρρωση

Η καισαρική τομή είναι μια χειρουργική επέμβαση για τη γέννηση του μωρού μέσω τομής στην κοιλιά και τη μήτρα. Στην Ελλάδα, περίπου το 40-45% των τοκετών γίνονται με καισαρική, ποσοστό που ξεπερνά τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (10-15%).

Τι είναι η Καισαρική Τομή;

Η καισαρική τομή (C-section) είναι μια επέμβαση κατά την οποία το μωρό γεννιέται μέσω χειρουργικής τομής στην κάτω κοιλιά και τη μήτρα, αντί για φυσιολογικό κολπικό τοκετό.

Τύποι Καισαρικής:

• Προγραμματισμένη (Elective): Προκαθορισμένη ημερομηνία πριν την έναρξη ωδίνων
• Επείγουσα (Emergency): Απαιτείται άμεσα λόγω επιπλοκών

Πότε Απαιτείται Καισαρική Τομή;

Απόλυτες Ενδείξεις (Απαραίτητη):

• Προβληματική πλακούντα: Πλακούντα πρόσφυσης, προβληματική τοποθέτηση
• Δυστοκία: Μωρό σε εγκάρσια ή πρόσφυσης θέση
• Αποκόλληση πλακούντα: Έκτακτη κατάσταση
• Βραδυσφυγμία εμβρύου: Σοβαρή δυσχέρεια εμβρύου
• Ενεργός έρπης γεννητικών οργάνων
• Πρόλοβος ομφάλιου λώρου
• Ανάτιμη ρήξη μήτρας

Σχετικές Ενδείξεις (Αξιολόγηση):

• Προηγούμενη καισαρική (ιδίως >2)
• Μακροσωμία (μωρό >4.5 kg)
• Πολύδυμη κύηση (εξαρτάται από θέσεις)
• HIV λοίμωξη με υψηλό ιικό φορτίο
• Διαταραχές δομής πυέλου μητέρας
• Ανεπάρκεια προόδου ωδίνων
• Επιθυμία μητέρας (maternal request)

Προετοιμασία για Καισαρική Τομή

Πριν την Επέμβαση:

1 Εβδομάδα Πριν:

• Προαναισθητική αξιολόγηση: Συνάντηση με αναισθησιολόγο
• Εξετάσεις αίματος: Αιμοσφαιρίνη, ομάδα αίματος, πηκτικοί παράγοντες
• Έλεγχος προπερισσεύων: Υπερηχογράφημα για θέση μωρού/πλακούντα

24 Ώρες Πριν:

• Διακοπή τροφής στερεών: 6-8 ώρες πριν
• Καθαρά υγρά επιτρέπονται έως 2 ώρες πριν
• Λούσιμο με αντισηπτικό σαπούνι
• Αφαίρεση κοσμημάτων, μανικιούρ

Την Ημέρα της Επέμβασης:

• Νηστεία από τα μεσάνυχτα
• Άφιξη στο νοσοκομείο 2 ώρες πριν
• Φλεβική γραμμή
• Ξύρισμα περιοχής (αν απαιτείται)
• Ουροκαθετήρας

Η Διαδικασία της Καισαρικής Τομής

Βήμα προς Βήμα:

1. Αναισθησία (10-15 λεπτά)

• Επισκληρίδιος ή Νωτιαίος (Συνηθέστερα): Μούδιασμα από τη μέση και κάτω – Παραμένετε ξύπνια
• Γενική (Σπάνια): Μόνο σε επείγοντα περιπτώματα

2. Προετοιμασία Χειρουργικού Πεδίου (5 λεπτά)

• Καθαρισμός κοιλιάς με αντισηπτικό
• Τοποθέτηση αποστειρωμένων πανιών
• Έλεγχος αναισθησίας

3. Τομή (5-10 λεπτά)

Τύποι Τομής:

Τύπος	Θέση	Πλεονεκτήματα	Μειονεκτήματα
Pfannenstiel (Εγκάρσια)	Χαμηλά, κάτω από τη δημόσια τρίχα	Αισθητικά καλύτερη Λιγότερος πόνος Μικρότερος κίνδυνος κήλης	Μικρότερο χειρουργικό πεδίο
Κατακόρυφη (Μέση γραμμή)	Από ομφαλό προς τα κάτω	Γρήγορη Μεγαλύτερο πεδίο	Λιγότερο αισθητική Περισσότερος πόνος Κίνδυνος κήλης

4. Εξαγωγή Μωρού (2-3 λεπτά)

• Άνοιγμα μήτρας
• Απαλή εξαγωγή μωρού
• Κόψιμο ομφάλιου λώρου
• Συνολικός χρόνος από τομή έως γέννηση: ~5-10 λεπτά

5. Αφαίρεση Πλακούντα & Κλείσιμο (30-45 λεπτά)

• Αφαίρεση πλακούντα
• Έλεγχος αιμορραγίας
• Ράψιμο μήτρας (διαλυτά ράμματα)
• Κλείσιμο μυών/δέρματος (ράμματα ή συρραφίδες)

Συνολική διάρκεια επέμβασης: 45-60 λεπτά

Αμέσως Μετά την Επέμβαση:

• Ανάκαμψη: 2 ώρες στην αίθουσα ανάνηψης
• Παρακολούθηση: Πίεση, σφυγμός, ούρα, αιμορραγία
• Επαφή με μωρό: Όσο το δυνατόν συντομότερα
• Θηλασμός: Μπορεί να ξεκινήσει στην ανάνηψη

Ανάρρωση Μετά την Καισαρική

Στο Νοσοκομείο (2-4 ημέρες):

Πρώτες 24 Ώρες:

• Κινητοποίηση: Σηκωθείτε και περπατήστε σύντομα (6-12 ώρες μετά)
• Παυσίπονο: Ενδοφλέβιο ή από το στόμα
• Ουροκαθετήρας: Αφαιρείται σε 12-24 ώρες
• Διατροφή: Υγρά αρχικά, στερεά όταν έχετε πέψη
• Θηλασμός: Κάθε 2-3 ώρες

Ημέρες 2-4:

• Σταδιακή αύξηση κινητικότητας
• Αφαίρεση ραμμάτων (αν όχι διαλυτά)
• Έλεγχος τομής
• Εκπαίδευση φροντίδας τομής και μωρού
• Έξοδος όταν μπορείτε να περπατάτε, να φροντίζετε το μωρό, και η τομή είναι καλή

Στο Σπίτι (6-8 εβδομάδες):

Εβδομάδα 1-2:

• Ξεκούραση: Κοιμάται όταν κοιμάται το μωρό
• Περιορισμένη δραστηριότητα: Όχι σήκωμα βαρών (>μωρό)
• Πόνος: Σταδιακή μείωση – Παυσίπονα όπως χρειάζεται
• Φροντίδα τομής: Καθαρισμός με νερό/σαπούνι, στέγνωμα
• Αποφυγή: Οδήγηση, βαριά οικιακά, άσκηση

Εβδομάδες 3-6:

• Σταδιακή αύξηση δραστηριότητας
• Ελαφριά περπάτημα (10-15 λεπτά)
• Επιστροφή σε ελαφριά οικιακά
• Οδήγηση (αν δεν πονάτε και μπορείτε να φρενάρετε)

Εβδομάδες 6-8:

• Έλεγχος 6 εβδομάδων: Επίσκεψη στο γιατρό
• Πλήρης επούλωση τομής
• Επιστροφή σε κανονικές δραστηριότητες (σταδιακά)
• Σεξουαλική δραστηριότητα (μετά από έγκριση γιατρού)
• Άσκηση (σταδιακά – όχι έντονη)

Φροντίδα της Τομής

Καθημερινή Φροντίδα:

• Καθαρισμός: Μια φορά/ημέρα με χλιαρό νερό και ήπιο σαπούνι
• Στέγνωμα: Απαλά με πετσέτα (όχι τρίψιμο)
• Αέρας: Αφήστε την τομή να “αναπνεύσει” (χωρίς επίδεσμο αν καθαρή)
• Ρούχα: Φαρδιά, μαλακά (όχι πίεση στην τομή)

Σημάδια Λοίμωξης (Επισκεφθείτε Γιατρό Αμέσως):

• Έντονη ερυθρότητα/πρήξιμο
• Πύον ή άσχημη μυρωδιά
• Αυξημένος πόνος μετά από 3-4 ημέρες
• Πυρετός >38°C
• Άνοιγμα τομής
• Ζεστασιά στην περιοχή

Πιθανές Επιπλοκές

Συχνές (Ήπιες):

• Πόνος: 70% των γυναικών – Διαχειρίσιμος με παυσίπονα
• Κόπωση: Λόγω χειρουργείου + φροντίδα μωρού
• Δυσκολία θηλασμού: Εύρεση άνετης θέσης
• Συναισθηματικές αντιδράσεις: “Baby blues” συχνότερο

Σπάνιες (Σοβαρές):

• Λοίμωξη τομής: 5-10%
• Ενδομητρίτιδα: Λοίμωξη μήτρας
• Αιμορραγία: Απώλεια >1000 ml
• Θρόμβωση: Φλεβίτιδα/πνευμονική εμβολή (σπάνια)
• Τραυματισμός κύστης/εντέρου: Πολύ σπάνιο
• Προβλήματα αναισθησίας

Μακροπρόθεσμες Επιπτώσεις:

• Ουλή: Θα υπάρχει πάντα, αλλά ξεθωριάζει
• Μούδιασμα γύρω από την τομή: Μπορεί να διαρκέσει μήνες
• Κήλη τομής: Σπάνια (1-2%)
• Πλακούντα πρόσφυσης: Αυξημένος κίνδυνος σε μελλοντικές εγκυμοσύνες
• Ρήξη μήτρας: Μικρός κίνδυνος (<1%) σε επόμενο κολπικό τοκετό

Καισαρική vs. Φυσιολογικός Τοκετός

Πτυχή	Καισαρική	Φυσιολογικός
Ανάρρωση	6-8 εβδομάδες	2-4 εβδομάδες
Πόνος	Μετεγχειρητικός – Μέτριος προς έντονος	Πόνος περινέου – Ήπιος προς μέτριος
Παραμονή νοσοκομείο	2-4 ημέρες	1-2 ημέρες
Κίνδυνος λοίμωξης	Υψηλότερος (5-10%)	Χαμηλότερος (1-3%)
Αιμορραγία	Περισσότερη (μέσος 1000 ml)	Λιγότερη (μέσος 500 ml)
Θηλασμός	Μπορεί να καθυστερήσει λίγο	Άμεση έναρξη
Επόμενες εγκυμοσύνες	Κίνδυνος πλακούντας/ρήξης μήτρας	Όχι αυξημένος κίνδυνος

VBAC – Κολπικός Τοκετός Μετά από Καισαρική

VBAC (Vaginal Birth After Cesarean): Προσπάθεια φυσιολογικού τοκετού μετά από προηγούμενη καισαρική.

Πότε είναι Δυνατό;

• Μία προηγούμενη καισαρική με χαμηλή εγκάρσια τομή
• Όχι προηγούμενη ρήξη μήτρας
• Όχι άλλες ουλές στη μήτρα
• Νοσοκομείο με χειρουργικές δυνατότητες

Ποσοστά Επιτυχίας:

• 60-80% επιτυχής VBAC
• Υψηλότερη επιτυχία αν είχατε και φυσιολογικό τοκετό στο παρελθόν

Κίνδυνοι:

• Ρήξη μήτρας: 0.5-1% (σπάνια αλλά σοβαρή)
• Κίνδυνος αυξάνεται με επαγωγή ωδίνων

Συχνές Ερωτήσεις (FAQs)

1. Πόσο επώδυνη είναι η καισαρική;

Κατά τη διάρκεια: Καμία – Αναισθησία. Μετά: Μέτριος πόνος που μειώνεται σταδιακά. Παυσίπονα βοηθούν.

2. Πότε μπορώ να περπατήσω μετά την καισαρική;

Σύντομα – 6-12 ώρες μετά. Η πρώιμη κινητοποίηση μειώνει επιπλοκές.

3. Μπορώ να θηλάσω αμέσως μετά;

Ναι! Ο θηλασμός μπορεί να ξεκινήσει στην αίθουσα ανάνηψης. Χρειάζεται βοήθεια για εύρεση άνετης θέσης.

4. Πότε μπορώ να οδηγήσω ξανά;

Συνήθως 2-3 εβδομάδες, όταν μπορείτε να φρενάρετε δυναμικά χωρίς πόνο.

5. Θα υπάρχει ορατή ουλή;

Ναι, αλλά η τομή Pfannenstiel (χαμηλά, εγκάρσια) είναι συνήθως κρυμμένη από εσώρουχα και μαγιό.

6. Πόσες καισαρικές μπορώ να κάνω;

Δεν υπάρχει απόλυτο όριο. Πολλές γυναίκες έχουν 3-4. Ο κίνδυνος αυξάνεται με κάθε επόμενη.

7. Μπορώ να ζητήσω καισαρική χωρίς ιατρικό λόγο;

Ναι (maternal request). Συζητήστε κινδύνους/οφέλη με γιατρό. Ο φυσιολογικός τοκετός είναι συνήθως ασφαλέστερος αν δεν υπάρχουν επιπλοκές.

8. Πότε μπορώ να ασκηθώ ξανά;

Ελαφριά περπάτημα: 2-3 εβδομάδες. Μέτρια άσκηση: 6-8 εβδομάδες. Έντονη: 12+ εβδομάδες.

Συμπέρασμα

Η καισαρική τομή είναι μια ασφαλής διαδικασία όταν είναι ιατρικά απαραίτητη. Η κατάλληλη προετοιμασία, φροντίδα και ξεκούραση μετά την επέμβαση βοηθούν στην ομαλή ανάρρωση. Συζητήστε πάντα με τον γιατρό σας τις επιλογές σας και τις ανησυχίες σας.

Επικοινωνήστε με Ειδικό

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την καισαρική τομή, προετοιμασία και μετεγχειρητική φροντίδα, επικοινωνήστε με τον:

Δρ. Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας – Χειρουργός – Γυναικολόγος
Ειδικευμένος σε Μαιευτική & Γυναικολογία

Κινητό: 6985 64 64 10
Τηλέφωνο Ιατρείου: 210 6716126
Email: ikdmd@hotmail.com
Διεύθυνση: Λεωφ. Δημητρίου Γούναρη 196, Γλυφάδα, Τ.Κ. 166 74

Προσφέρουμε ολοκληρωμένη παρακολούθηση εγκυμοσύνης και εξατομικευμένο σχέδιο τοκετού με τις πιο σύγχρονες μεθόδους.