Τραχηλική Ανεπάρκεια – Αιτίες & Θεραπεία

Τι είναι η Τραχηλική Ανεπάρκεια;

Η τραχηλική ανεπάρκεια (ή ανικανότητα του τραχήλου της μήτρας) είναι μια κατάσταση κατά την οποία ο τράχηλος της μήτρας ανοίγει πρόωρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, χωρίς συσπάσεις ή πόνο, οδηγώντας σε προώρο τοκετό ή αποβολή στο δεύτερο τρίμηνο. Είναι υπεύθυνη για περίπου 10-25% των αποβολών του δεύτερου τριμήνου.

Ο τράχηλος σε φυσιολογική εγκυμοσύνη παραμένει κλειστός και σφιχτός μέχρι το τέλος της εγκυμοσύνης. Στην τραχηλική ανεπάρκεια, ο τράχηλος αρχίζει να μαλακώνει, να κοντύνει και να διευρύνεται πολύ νωρίτερα, συνήθως μεταξύ 14ης-24ης εβδομάδας κύησης.

Αιτίες και Παράγοντες Κινδύνου

Κύριες Αιτίες

Παράγοντες Υψηλού Κινδύνου

• Προηγούμενη αποβολή 2ου τριμήνου: Ιδίως χωρίς πόνο
• Πολλαπλές αποξέσεις: Ιδίως με διαστολή τραχήλου
• LEEP/Κωνοειδής τομή: Αφαίρεση μεγάλου τμήματος τραχήλου
• Τραύμα τραχήλου: Κατά προηγούμενο τοκετό
• Μήτρα με διάφραγμα: Ανατομική ανωμαλία
• Πολύδυμη κύηση: Αυξημένη πίεση στον τράχηλο
• Πολυυδράμνιο: Περίσσεια αμνιακού υγρού

Συμπτώματα και Διάγνωση

Κλινική Εικόνα

Η τραχηλική ανεπάρκεια συχνά είναι ασυμπτωματική μέχρι να εμφανιστούν:

• Αίσθημα πίεσης στην πυέλου
• Ελαφρά κολπική αιμορραγία
• Αυξημένες κολπικές εκκρίσεις
• Κράμπες στην κοιλιά (ήπιες)
• Πόνος στη μέση
• Αίσθημα βάρους στον κόλπο

Σημαντικό: Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ελάχιστα ή να απουσιάζουν εντελώς!

Διαγνωστικές Μέθοδοι

1. Κολπική Υπερηχογραφία

Η gold standard μέθοδος:

• Μέτρηση μήκους τραχήλου: Φυσιολογικό >25mm στο 2ο τρίμηνο
• Ανεπάρκεια όταν: <25mm (14-24 εβδομάδες)
• Σοβαρή ανεπάρκεια: <15mm
• Funnel sign: Χαρακτηριστική εικόνα χοάνης (διάνοιξη εσωτερικού στομίου)
• Προβολή εμβρυϊκών μεμβρανών: Στον κόλπο

2. Κλινική Εξέταση

• Ψηλάφηση τραχήλου (μαλακός, κοντός, ανοιχτός)
• Ορατές μεμβράνες μέσω ανοιχτού τραχήλου
• Πρόπτωση αμνιακού σάκου

3. Ιστορικό

• Προηγούμενες αποβολές 2ου τριμήνου
• Προηγούμενος πρόωρος τοκετός
• Χειρουργικές επεμβάσεις τραχήλου

Θεραπεία και Αντιμετώπιση

1. Τραχηλοδεσία (Cerclage)

Η κύρια θεραπευτική επέμβαση:

Τύποι Τραχηλοδεσίας

Τεχνικές Τοποθέτησης

• McDonald: Απλή πορσέλα γύρω από τον τράχηλο
• Shirodkar: Υποβλεννογόνια τοποθέτηση (πιο περίπλοκη)
• Κοιλιακή cerclage: Μέσω λαπαροσκόπησης ή λαπαροτομής

Μετεγχειρητική Φροντίδα

• Ανάπαυση για 24-48 ώρες
• Αποφυγή σεξουαλικής επαφής
• Προφυλακτική αντιβίωση (αμφιλεγόμενη)
• Τακτικοί υπέρηχοι παρακολούθησης
• Αφαίρεση στις 36-37 εβδομάδες (ή νωρίτερα αν χρειαστεί)

2. Προγεστερόνη

Χορήγηση προγεστερόνης (κολπική ή ενδομυϊκή):

• Ενδείξεις: Κοντός τράχηλος (<25mm) σε υπέρηχο
• Δοσολογία: 200mg κολπικά καθημερινά ή 250mg IM εβδομαδιαίως
• Διάρκεια: Από 16-20 εβδομάδες μέχρι 36 εβδομάδες
• Μηχανισμός: Μείωση φλεγμονής, αναστολή συσπάσεων

3. Pessary (Κολπικός Δακτύλιος)

Εναλλακτική μέθοδος:

• Τοποθέτηση δακτυλίου σιλικόνης γύρω από τον τράχηλο
• Λιγότερο επεμβατική από cerclage
• Αμφιλεγόμενη αποτελεσματικότητα
• Μπορεί να συνδυαστεί με προγεστερόνη

4. Συντηρητική Παρακολούθηση

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις:

• Ανάπαυση και περιορισμός δραστηριότητας
• Αποφυγή σεξουαλικής επαφής
• Τακτικοί υπέρηχοι (κάθε 1-2 εβδομάδες)
• Παρακολούθηση για σημεία πρόωρου τοκετού

Επιπλοκές και Πρόγνωση

Επιπλοκές Τραχηλοδεσίας

• Ρήξη μεμβρανών: 1-9% των περιπτώσεων
• Χοριoaμνιονίτιδα: Λοίμωξη αμνιακού σάκου (1-7%)
• Τραύμα τραχήλου: Σπάνιο
• Αιμορραγία: Συνήθως ελάχιστη
• Μετατόπιση ραμμάτων: Απαιτεί επανατοποθέτηση
• Ατελής διαστολή τραχήλου: Κατά τον τοκετό (αν δεν αφαιρεθεί)

Πρόγνωση

Με κατάλληλη αντιμετώπιση:

• Επιτυχία cerclage: 75-90% φτάνουν >34 εβδομάδες
• Με προγεστερόνη: Μείωση πρόωρου τοκετού κατά 30-45%
• Χωρίς θεραπεία: 20-30% επιτυχία σε επόμενη κύηση

Πρόληψη και Προγραμματισμός

Πριν την Κύηση

• Εκτίμηση ιστορικού και παραγόντων κινδύνου
• Διόρθωση ανατομικών προβλημάτων
• Συζήτηση επιλογών θεραπείας
• Σχεδιασμός προφυλακτικής cerclage (αν χρειάζεται)

Κατά την Κύηση

• Τακτικοί υπέρηχοι: Από 16 εβδομάδες (κάθε 2 εβδομάδες)
• Πρώιμη παρέμβαση: Μόλις διαπιστωθεί κοντός τράχηλος
• Περιορισμός δραστηριότητας: Αποφυγή βαριάς άσκησης
• Άμεση αναφορά συμπτωμάτων: Πίεση, εκκρίσεις, αιμορραγία

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Πώς ξέρω ότι έχω τραχηλική ανεπάρκεια;

Συνήθως διαγιγνώσκεται με υπέρηχο μέτρησης τραχήλου ή μετά από ιστορικό αποβολών 2ου τριμήνου. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ελάχιστα.

2. Είναι επώδυνη η τραχηλοδεσία;

Γίνεται με επισκληρίδιο ή γενική αναισθησία, οπότε δεν αισθάνεστε πόνο. Μετά μπορεί να υπάρχει ήπια δυσφορία για 1-2 ημέρες.

3. Μπορώ να γεννήσω φυσιολογικά με cerclage;

Η cerclage πρέπει να αφαιρεθεί στις 36-37 εβδομάδες. Μετά μπορείτε να γεννήσετε φυσιολογικά.

4. Θα χρειαστώ cerclage και στις επόμενες εγκυμοσύνες;

Συνήθως ναι, ειδικά αν είχατε επιτυχημένο αποτέλεσμα. Συζητήστε το με τον γιατρό σας πριν από κάθε κύηση.

5. Υπάρχουν περιορισμοί δραστηριότητας;

Αποφύγετε βαριά άσκηση, σεξουαλική επαφή μετά την cerclage, και ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού σας. Δεν χρειάζεται απόλυτη ανάπαυση στο κρεβάτι.

6. Ποια είναι η επιτυχία της θεραπείας;

Με cerclage, 75-90% των γυναικών φτάνουν πέρα από την 34η εβδομάδα. Χωρίς θεραπεία, μόνο 20-30% έχουν επιτυχημένη κύηση.