Εισαγωγή: Γιατί οι STIs είναι Σημαντικές στην Εγκυμοσύνη;
Οι Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενες Λοιμώξεις (STIs) κατά την εγκυμοσύνη αποτελούν ένα σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας που επηρεάζει εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως. Ενώ πολλές STIs προκαλούν ήπια ή καθόλου συμπτώματα στη μητέρα, μπορούν να έχουν σοβαρές επιπτώσεις τόσο στην εγκυμοσύνη όσο και στο νεογνό.
⚠️ Γιατί είναι Κρίσιμη η Διαχείριση των STIs στην Εγκυμοσύνη;
- Επηρεάζουν την πορεία της εγκυμοσύνης: Αυξημένος κίνδυνος αποβολής, πρόωρου τοκετού, ενδομήτριας καθυστέρησης ανάπτυξης
- Μετάδοση στο έμβρυο/νεογνό: Κάθετη μετάδοση (μητέρα → μωρό) κατά την εγκυμοσύνη, τον τοκετό ή τη θηλατομία
- Συγγενείς ανωμαλίες: Ορισμένες STIs (π.χ. σύφιλη, έρπης, HIV) μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ανωμαλίες στο έμβρυο
- Επιπλοκές τοκετού: Χοριοαμνιονίτιδα, πρώιμη ρήξη υμένων
- Μακροχρόνιες επιπλοκές στο παιδί: Νευρολογικές βλάβες, τυφλότητα, κώφωση, αναπτυξιακές καθυστερήσεις
Σημαντικά Στοιχεία:
- 1 στις 4 έγκυες γυναίκες παγκοσμίως έχει κάποια STI
- 1 εκατομμύριο έγκυες γυναίκες έχουν σύφιλη παγκοσμίως κάθε χρόνο
- 350.000 νεογνά προσβάλλονται από συγγενή σύφιλη ετησίως
- 160.000 παιδιά μολύνονται από HIV κατά τον τοκετό/θηλατομία ετησίως
- Πρώιμη διάγνωση και θεραπεία μπορεί να προλάβει σχεδόν όλες τις σοβαρές επιπλοκές!
Αυτός ο οδηγός καλύπτει:
- Τις πιο συχνές STIs κατά την εγκυμοσύνη και πώς επηρεάζουν τη μητέρα και το μωρό
- Screening STIs πριν και κατά την εγκυμοσύνη
- Θεραπεία STIs με ασφαλή φάρμακα για την εγκυμοσύνη
- Πρόληψη κάθετης μετάδοσης (μητέρα → μωρό)
- Διαχείριση STIs κατά τον τοκετό και τη θηλατομία
- Ψυχολογική υποστήριξη για έγκυες γυναίκες με STIs
Συχνές STIs στην Εγκυμοσύνη και οι Επιπτώσεις τους
1. Χλαμύδια (Chlamydia trachomatis)
Επίπτωση στην Εγκυμοσύνη:
- Συχνότητα: 2-13% των εγκύων παγκοσμίως
- Πρόωρος τοκετός: Διπλασιασμός κινδύνου (<34 εβδομάδων)
- Πρόωρη ρήξη υμένων (PROM)
- Χοριοαμνιονίτιδα: Λοίμωξη αμνιακού υγρού και μεμβρανών
- Χαμηλό βάρος γέννησης
- Ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης (IUGR)
- Μεταγεννητική ενδομητρίτιδα: Λοίμωξη μήτρας μετά τον τοκετό
Επίπτωση στο Νεογνό:
- Κάθετη μετάδοση: 50-70% αν η μητέρα είναι μολυσμένη κατά τον τοκετό
- Οφθαλμία νεογνών (Conjunctivitis): 20-50% των εκτεθέντων νεογνών
- Εμφανίζεται 5-12 ημέρες μετά τη γέννηση
- Κίτρινο-πράσινο πυώδες έκκριμα από τα μάτια
- Μπορεί να προκαλέσει τυφλότητα αν δεν θεραπευτεί
- Πνευμονία νεογνών: 10-20% των εκτεθέντων
- Εμφανίζεται 1-3 μήνες μετά τη γέννηση
- Σταδιακή έναρξη, ξηρός βήχας, ταχύπνοια
- Απαιτεί εισαγωγή στο νοσοκομείο
Θεραπεία στην Εγκυμοσύνη:
- Αζιθρομυκίνη 1g PO μία δόση (προτιμότερη)
- Αμοξικιλλίνη 500mg PO x3/ημέρα για 7 ημέρες
- Test of Cure: 3-4 εβδομάδες μετά τη θεραπεία (επανάληψη NAA test)
- Θεραπεία συντρόφου: Υποχρεωτική!
- Αποφυγή: Δοξυκυκλίνη (τερατογόνος)
2. Γονόρροια (Neisseria gonorrhoeae)
Επίπτωση στην Εγκυμοσύνη:
- Συχνότητα: 0.5-7% των εγκύων
- Πρόωρος τοκετός
- Πρόωρη ρήξη υμένων
- Χοριοαμνιονίτιδα
- Αποβολή (1ο τρίμηνο)
- Νεκρογέννηση (stillbirth)
- Μεταγεννητική ενδομητρίτιδα
- Διάχυτη γονοκοκκική λοίμωξη (DGI): Σοβαρή συστηματική λοίμωξη με πυρετό, αρθρίτιδα, δερματικές αλλοιώσεις
Επίπτωση στο Νεογνό:
- Οφθαλμία νεογνών (Ophthalmia neonatorum):
- Εμφανίζεται 2-5 ημέρες μετά τη γέννηση
- Σοβαρότερη από χλαμύδια – μπορεί να προκαλέσει τυφλότητα σε 24 ώρες!
- Διόγκωση βλεφάρων, έντονο ερύθημα, πυώδες έκκριμα
- Διάχυτη γονοκοκκική λοίμωξη νεογνού: Σηψαιμία, μηνιγγίτιδα, αρθρίτιδα
Θεραπεία στην Εγκυμοσύνη:
- Ceftriaxone 500mg IM μία δόση (1η γραμμή)
- + Αζιθρομυκίνη 1g PO μία δόση (για ταυτόχρονη κάλυψη χλαμύδιας)
- Test of Cure: 7-14 ημέρες μετά
- Προφύλαξη νεογνού: Ερυθρομυκίνη οφθαλμική αλοιφή αμέσως μετά τη γέννηση
3. Σύφιλη (Treponema pallidum)
Επίπτωση στην Εγκυμοσύνη:
- Συχνότητα: 1-2 εκατομμύρια έγκυες παγκοσμίως
- Αποβολή (late miscarriage, 14-20 εβδομάδες): Έως 40% χωρίς θεραπεία
- Νεκρογέννηση: 25-30% χωρίς θεραπεία
- Πρόωρος τοκετός
- Υδρωπική εκφύλιση πλακούντα
- Ενδομήτριος θάνατος
Συγγενής Σύφιλη στο Νεογνό:
Πρώιμη Συγγενής Σύφιλη (<2 ετών):
- Δερματικές αλλοιώσεις: Πομφόλυγες, εξάνθημα (παλάμες, πέλματα)
- Ρινίτιδα (“snuffles”): Πυώδης ρινική έκκριση
- Ηπατοσπληνομεγαλία
- Οστεοχονδρίτιδα: Πόνος και πρήξιμο οστών
- Αναιμία, θρομβοπενία
- Νευρο-σύφιλη νεογνού: Μηνιγγίτιδα, υδροκέφαλος
Όψιμη Συγγενής Σύφιλη (>2 ετών):
- Οδόντες Hutchinson: Χαρακτηριστική παραμόρφωση οδόντων
- Κώφωση: Από νευρο-σύφιλη
- Διάτρηση μέσης μυκτήρας (“saddle nose”)
- Κερατίτιδα: Θόλωση κερατοειδούς → τυφλότητα
- Νευρολογικές επιπλοκές: Νοητική καθυστέρηση, επιληψία
Θεραπεία στην Εγκυμοσύνη:
- Πρώιμη σύφιλη (πρωτοπαθής, δευτεροπαθής, πρώιμη λανθάνουσα <1 έτους):
- Benzathine Penicillin G 2.4 εκ. μονάδες IM μία δόση
- Όψιμη λανθάνουσα ή άγνωστης διάρκειας:
- Benzathine Penicillin G 2.4 εκ. μονάδες IM εβδομαδιαίως για 3 εβδομάδες
- Νευρο-σύφιλη:
- Aqueous Penicillin G 18-24 εκ. μονάδες IV ημερησίως για 10-14 ημέρες
- Αλλεργία στην πενικιλλίνη: Απευαισθητοποίηση (desensitization) – η πενικιλλίνη είναι η μόνη αποτελεσματική θεραπεία!
- Jarisch-Herxheimer Reaction: Πυρετός, μυαλγίες, ταχυκαρδία 2-24 ώρες μετά τη θεραπεία (αυτοπεριοριζόμενη)
- Παρακολούθηση: Μηνιαία RPR/VDRL titers
4. Έρπης Γεννητικών Οργάνων (HSV-1, HSV-2)
Επίπτωση στην Εγκυμοσύνη:
- Συχνότητα: 22-25% των εγκύων έχουν αντισώματα HSV-2
- Πρωτοπαθής λοίμωξη κατά την εγκυμοσύνη: Υψηλός κίνδυνος (30-50% κάθετη μετάδοση αν ενεργό έλκος κατά τον τοκετό)
- Υποτροπή: Χαμηλός κίνδυνος (1-3% κάθετη μετάδοση)
- Αποβολή (1ο τρίμηνο) αν πρωτοπαθής λοίμωξη
- Πρόωρος τοκετός
- Ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης
Νεογνικός Έρπης:
Η νεογνική λοίμωξη HSV είναι σπάνια (1:3.200 γεννήσεις στις ΗΠΑ) αλλά εξαιρετικά σοβαρή:
- Δερματική/Οφθαλμική/Στοματική μορφή: Φυσαλίδες δέρματος, στοματίτιδα, κερατίτιδα (45% των περιπτώσεων)
- Εγκεφαλίτιδα: Σπασμοί, λήθαργος, κώμα (30% των περιπτώσεων)
- Διάχυτη νόσος (Disseminated): Πολυοργανική ανεπάρκεια, ηπατίτιδα, DIC (25% των περιπτώσεων)
- Θνησιμότητα: 30-50% στη διάχυτη μορφή χωρίς θεραπεία
- Νευρολογικές επιπλοκές: Μόνιμες βλάβες σε 50% των επιζώντων
Διαχείριση στην Εγκυμοσύνη:
- Πρωτοπαθής λοίμωξη (1ο επεισόδιο):
- Acyclovir 400mg PO x3/ημέρα για 7-10 ημέρες
- Valacyclovir 1g PO x2/ημέρα για 7-10 ημέρες
- Υποτροπή:
- Θεραπεία επεισοδίων: Acyclovir 400mg PO x3/ημέρα για 5 ημέρες
- Καταστολτική θεραπεία (από 36 εβδομάδες):
- Acyclovir 400mg PO x3/ημέρα ή Valacyclovir 500mg PO x2/ημέρα
- Μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής κατά τον τοκετό κατά 75%
- Μειώνει την ανάγκη για καισαρική τομή
- Καισαρική τομή: Ενδείκνυται αν ενεργό έλκος ή πρόδρομα συμπτώματα κατά την έναρξη του τοκετού
- Φυσιολογικός τοκετός: Ασφαλής αν δεν υπάρχουν ενεργές αλλοιώσεις
5. HIV/AIDS
Επίπτωση στην Εγκυμοσύνη:
- Συχνότητα: 1.3 εκατομμύρια έγκυες με HIV παγκοσμίως
- Αυξημένος κίνδυνος αποβολής
- Πρόωρος τοκετός
- Χαμηλό βάρος γέννησης
- Νεκρογέννηση
- Ευκαιριακές λοιμώξεις: Σε προχωρημένο HIV (CD4 <200)
Κάθετη Μετάδοση HIV:
- Χωρίς παρέμβαση: 15-45% κίνδυνος μετάδοσης
- Με HAART + προφυλακτικά μέτρα: <1% κίνδυνος!
- Χρόνος μετάδοσης:
- Εγκυμοσύνη (in utero): 5-10%
- Τοκετός (intrapartum): 10-20%
- Θηλασμός: 5-20%
Διαχείριση στην Εγκυμοσύνη:
- HAART (Highly Active Antiretroviral Therapy):
- Έναρξη το συντομότερο δυνατόν (ιδανικά πριν τη σύλληψη)
- Στόχος: Μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο (<50 αντίγραφα/mL) κατά τον τοκετό
- Συνήθης σχήματα: Tenofovir/Emtricitabine + Dolutegravir ή Raltegravir
- ZDV (Zidovudine) IV κατά τον τοκετό:
- Αν ιικό φορτίο >1.000 αντίγραφα/mL κοντά στον τοκετό
- Loading dose 2mg/kg IV, στη συνέχεια 1mg/kg/h μέχρι τη γέννηση
- Καισαρική τομή (38 εβδομάδες):
- Ενδείκνυται αν ιικό φορτίο >1.000 αντίγραφα/mL κοντά στον τοκετό
- Μειώνει κίνδυνο κάθετης μετάδοσης κατά 50%
- Φυσιολογικός τοκετός: Ασφαλής αν ιικό φορτίο <50 αντίγραφα/mL
- Αποφυγή:
- Ρήξη υμένων >4 ώρες
- Εμβρυοσκόπηση (scalp electrode)
- Χειρουργικός τοκετός (forceps, vacuum)
- Νεογνό:
- ZDV σιρόπι για 4-6 εβδομάδες
- Εξετάσεις HIV: 14-21 ημέρες, 1-2 μήνες, 4-6 μήνες
- Θηλασμός: ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΗ σε ανεπτυγμένες χώρες (κίνδυνος μετάδοσης 5-20%)
6. Ηπατίτιδα B (HBV)
Επίπτωση στην Εγκυμοσύνη:
- Συχνότητα: 1-2% των εγκύων στις ανεπτυγμένες χώρες, >8% σε ενδημικές περιοχές
- Η εγκυμοσύνη δεν επιδεινώνει τη χρόνια ηπατίτιδα B
- Αυξημένος κίνδυνος διαβήτη κύησης
- Αυξημένος κίνδυνος πρόωρου τοκετού (ελαφρώς)
Κάθετη Μετάδοση HBV:
- Χωρίς προφύλαξη: 70-90% αν η μητέρα είναι HBsAg(+) και HBeAg(+)
- Με ανοσοπροφύλαξη νεογνού: <5% κίνδυνος
- Χρόνος μετάδοσης: Κυρίως κατά τον τοκετό (intrapartum)
- Επιπλοκές στο παιδί:
- Χρόνια ηπατίτιδα B (90% των μολυνθέντων νεογνών)
- Κίρρωση, ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα στην ενηλικίωση
Διαχείριση στην Εγκυμοσύνη:
- Screening: HBsAg σε όλες τις έγκυες στο 1ο τρίμηνο
- Αν HBsAg(+):
- Μέτρηση HBeAg και HBV DNA
- Ηπατική λειτουργία (ALT, AST)
- Αξιολόγηση από ηπατολόγο
- Αντιική θεραπεία (Tenofovir):
- Ενδείκνυται αν HBV DNA >200.000 IU/mL στο 3ο τρίμηνο
- Έναρξη στις 28-32 εβδομάδες
- Μειώνει κίνδυνο κάθετης μετάδοσης από 10% σε <1%
- Νεογνό:
- HBIG (Hepatitis B Immune Globulin) 0.5mL IM εντός 12 ωρών από τη γέννηση
- Εμβόλιο HBV εντός 12 ωρών (1η δόση)
- Συνέχεια εμβολιασμού: 1-2 μήνες (2η δόση), 6 μήνες (3η δόση)
- Έλεγχος HBsAg και αντι-HBs στους 9-12 μήνες
- Θηλασμός: ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ αν το νεογνό έχει λάβει HBIG + εμβόλιο
7. Τριχομονάδωση (Trichomonas vaginalis)
Επίπτωση στην Εγκυμοσύνη:
- Συχνότητα: 5-10% των εγκύων
- Πρόωρος τοκετός: Διπλασιασμός κινδύνου
- Πρόωρη ρήξη υμένων
- Χαμηλό βάρος γέννησης
- Μεταγεννητική ενδομητρίτιδα
Επίπτωση στο Νεογνό:
- Κάθετη μετάδοση σπάνια (2-5% των εκτεθέντων)
- Κολπίτιδα ή ουρηθρίτιδα νεογνού (σπάνια, αυτοπεριοριζόμενη)
Θεραπεία στην Εγκυμοσύνη:
- Metronidazole 2g PO μία δόση (ασφαλής σε όλα τα τρίμηνα)
- Εναλλακτικά: Metronidazole 500mg PO x2/ημέρα για 7 ημέρες
- Test of Cure: Δεν χρειάζεται αν ασυμπτωματική
- Θεραπεία συντρόφου: Υποχρεωτική
Screening STIs κατά την Εγκυμοσύνη
Ποιες Εξετάσεις Χρειάζονται και Πότε;
Routine Screening για Όλες τις Έγκυες (1η Προγεννητική Επίσκεψη):
- HIV: Αντισώματα HIV-1/HIV-2 (combo test με HIV p24 antigen)
- Σύφιλη: RPR ή VDRL + επιβεβαιωτικό test (TPPA, FTA-ABS)
- Ηπατίτιδα B: HBsAg
- Χλαμύδια: NAA test (urine ή ενδοτραχηλική λήψη)
- Όλες οι έγκυες <25 ετών
- Έγκυες >25 με παράγοντες κινδύνου
- Γονόρροια: NAA test
- Όλες οι έγκυες <25 ετών
- Έγκυες >25 με παράγοντες κινδύνου
- Όλες σε ενδημικές περιοχές
Παράγοντες Κινδύνου για STIs:
- Νέα σεξουαλική σχέση κατά την εγκυμοσύνη
- Πολλαπλοί σεξουαλικοί σύντροφοι (lifetime >3)
- Ιστορικό STI
- Σύντροφος με STI
- Χρήση ναρκωτικών
- Εμπορική σεξουαλική εργασία
- Νέος ηλικίας (<25 ετών)
- Απουσία προγεννητικής φροντίδας
- Εγκυμοσύνη εφηβείας
Επανάληψη Screening (3ο Τρίμηνο, 28-36 εβδομάδες):
- HIV: Όλες οι έγκυες σε περιοχές με >2:1.000 επιπολασμό ή με παράγοντες κινδύνου
- Σύφιλη: Όλες οι έγκυες σε περιοχές υψηλής επίπτωσης ή με παράγοντες κινδύνου
- Χλαμύδια & Γονόρροια: Όλες με θετικό test στο 1ο τρίμηνο ή με παράγοντες κινδύνου
Screening κατά τον Τοκετό (αν δεν υπήρχε προγεννητική φροντίδα):
- HIV rapid test
- RPR για σύφιλη
- HBsAg
- Χλαμύδια/Γονόρροια NAA test
Άλλες STIs που Δεν Έχουν Routine Screening:
- Έρπης (HSV): Δεν συνιστάται routine screening – μόνο αν συμπτώματα
- HPV: Pap test μόνο αν οφείλεται (κάθε 3 χρόνια)
- Ηπατίτιδα C: Screening μόνο σε γυναίκες με παράγοντες κινδύνου (IV drug use, HIV+)
- Τριχομονάδωση: Μόνο αν συμπτώματα
Πρόληψη STIs στην Εγκυμοσύνη
Πριν τη Σύλληψη (Preconception Counseling):
- Screening STIs πριν την προσπάθεια σύλληψης
- Θεραπεία όλων των STIs πριν την εγκυμοσύνη
- Εμβολιασμός:
- HPV (Gardasil 9): Αν <26 ετών και δεν έχει εμβολιαστεί
- Ηπατίτιδα B: Αν μη ανοσοποιημένη και σε ομάδα κινδύνου
- Αξιολόγηση συντρόφου
Κατά την Εγκυμοσύνη:
1. Ασφαλές Σεξ
- Χρήση προφυλακτικού: Όλη την εγκυμοσύνη αν:
- Νέος σύντροφος
- Μη μονογαμική σχέση
- Σύντροφος με ιστορικό STI
- HIV+ σύντροφος
- Αποφυγή πολλαπλών συντρόφων
- Αποχή από σεξ αν ενεργές αλλοιώσεις (έρπης, κονδυλώματα)
2. Τακτικό Screening
- Συμμόρφωση με routine screening (βλ. παραπάνω)
- Επανάληψη screening αν νέος σύντροφος ή υποψία STI
3. Άμεση Θεραπεία
- Θεραπεία STIs το συντομότερο μετά τη διάγνωση
- Test of Cure όπου ενδείκνυται
- Θεραπεία συντρόφου
4. Ενημέρωση και Εκπαίδευση
- Γνώση σημείων και συμπτωμάτων STIs
- Σημασία έγκαιρης αναφοράς συμπτωμάτων
- Επιπτώσεις STIs στην εγκυμοσύνη
Πρόληψη Κάθετης Μετάδοσης:
Βασικές Στρατηγικές:
- Έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία: Screening + θεραπεία πριν τον τοκετό
- Αντιική/Αντιβιοτική θεραπεία: Για HIV, ηπατίτιδα B, έρπης
- Επιλογή τρόπου τοκετού: Καισαρική αν ενδείκνυται
- Ανοσοπροφύλαξη νεογνού: HBIG, εμβόλια
- Οφθαλμική προφύλαξη: Ερυθρομυκίνη αλοιφή για χλαμύδια/γονόρροια
- Αποφυγή θηλασμού: Για HIV, ηπατίτιδα C (αν bleeding nipples)
Διαχείριση STIs κατά τον Τοκετό
Γενικές Αρχές:
- Ενημέρωση ομάδας μαιευτηρίου: Για γνωστές STIs
- Προφυλακτικά μέτρα: Χειρουργικά γάντια, ποδιές, μάσκες
- Απομόνωση: Αν ενεργή σύφιλη ή άλλες μεταδοτικές λοιμώξεις
- Διαχείριση πλακούντα και βιολογικών υγρών: Ως δυνητικά μολυσμένα
Επιλογή Τρόπου Τοκετού:
| STI | Τρόπος Τοκετού | Σχόλια |
|---|---|---|
| HIV | Καισαρική αν VL >1.000 αντίγραφα/mL Φυσιολογικός αν VL <50 |
ZDV IV κατά τον τοκετό αν VL υψηλό |
| HSV | Καισαρική αν ενεργό έλκος Φυσιολογικός αν όχι ενεργό έλκος |
Καταστολτική θεραπεία από 36 εβδομάδες |
| HPV/Κονδυλώματα | Φυσιολογικός (συνήθως) Καισαρική μόνο αν αποφράσσουν γεννητικό σωλήνα |
Σπάνια ένδειξη για καισαρική |
| Ηπατίτιδα B | Φυσιολογικός | HBIG + εμβόλιο νεογνού εντός 12 ωρών |
| Σύφιλη | Φυσιολογικός | Θεραπεία >30 ημέρες πριν τον τοκετό |
| Χλαμύδια/Γονόρροια | Φυσιολογικός | Οφθαλμική προφύλαξη νεογνού |
Προφύλαξη Νεογνού:
1. Οφθαλμική Προφύλαξη (Όλα τα νεογνά):
- Ερυθρομυκίνη 0.5% οφθαλμική αλοιφή
- Εφαρμογή εντός 1 ώρας από τη γέννηση
- Προλαμβάνει οφθαλμία νεογνών από χλαμύδια/γονόρροια
- Εναλλακτικά: Tetracycline 1% αλοιφή
2. Ανοσοπροφύλαξη Ηπατίτιδας B:
- Νεογνά μητέρων HBsAg(+):
- HBIG 0.5mL IM εντός 12 ωρών
- Εμβόλιο HBV εντός 12 ωρών (διαφορετική θέση)
- Όλα τα νεογνά: Εμβόλιο HBV πριν την έξοδο από το μαιευτήριο
3. Προφύλαξη HIV:
- Νεογνά μητέρων HIV(+):
- ZDV σιρόπι 4mg/kg x2/ημέρα για 4-6 εβδομάδες
- Αν υψηλός κίνδυνος: ZDV + Lamivudine + Nevirapine
4. Παρακολούθηση Νεογνού:
- Κλινική εξέταση για σημεία λοίμωξης
- Εξετάσεις αίματος αν ύποπτη συγγενής λοίμωξη (σύφιλη, HIV, ηπατίτιδα)
- Follow-up για επιβεβαίωση ή αποκλεισμό λοίμωξης
STIs και Θηλασμός
Ποιες STIs Μεταδίδονται μέσω Θηλασμού;
| STI | Μετάδοση μέσω Θηλασμού; | Σύσταση |
|---|---|---|
| HIV | ΝΑΙ (5-20%) | ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΗ στις ανεπτυγμένες χώρες Σε αναπτυσσόμενες χώρες: HAART + αποκλειστικός θηλασμός για 6 μήνες |
| HTLV-1 | ΝΑΙ | ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΗ |
| Ηπατίτιδα B | ΟΧΙ | ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ αν νεογνό έχει λάβει HBIG + εμβόλιο |
| Ηπατίτιδα C | Σπάνια (αν bleeding nipples) | ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ Προσοχή αν ραγάδες θηλών |
| Σύφιλη | ΟΧΙ (εκτός έλκος στο στήθος) | ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ αν νεογνό θεραπεύεται Αποφυγή αν έλκος στο στήθος |
| HSV | ΟΧΙ (εκτός έλκος στο στήθος) | ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ Αποφυγή αν έλκος στο στήθος/θηλή |
| Χλαμύδια/Γονόρροια | ΟΧΙ | ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ |
| HPV | ΟΧΙ | ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ |
| Τριχομονάδωση | ΟΧΙ | ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ |
Γενικές Συστάσεις για Θηλασμό:
- Υγιεινή χεριών: Πλύσιμο χεριών πριν και μετά το θηλασμό
- Φροντίδα θηλών: Πρόληψη ραγάδων (lanolin cream)
- Αναβολή θηλασμού: Αν ενεργά έλκη έρπη ή σύφιλης στο στήθος
- Παρακολούθηση νεογνού: Για σημεία λοίμωξης
Ψυχολογική Επίδραση STIs στην Εγκυμοσύνη
Συναισθηματικές Αντιδράσεις:
Η διάγνωση STI κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να προκαλέσει:
- Άγχος και φόβο: Για την υγεία του μωρού
- Ενοχή και ντροπή: “Τι έκανα λάθος;”
- Θυμό: Ιδίως αν η λοίμωξη προήλθε από σύντροφο
- Κατάθλιψη: Αίσθημα απόγνωσης
- Δυσκολίες στη σχέση: Μείωση εμπιστοσύνης, προβλήματα επικοινωνίας
- Στίγμα: Φόβος κοινωνικής απόρριψης
Επίδραση σε Σοβαρές STIs (HIV, Σύφιλη, Έρπης):
- Ψυχολογική κρίση: Σοκ, άρνηση, απελπισία
- Αποφάσεις για την εγκυμοσύνη: Διατήρηση ή διακοπή;
- Φόβος για το μωρό: “Θα είναι υγιές;”
- Μακροχρόνιες ψυχολογικές επιπτώσεις: PTSD, άγχος, κατάθλιψη
Στρατηγικές Διαχείρισης:
1. Επαρκής Πληροφόρηση:
- Εξήγηση της STI και των επιπτώσεων της
- Θεραπευτικές επιλογές και αποτελεσματικότητα
- Πρόγνωση για τη μητέρα και το μωρό
- Τι να περιμένει κατά τον τοκετό και μετά
2. Συναισθηματική Υποστήριξη:
- Ενδυνάμωση: “Δεν είστε μόνη σας, μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε”
- Μη κριτική στάση: Αποφυγή κρίσης ή κατηγοριών
- Εμπιστευτικότητα: Διασφάλιση ιδιωτικότητας
- Συζήτηση συναισθημάτων: Επιτρέψτε στην έγκυο να εκφράσει φόβους
3. Ψυχολογική Παρέμβαση:
- Σύμβουλος ψυχικής υγείας: Για σοβαρές STIs ή έντονο άγχος
- Γνωστική-συμπεριφοριστική θεραπεία (CBT): Για κατάθλιψη, άγχος
- Ομάδες υποστήριξης: Για HIV+, ηπατίτιδα B/C
4. Υποστήριξη Συντρόφου και Οικογένειας:
- Ενθάρρυνση συμμετοχής συντρόφου στις επισκέψεις
- Οικογενειακή συμβουλευτική αν χρειάζεται
- Εκπαίδευση συντρόφου για την STI
5. Προετοιμασία για τον Τοκετό:
- Σχέδιο τοκετού που λαμβάνει υπόψη την STI
- Προετοιμασία για πιθανή καισαρική
- Συζήτηση για φροντίδα νεογνού
Διαχείριση Σεξουαλικών Συντρόφων
Σημασία Θεραπείας Συντρόφου:
- Πρόληψη επαναμόλυνσης της έγκυου
- Διακοπή αλυσίδας μετάδοσης στην κοινότητα
- Προστασία συντρόφου από επιπλοκές
- Μείωση κινδύνου για μελλοντικές εγκυμοσύνες
Στρατηγικές Ειδοποίησης Συντρόφου:
1. Ειδοποίηση από Ασθενή (Patient Referral):
- Η έγκυος ενημερώνει τον/τους σύντροφό/ους της
- Συνιστάται γραπτή ενημέρωση (partner notification card)
- Πλεονεκτήματα: Εμπιστευτικότητα, έλεγχος από την ασθενή
- Μειονεκτήματα: Χαμηλή συμμόρφωση (50-75%)
2. Ειδοποίηση από Πάροχο (Provider Referral):
- Επαγγελματίας υγείας επικοινωνεί με σύντροφο
- Διατήρηση εμπιστευτικότητας ασθενούς
- Πλεονεκτήματα: Υψηλότερη συμμόρφωση (75-90%)
- Μειονεκτήματα: Χρονοβόρο, πόροι
3. Expedited Partner Therapy (EPT):
- Η έγκυος λαμβάνει συνταγή/φάρμακα για τον σύντροφό της
- Χωρίς εξέταση συντρόφου
- Νομιμότητα: Επιτρέπεται σε ορισμένες χώρες για χλαμύδια/γονόρροια
- Πλεονεκτήματα: Γρήγορη θεραπεία, μειωμένη επαναμόλυνση
- Μειονεκτήματα: Δεν επιτρέπεται σε όλες τις περιοχές
Χρονικό Πλαίσιο για Ειδοποίηση Συντρόφου:
| STI | Χρόνος Ειδοποίησης |
|---|---|
| Χλαμύδια | Όλοι οι σύντροφοι τους τελευταίους 60 ημέρες ή τελευταίο σύντροφο |
| Γονόρροια | Όλοι οι σύντροφοι τους τελευταίους 60 ημέρες ή τελευταίο σύντροφο |
| Σύφιλη (πρωτοπαθής) | Όλοι οι σύντροφοι τους τελευταίους 3 μήνες |
| Σύφιλη (δευτεροπαθής) | Όλοι οι σύντροφοι τους τελευταίους 6 μήνες |
| Σύφιλη (λανθάνουσα) | Όλοι οι σύντροφοι τους τελευταίους 12 μήνες |
| HIV | Όλοι οι σύντροφοι από την εκτιμώμενη ημερομηνία λοίμωξης |
| Έρπης | Τρέχων σύντροφος |
| Τριχομονάδωση | Τρέχων σύντροφος |
Εμπόδια στη Διαχείριση Συντρόφου:
- Φόβος βίας: Ιδίως σε καταχρηστικές σχέσεις
- Κοινωνικό στίγμα: Ντροπή, απόρριψη
- Πολλαπλοί ή ανώνυμοι σύντροφοι
- Έλλειψη επικοινωνίας με πρώην συντρόφους
- Δυσκολία πρόσβασης σε υγειονομική περίθαλψη για σύντροφο
Σημείωση: Σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας ή απειλής, η ασφάλεια της έγκυου είναι προτεραιότητα. Εναλλακτικές μέθοδοι ειδοποίησης (provider referral) μπορούν να χρησιμοποιηθούν.
Ειδικές Πληθυσμιακές Ομάδες
1. Έφηβες Έγκυες
- Υψηλότερος κίνδυνος STIs: Πολλαπλοί σύντροφοι, μη χρήση προφυλακτικού
- Χαμηλότερη πρόσβαση σε προγεννητική φροντίδα
- Αυξημένες ψυχολογικές επιπτώσεις: Ανωριμότητα, έλλειψη υποστήριξης
- Διαχείριση:
- Προσέγγιση προσαρμοσμένη στην ηλικία
- Εμπιστευτικότητα
- Εκπαίδευση για ασφαλές σεξ
- Ψυχολογική υποστήριξη
2. Γυναίκες που Χρησιμοποιούν Ναρκωτικά
- Πολύ υψηλός κίνδυνος: HIV, ηπατίτιδα B/C, σύφιλη
- Σύνδρομο στέρησης: Επιπλοκές στην εγκυμοσύνη
- Χαμηλή πρόσβαση σε προγεννητική φροντίδα
- Διαχείριση:
- Προγράμματα υποκατάστασης (μεθαδόνη, buprenorphine)
- Ολοκληρωμένη φροντίδα (εξάρτηση + STIs + εγκυμοσύνη)
- Κοινωνική υποστήριξη
- Harm reduction strategies
3. Γυναίκες σε Ενδοοικογενειακή Βία
- Αυξημένος κίνδυνος STIs: Βίαιες σεξουαλικές επαφές, αδυναμία διαπραγμάτευσης προφυλακτικού
- Εμπόδια στη φροντίδα: Φόβος, απομόνωση, οικονομική εξάρτηση
- Διαχείριση:
- Screening για ενδοοικογενειακή βία
- Σχέδιο ασφαλείας
- Εμπιστευτικότητα
- Παραπομπή σε κοινωνικές υπηρεσίες
4. Μετανάστριες
- Γλωσσικά εμπόδια: Δυσκολία επικοινωνίας
- Πολιτισμικές διαφορές: Στάσεις απέναντι στο σεξ, STIs
- Περιορισμένη πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη
- Διαχείριση:
- Διερμηνείς
- Πολιτισμικά ευαίσθητη φροντίδα
- Διασύνδεση με κοινοτικές υπηρεσίες
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Γενικές Ερωτήσεις
Ερ: Μπορώ να μείνω έγκυος αν έχω STI;
Απ: ΝΑΙ! Οι περισσότερες STIs δεν επηρεάζουν τη γονιμότητα. Ωστόσο, η μη θεραπευμένη χλαμύδια και γονόρροια μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή πυελικών οργάνων (PID) και στειρότητα.
Ερ: Αν έχω STI κατά την εγκυμοσύνη, θα προκαλέσει βλάβη στο μωρό μου;
Απ: Όχι απαραίτητα. Με έγκαιρη διάγνωση και σωστή θεραπεία, οι περισσότερες STIs μπορούν να θεραπευτούν πλήρως χωρίς επιπτώσεις στο μωρό.
Ερ: Πρέπει να πω στον σύντροφό μου ότι έχω STI;
Απ: ΝΑΙ! Ο σύντροφός σας χρειάζεται θεραπεία για να αποφευχθεί η επαναμόλυνσή σας και να προστατευτεί η δική του υγεία.
Ερ: Μπορώ να θηλάσω αν έχω STI;
Απ: Εξαρτάται από την STI. Το HIV αντενδείκνυται στις ανεπτυγμένες χώρες. Οι περισσότερες άλλες STIs (χλαμύδια, γονόρροια, σύφιλη, ηπατίτιδα B) επιτρέπονται με κατάλληλη θεραπεία.
Ερωτήσεις για Συγκεκριμένες STIs
Ερ: Αν έχω έρπη, πρέπει να κάνω καισαρική;
Απ: Μόνο αν έχετε ενεργό έλκος ή πρόδρομα συμπτώματα κατά την έναρξη του τοκετού. Αν δεν υπάρχουν ενεργές αλλοιώσεις, ο φυσιολογικός τοκετός είναι ασφαλής.
Ερ: Αν η σύφιλη θεραπευτεί κατά την εγκυμοσύνη, θα είναι το μωρό υγιές;
Απ: ΝΑΙ! Η θεραπεία με πενικιλλίνη >30 ημέρες πριν τον τοκετό είναι εξαιρετικά αποτελεσματική (>95%) στην πρόληψη συγγενούς σύφιλης.
Ερ: Αν είμαι HIV(+), μπορώ να έχω υγιές μωρό;
Απ: ΝΑΙ! Με HAART και προφυλακτικά μέτρα, ο κίνδυνος κάθετης μετάδοσης είναι <1%.
Ερωτήσεις για Θεραπεία
Ερ: Είναι ασφαλή τα αντιβιοτικά για STIs κατά την εγκυμοσύνη;
Απ: Ορισμένα ναι! Πενικιλλίνη, αζιθρομυκίνη, ceftriaxone είναι ασφαλή. Αποφεύγονται: δοξυκυκλίνη, φθοριοκινολόνες.
Ερ: Μπορώ να χρησιμοποιήσω over-the-counter προϊόντα για STIs;
Απ: ΟΧΙ! Οι STIs απαιτούν συνταγογραφούμενα φάρμακα. Μην αυτοθεραπεύεστε.
Συμπέρασμα
Οι Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενες Λοιμώξεις κατά την εγκυμοσύνη αποτελούν σοβαρό πρόβλημα υγείας, αλλά με έγκαιρη διάγνωση, κατάλληλη θεραπεία και προφυλακτικά μέτρα, οι περισσότερες επιπλοκές μπορούν να προληφθούν.
✅ Βασικά Μηνύματα:
- Το screening STIs είναι απαραίτητο για όλες τις έγκυες στην πρώτη προγεννητική επίσκεψη
- Η έγκαιρη θεραπεία προλαμβάνει σοβαρές επιπλοκές στη μητέρα και το μωρό
- Οι περισσότερες STIs μπορούν να θεραπευτούν με ασφαλή φάρμακα κατά την εγκυμοσύνη
- Η κάθετη μετάδοση μπορεί να προληφθεί με προφυλακτικά μέτρα (ανοσοπροφύλαξη, επιλογή τρόπου τοκετού)
- Η θεραπεία συντρόφου είναι υποχρεωτική για αποφυγή επαναμόλυνσης
- Η ψυχολογική υποστήριξη είναι κρίσιμη για τη διαχείριση της συναισθηματικής επίδρασης
- Η εκπαίδευση και η πρόληψη είναι κλειδί για τη μείωση των STIs στην εγκυμοσύνη
Πότε να Επικοινωνήσετε με Γιατρό;
- Ασυνήθιστες κολπικές εκκρίσεις (χρώμα, οσμή, ποσότητα)
- Δυσουρία ή αιματουρία
- Πόνος κάτω κοιλίας
- Έλκη, εξογκώματα ή εξανθήματα στα γεννητικά όργανα
- Αιμορραγία μετά τη σεξουαλική επαφή
- Πυρετός
- Γνωστή έκθεση σε STI
- Ανησυχία για STI
Πόροι και Υποστήριξη
- Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ): Πληροφορίες για STIs και εμβολιασμό
- CDC (Centers for Disease Control and Prevention): https://www.cdc.gov/std/pregnancy/
- WHO (World Health Organization): STI and pregnancy guidelines
- Τοπικά Κέντρα Υγείας: Δωρεάν screening και θεραπεία STIs
- Ομάδες Υποστήριξης: Για HIV+, ηπατίτιδα B/C, έρπης
📞 Επικοινωνία
Δρ. Ιωάννης Δημητρακόπουλος
Γυναικολόγος – Μαιευτήρας
Διεύθυνση: Γούναρη 196, Αθήνα
Τηλέφωνο: 210 6716126
Email: ioan.dimtrakopulos@gmail.com
Για προγεννητική φροντίδα, screening STIs, ή περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη διαχείριση STIs κατά την εγκυμοσύνη, επικοινωνήστε μαζί μας.
Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία των STIs κατά την εγκυμοσύνη προστατεύει τη μητέρα και το μωρό! 💙
Ιωάννης Κ. Δημητρακόπουλος
Μαιευτήρας - Χειρουργός - Γυναικολόγος
Μάστερ Αισθητικής Ιατρικής - Αναίμακτης Αισθητικής Γυναικολογίας - Αναγεννητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής
Τηλ.: 210 6716126 Κιν.: 6985 64 64 10 e-mail ikdmd@hotmail.com
Ιατρείο: Λεωφ. Δημητρίου Γούναρη 196 Γλυφάδα Τ.Κ. 166 74
Εξατομικευμένη εφαρμογή πρωτοποριακών ιατρικών τεχνικών στην υπηρεσία της σύγχρονης γυναίκας.
Γυναικολογία - Μαιευτική - Εξατομικευμένη Διερεύνηση και Αντιμετώπιση Ανδρικής και Γυναικείας Υπογονιμότητας - Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή -Επιγενετική - Εφαρμοσμένη Γυναικολογική Βιοχημεία – Ενδοκρινολογία - Μικροθρεπτική και Ιατρική Διατροφή στην Κύηση, την Υπογονιμότητα και τη Γυναικολογία - Συνεργάτης Μαιευτηρίων "Μητέρα" και "Λητώ" -
Μέλος της Εταιρίας Αισθητικής Ιατρικής και Αναίμακτης Χειρουργικής (SAMNAS)




