Μαστίτιδα – Φλεγμονή Μαστού κατά τον Θηλασμό

Τι είναι η Μαστίτιδα;

Η μαστίτιδα είναι η φλεγμονή του μαστικού ιστού που συνήθως προσβάλλει θηλάζουσες γυναίκες κατά τις πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό. Χαρακτηρίζεται από πόνο, οίδημα, ερυθρότητα και πυρετό. Αν και συχνά συνδέεται με τον θηλασμό (λακτική μαστίτιδα), μπορεί να εμφανιστεί και σε μη θηλάζουσες γυναίκες.

Η μαστίτιδα επηρεάζει περίπου το 10-30% των θηλαζουσών μητέρων και είναι μία από τις κύριες αιτίες πρόωρης διακοπής του θηλασμού. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι κρίσιμη για την αποφυγή επιπλοκών όπως ο σχηματισμός αποστήματος.

Αιτίες και Παράγοντες Κινδύνου

Κύριες Αιτίες

• Μικροβιακή λοίμωξη: Το Staphylococcus aureus είναι το συχνότερο παθογόνο
• Μαστική στάση: Ελλιπής παροχέτευση γάλακτος
• Ρηγματώδεις θηλές: Πύλη εισόδου για βακτήρια
• Ακατάλληλη τεχνική θηλασμού: Λανθασμένη πρόσφυση μωρού
• Απόφραξη πόρων γάλακτος: Εμποδίζει την ομαλή ροή

Παράγοντες Κινδύνου

Συμπτώματα και Κλινική Εικόνα

Πρώιμα Συμπτώματα

• Τοπικός πόνος και ευαισθησία στον μαστό
• Ερυθρότητα σε συγκεκριμένη περιοχή
• Αίσθημα βάρους και σκληρότητα
• Ελαφρά αύξηση θερμοκρασίας τοπικά

Εξελιγμένα Συμπτώματα

• Συστηματικά: Πυρετός >38.5°C, ρίγη, κακουχία, πονοκέφαλος
• Τοπικά: Έντονη ερυθρότητα, οίδημα, έντονος πόνος
• Θηλασμός: Πόνος κατά την πρόσφυση, μειωμένη γαλουχία
• Λεμφαδενικό σύστημα: Μασχαλιαία λεμφαδενοπάθεια

Διαφορική Διάγνωση

Είναι σημαντικό να διακρίνουμε τη μαστίτιδα από:

• Μαστική στάση: Χωρίς πυρετό και συστηματικά συμπτώματα
• Απόστημα μαστού: Ψηλαφητή μάζα, έντονος πόνος
• Φλεγμονώδης καρκίνος μαστού: Σπάνιος αλλά σοβαρός (σε μεγαλύτερες ηλικίες)
• Απόφραξη πόρων γάλακτος: Τοπικός πόνος χωρίς πυρετό

Διάγνωση

Κλινική Εκτίμηση

Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στην κλινική εξέταση:

• Λεπτομερές ιστορικό (χρόνος έναρξης, θηλασμός, προηγούμενα επεισόδια)
• Φυσική εξέταση μαστών
• Έλεγχος τεχνικής θηλασμού
• Αξιολόγηση θηλών για ρήγματα ή ατροφία

Εργαστηριακές Εξετάσεις

Συνήθως δεν απαιτούνται, αλλά σε σοβαρές ή υποτροπιάζουσες περιπτώσεις:

• Καλλιέργεια γάλακτος: Προσδιορισμός παθογόνου και αντιβιογράμμα
• Γενική αίματος: Λευκοκυττάρωση, αυξημένη CRP
• Υπέρηχος μαστού: Αποκλεισμός αποστήματος

Θεραπεία

Συντηρητική Αντιμετώπιση

• Συνέχιση θηλασμού: Κρίσιμο! Βοηθά στην παροχέτευση
• Συχνά θηλάσματα: Κάθε 2-3 ώρες, ξεκινώντας από το προσβεβλημένο μαστό
• Σωστή πρόσφυση: Εξασφάλιση ορθής τεχνικής
• Θερμές κομπρέσες: Πριν το θηλασμό για βελτίωση ροής
• Κρύες κομπρέσες: Μετά το θηλασμό για ανακούφιση πόνου
• Μαλάξεις: Απαλές, από τη βάση προς τη θηλή
• Ανάπαυση και ενυδάτωση: Άφθονα υγρά, επαρκής ύπνος

Φαρμακευτική Αγωγή

• Αντιβιοτικά: Διάρκεια 10-14 ημέρες
  • Α’ επιλογή: Διcloxacillin ή Flucloxacillin
  • Αλλεργία σε πενικιλίνη: Ερυθρομυκίνη ή Κλινδαμυκίνη
  • MRSA υποψία: Κοτριμοξαζόλη ή Βανκομυκίνη
• Αναλγητικά: Ιβουπροφαίνη (αντιφλεγμονώδης + παυσίπονος)
• Παρακεταμόλη: Για πυρετό και πόνο

Χειρουργική Αντιμετώπιση

Απαιτείται μόνο σε περίπτωση αποστήματος:

• Παροχέτευση υπό καθοδήγηση υπερήχου
• Χειρουργική τομή και αποστράγγιση (σπάνια)
• Συνέχιση αντιβιοτικής αγωγής μετεγχειρητικά

Πρόληψη

Σωστή Τεχνική Θηλασμού

• Ορθή πρόσφυση μωρού (ολόκληρη η θηλή στο στόμα)
• Εναλλαγή στάσεων θηλασμού
• Πλήρη κένωση μαστών
• Αποφυγή χρήσης πιπίλας (πρώτο μήνα)

Υγιεινή Μαστών

• Πλύσιμο χεριών πριν το θηλασμό
• Καθαρές θηλόστρες (αλλαγή συχνά)
• Αποφυγή σαπουνιών στις θηλές (αφαιρούν φυσικά λιπίδια)
• Αερισμός θηλών μεταξύ θηλασμάτων

Γενικά Μέτρα

• Επαρκής ενυδάτωση και διατροφή
• Αποφυγή στεγνών στηθοδέσμων
• Διαχείριση στρες
• Επαρκής ύπνος

Επιπλοκές

Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα:

• Απόστημα μαστού: Χρειάζεται παροχέτευση
• Υποτροπή: 30-40% των περιπτώσεων
• Χρόνια μαστίτιδα: Επίμονη φλεγμονή
• Σήψη: Σπάνια αλλά επικίνδυνη
• Διακοπή θηλασμού: Ψυχολογικές και φυσικές επιπτώσεις

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορώ να συνεχίσω το θηλασμό με μαστίτιδα;

Ναι, όχι μόνο μπορείτε αλλά ΠΡΕΠΕΙ! Η συνέχιση του θηλασμού είναι το πιο σημαντικό μέτρο θεραπείας. Το γάλα είναι ασφαλές για το μωρό ακόμα και κατά τη διάρκεια της λοίμωξης.

2. Τα αντιβιοτικά είναι ασφαλή κατά το θηλασμό;

Οι περισσότερες αντιβιωτικές αγωγές που χρησιμοποιούνται για μαστίτιδα είναι ασφαλείς. Ο γιατρός σας θα επιλέξει κατάλληλο φάρμακο.

3. Πόσο διαρκεί η μαστίτιδα;

Με σωστή θεραπεία, τα συμπτώματα βελτιώνονται σε 24-48 ώρες. Η πλήρης ανάρρωση διαρκεί 7-10 ημέρες.

4. Μπορεί να επανέλθει;

Ναι, υπάρχει κίνδυνος υποτροπής 30-40%. Η σωστή τεχνική θηλασμού και τα μέτρα πρόληψης μειώνουν τον κίνδυνο.

5. Πρέπει να σταματήσω το θηλασμό μετά από απόστημα;

Όχι απαραίτητα. Μετά την παροχέτευση, μπορείτε να συνεχίσετε το θηλασμό ανάλογα με τις οδηγίες του γιατρού σας.

6. Πώς ξεχωρίζω τη μαστίτιδα από απλή μαστική στάση;

Η μαστίτιδα συνοδεύεται από πυρετό >38.5°C, ρίγη και συστηματικά συμπτώματα. Η μαστική στάση είναι κυρίως τοπικό πρόβλημα χωρίς πυρετό.