Λίχεν Σκληρός Αιδοίου: Διάγνωση, Συμπτώματα & Θεραπεία

📋 Περιεχόμενα

• Τι είναι ο Λίχεν Σκληρός;
• Αίτια & Παράγοντες Κινδύνου
• Συμπτώματα & Κλινική Εικόνα
• Διάγνωση
• Θεραπεία
• Επιπλοκές & Παρακολούθηση
• Συχνές Ερωτήσεις
• Επικοινωνία

🩺 Τι είναι ο Λίχεν Σκληρός Αιδοίου;

Ο λίχεν σκληρός (lichen sclerosus) είναι μια χρόνια δερματολογική πάθηση που προσβάλλει κυρίως την περιοχή του αιδοίου (εξωτερικά γεννητικά όργανα).

Χαρακτηριστικά:

• Λευκές πλάκες: Λεπτό, ατροφικό δέρμα
• Κνησμός: Έντονος, ιδιαίτερα τη νύχτα
• Χρόνια εξέλιξη: Απαιτεί μακροχρόνια παρακολούθηση
• Κίνδυνος καρκίνου: 4-5% (σπάνιος αλλά υπαρκτός)

🧬 Αίτια & Παράγοντες Κινδύνου

Η ακριβής αιτία του λίχεν σκληρού δεν είναι πλήρως κατανοητή, αλλά πιστεύεται ότι οφείλεται σε:

Πιθανές Αιτίες

• Αυτοάνοσο: Το ανοσοποιητικό σύστημα προσβάλλει το δέρμα
  • Συχνή συνύπαρξη με άλλες αυτοάνοσες παθήσεις (θυρεοειδίτιδα, ψωρίαση)
  • 40-50% έχουν αντισώματα κατά του θυρεοειδούς
• Ορμονικοί παράγοντες:
  • Χαμηλά οιστρογόνα (μετεμμηνόπαυση)
  • Ατροφία δέρματος
• Γενετική προδιάθεση: 12-15% οικογενειακό ιστορικό
• Τραυματισμός/Ερεθισμός: Χρόνια τριβή, ουλές

Παράγοντες Κινδύνου

• Εμμηνόπαυση: Χαμηλά οιστρογόνα
• Αυτοάνοσες παθήσεις: Θυρεοειδίτιδα, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1
• Οικογενειακό ιστορικό: 12-15%
• Λευκή φυλή: Πιο συχνά

🩹 Συμπτώματα & Κλινική Εικόνα

Τα συμπτώματα ποικίλλουν από ήπια έως σοβαρά:

Κύρια Συμπτώματα

• Κνησμός: Έντονος, επίμονος (90% των περιπτώσεων)
  • Χειρότερος τη νύχτα
  • Μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα ζωής
• Πόνος: Κάψιμο, δυσφορία (50-60%)
• Λευκές πλάκες: Λεπτό, ατροφικό δέρμα
  • Χαρακτηριστική εμφάνιση “λευκού χαρτιού”
  • Σε σχήμα “8” (αιδοίο + περίνεο)
• Δυσπαρευνία: Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή (40-50%)
• Ραγάδες/Εκχυμώσεις: Εύκολα τραυματιζόμενο δέρμα
• Στένωση εισόδου κόλπου: Σε προχωρημένες περιπτώσεις

Κλινική Εμφάνιση

🔬 Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται σε κλινική εξέταση και βιοψία:

Κλινική Εξέταση

• Επισκόπηση αιδοίου:
  • Λευκές πλάκες
  • Ατροφικό, λεπτό δέρμα
  • Σχήμα “8” (αιδοίο + περίνεο)
  • Απώλεια φυσιολογικής ανατομίας (μικρά χείλη, κλειτορίδα)
• Αποκλεισμός άλλων παθήσεων:
  • Λευκοπλακία
  • Καρκίνος αιδοίου
  • Ψωρίαση

Βιοψία

• Ενδείξεις:
  • Ύποπτες περιοχές (πάχυνση, εξελκώσεις)
  • Αποτυχία θεραπείας
  • Επιβεβαίωση διάγνωσης
• Ιστολογικά ευρήματα:
  • Υπερκεράτωση (επιφανειακό στρώμα)
  • Ατροφία επιδερμίδας
  • Οίδημα δορίου
  • Φλεγμονώδη διήθηση

💊 Θεραπεία

Η θεραπεία στοχεύει στη μείωση συμπτωμάτων και την πρόληψη εξέλιξης:

1️⃣ Κορτικοστεροειδή Τοπικά (Πρώτη Γραμμή)

• Clobetasol propionate 0.05% (πολύ ισχυρό):
  • Εφαρμογή: 1 φορά/ημέρα, 1-3 μήνες
  • Σταδιακή μείωση: 3 φορές/εβδομάδα, στη συνέχεια 1-2 φορές/εβδομάδα (συντήρηση)
  • Επιτυχία: 70-90%
• Mometasone furoate 0.1% (μέτριας ισχύος):
  • Εναλλακτική επιλογή

2️⃣ Τοπικά Ανοσοτροποποιητικά

• Tacrolimus 0.1% (Protopic):
  • Δεύτερη γραμμή (αν αποτυγχάνουν κορτικοστεροειδή)
  • Εφαρμογή: 2 φορές/ημέρα
  • Επιτυχία: 60-70%
  • Λιγότερες παρενέργειες από κορτικοστεροειδή
• Pimecrolimus 1% (Elidel):
  • Εναλλακτική

3️⃣ Υποστηρικτική Φροντίδα

• Ενυδατικά: Χρήση καθημερινά (π.χ. βαζελίνη, coconut oil)
• Αποφυγή ερεθιστικών:
  • Χωρίς σαπούνια (χρήση νερού ή ήπιων καθαριστικών)
  • Βαμβακερό εσώρουχο
  • Αποφυγή τριβής
• Αντιισταμινικά: Για κνησμό (π.χ. cetirizine τη νύχτα)

4️⃣ Χειρουργική (Σπάνια)

• Ενδείξεις:
  • Στένωση εισόδου κόλπου
  • Ύποπτες βλάβες (πρόκαρκίνος/καρκίνος)
• Επεμβάσεις:
  • Αποκόλληση συμφύσεων
  • Διαστολή εισόδου κόλπου
  • Εξαίρεση βλαβών

⚠️ Επιπλοκές & Παρακολούθηση

Επιπλοκές

• Καρκίνος αιδοίου (SCC): 4-5% κίνδυνος
  • Ετήσιος κίνδυνος: 0.4-1%
  • Υψηλότερος κίνδυνος με μακροχρόνια νόσο
• Στένωση εισόδου κόλπου: 10-20%
  • Δυσκολία σεξουαλικής επαφής
  • Απαιτεί χειρουργική
• Απώλεια ανατομίας:
  • Συμφύσεις μικρών χειλέων
  • Κάλυψη κλειτορίδας
  • Στένωση εισόδου ουρήθρας
• Ψυχολογικές επιπτώσεις:
  • Κατάθλιψη, άγχος
  • Σεξουαλική δυσλειτουργία
  • Χαμηλή αυτοεκτίμηση

Παρακολούθηση

• Συχνότητα:
  • Αρχικά: Κάθε 3-6 μήνες
  • Σταθεροποίηση: Κάθε 6-12 μήνες
• Έλεγχος:
  • Κλινική εξέταση
  • Βιοψία (αν ύποπτες βλάβες)
  • Ανταπόκριση σε θεραπεία
• Δια βίου παρακολούθηση: Λόγω κινδύνου καρκίνου

❓ Συχνές Ερωτήσεις

Ο λίχεν σκληρός είναι μεταδοτικός;

Όχι. Δεν είναι μεταδοτικός και δεν μεταδίδεται σεξουαλικά.

Μπορεί να θεραπευτεί οριστικά;

Όχι. Είναι χρόνια πάθηση που απαιτεί μακροχρόνια θεραπεία και παρακολούθηση. Η θεραπεία ελέγχει τα συμπτώματα και αποτρέπει επιπλοκές.

Ποιος είναι ο κίνδυνος καρκίνου;

4-5% δια βίου κίνδυνος. Γι’ αυτό απαιτείται τακτική παρακολούθηση (κάθε 6-12 μήνες).

Μπορώ να έχω φυσιολογική σεξουαλική ζωή;

Ναι, με κατάλληλη θεραπεία και χρήση λιπαντικών. Αν υπάρχει στένωση, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική.

Πρέπει να αποφύγω κάποιες δραστηριότητες;

Ναι:

• Αποφυγή σαπουνιών/αφρολούτρων
• Χρήση ήπιων καθαριστικών ή μόνο νερού
• Βαμβακερό εσώρουχο
• Αποφυγή τριβής

Η θεραπεία είναι δια βίου;

Συνήθως ναι. Μετά την αρχική θεραπεία (1-3 μήνες), απαιτείται θεραπεία συντήρησης (1-2 φορές/εβδομάδα) για πρόληψη υποτροπής.

📞 Επικοινωνία

Δρ. Ιωάννης Δημητρακόπουλος
Γυναικολόγος – Μαιευτήρας | Χειρουργός

📍 Διεύθυνση: Λεωφ. Δημητρίου Γούναρη 196, Γλυφάδα 166 74, Αθήνα
📞 Τηλέφωνο: 210 6716126
📱 Κινητό: 6985 64 64 10
✉️ Email: info@dr-dimitrakopoulos.com
🌐 Website: dr-dimitrakopoulos.com