Υπογοναδοτροπικός Υπογοναδισμός (Σύνδρομο Καλμάν): Διάγνωση & Θεραπεία

📋 Περιεχόμενα

• Τι είναι το Σύνδρομο Καλμάν;
• Αίτια & Γενετική
• Συμπτώματα & Κλινική Εικόνα
• Διάγνωση
• Θεραπεία
• Γονιμότητα & Εγκυμοσύνη
• Πρόγνωση & Παρακολούθηση
• Συχνές Ερωτήσεις
• Επικοινωνία

🧬 Τι είναι το Σύνδρομο Καλμάν;

Το Σύνδρομο Καλμάν (Kallmann Syndrome) είναι μια σπάνια γενετική πάθηση που χαρακτηρίζεται από:

• Υπογοναδοτροπικό υπογοναδισμό: Χαμηλά επίπεδα γοναδοτροπινών (FSH, LH)
• Ανοσμία ή υποσμία: Απουσία ή μειωμένη όσφρηση
• Καθυστερημένη ή απούσα εφηβεία
• Υπογονιμότητα

Το σύνδρομο οφείλεται σε ανεπαρκή παραγωγή GnRH (gonadotropin-releasing hormone) από τον υποθάλαμο, με αποτέλεσμα χαμηλά επίπεδα FSH και LH.

🧪 Αίτια & Γενετική

Το σύνδρομο Καλμάν προκαλείται από γενετικές μεταλλάξεις που επηρεάζουν τη μετανάστευση των νευρώνων GnRH από τη ρινική περιοχή στον υποθάλαμο κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη.

Γενετικοί Τύποι

Υπάρχουν διάφορα γονίδια που μπορούν να προκαλέσουν το σύνδρομο Καλμάν:

Κληρονομικότητα

• Φυλοσύνδετη (X-linked): Κυρίως άνδρες (KAL1/ANOS1)
• Αυτοσωμική επικρατούσα: Και τα δύο φύλα (FGFR1, CHD7)
• Αυτοσωμική υπολειπόμενη: Σπανιότερη (PROKR2, FGF8)
• Σποραδικές μεταλλάξεις: 50-60% των περιπτώσεων (de novo)

🩺 Συμπτώματα & Κλινική Εικόνα

Τα συμπτώματα διαφέρουν μεταξύ ανδρών και γυναικών:

Συμπτώματα σε Γυναίκες

• Πρωτοπαθής αμηνόρροια: Απουσία εμμήνου ρύσης (πιο συχνό)
• Απουσία εφηβείας:
  • Ελάχιστη ανάπτυξη μαστών
  • Απουσία μηναρχής
  • Ελάχιστη δημόσια/μασχαλιαία τριχοφυΐα
• Ανοσμία/Υποσμία: Απουσία ή μειωμένη όσφρηση
• Υπογονιμότητα: Αδυναμία σύλληψης
• Χαμηλή οστική πυκνότητα: Κίνδυνος οστεοπόρωσης

Συμπτώματα σε Άνδρες

• Μικροπέος (micropenis) στη γέννηση
• Κρυψορχία (κρυμμένοι όρχεις)
• Καθυστερημένη εφηβεία:
  • Απουσία ανάπτυξης τεστοστερόνης
  • Μικροί όρχεις
  • Απουσία τριχοφυΐας
  • Χαμηλή μυϊκή μάζα
• Ανοσμία/Υποσμία
• Υπογονιμότητα

Συνοδά Χαρακτηριστικά

Το σύνδρομο Καλμάν μπορεί να συνοδεύεται από άλλες ανωμαλίες:

• Νεφρικές ανωμαλίες (30-40%): Μονός νεφρός, νεφρική αγένεση
• Σχισμή ουρανίσκου/χείλους (5-10%)
• Συνεχνευρισμός (synkinesia): Καθρεπτικές κινήσεις χεριών
• Απλασία οσφρητικής περιοχής: Απουσία οσφρητικών βολβών (MRI)
• Ακουστικά προβλήματα: Σπάνια

🔬 Διάγνωση

Η διάγνωση του συνδρόμου Καλμάν βασίζεται σε κλινικά και εργαστηριακά κριτήρια:

Κλινικά Κριτήρια

1. Υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός:
   • Χαμηλά FSH, LH
   • Χαμηλά οιστρογόνα (γυναίκες) ή τεστοστερόνη (άνδρες)
2. Ανοσμία ή υποσμία
3. Καθυστερημένη ή απούσα εφηβεία

Εργαστηριακές Εξετάσεις

Απεικονιστικές Εξετάσεις

• MRI εγκεφάλου:
  • Απλασία ή υποπλασία οσφρητικών βολβών
  • Μικρή υπόφυση
• Υπερηχογράφημα πυέλου (γυναίκες):
  • Μικρή μήτρα
  • Μικρές ωοθήκες
• Υπερηχογράφημα όρχεων (άνδρες):
  • Μικροί όρχεις
• Νεφρικός υπέρηχος: Έλεγχος για νεφρικές ανωμαλίες

Γενετική Εξέταση

• Γενετικός έλεγχος: Αναζήτηση μεταλλάξεων (KAL1, FGFR1, κ.ά.)
• Ενδείξεις: Οικογενειακό ιστορικό, επιθυμία για πρόληψη σε επόμενη γενιά

💊 Θεραπεία

Η θεραπεία στοχεύει στην επαγωγή εφηβείας και την αποκατάσταση γονιμότητας:

Ορμονική Υποκατάσταση (HRT)

Για Γυναίκες

• Οιστρογόνα (π.χ. 17β-οιστραδιόλη):
  • Έναρξη: Χαμηλή δόση (0.5-1 mg/ημέρα)
  • Σταδιακή αύξηση: Κάθε 6-12 μήνες
  • Στόχος: Ανάπτυξη μαστών, έναρξη έμμηνου ρύσης
• Προγεστερόνη:
  • Προσθήκη μετά 1-2 χρόνια οιστρογόνων
  • Δόση: 10-14 ημέρες/μήνα
  • Στόχος: Προστασία ενδομητρίου, κανονική περίοδος

Για Άνδρες

• Τεστοστερόνη:
  • Έναρξη: Χαμηλή δόση (50-100 mg/μήνα IM)
  • Σταδιακή αύξηση: Κάθε 6-12 μήνες
  • Στόχος: Ανάπτυξη δευτερογενών χαρακτηριστικών, μυϊκή μάζα

Επαγωγή Γονιμότητας

Για Γυναίκες

• Παλμική χορήγηση GnRH:
  • Συσκευή (pump) που χορηγεί GnRH κάθε 90 λεπτά
  • Επιτυχία ωοθυλακιορρηξίας: 80-90%
  • Επιτυχία εγκυμοσύνης: 70-80%
• Γοναδοτροπίνες (FSH + LH ή hCG):
  • Ενέσεις υποδόριες/ενδομυϊκές
  • Επιτυχία ωοθυλακιορρηξίας: 80-90%
  • Επιτυχία εγκυμοσύνης: 60-70%
  • Κίνδυνος: Υπερδιέγερση ωοθηκών (OHSS)

Για Άνδρες

• Γοναδοτροπίνες (hCG + FSH):
  • hCG: 1500-2000 IU, 2-3 φορές/εβδομάδα
  • FSH: 75-150 IU, 2-3 φορές/εβδομάδα
  • Διάρκεια: 6-24 μήνες
  • Επιτυχία σπερματογένεσης: 70-90%
• Παλμική χορήγηση GnRH:
  • Λιγότερο διαθέσιμη επιλογή
  • Επιτυχία: 70-80%

👶 Γονιμότητα & Εγκυμοσύνη

Με την κατάλληλη θεραπεία, οι γυναίκες με σύνδρομο Καλμάν μπορούν να μείνουν έγκυες:

Επιτυχία Εγκυμοσύνης

• GnRH pump: 70-80% επιτυχία εγκυμοσύνης
• Γοναδοτροπίνες: 60-70% επιτυχία εγκυμοσύνης
• IVF (σε περίπτωση αποτυχίας): Εναλλακτική επιλογή

Παρακολούθηση Εγκυμοσύνης

• Φυσιολογική εγκυμοσύνη: Μετά την επίτευξη σύλληψης
• Συνέχιση προγεστερόνης: Μέχρι το τέλος πρώτου τριμήνου
• Κίνδυνοι: Όχι αυξημένοι (εφόσον επετεύχθη εγκυμοσύνη)

📈 Πρόγνωση & Παρακολούθηση

Με την κατάλληλη θεραπεία, η πρόγνωση είναι εξαιρετική:

Μακροχρόνιες Επιπλοκές (χωρίς θεραπεία)

• Οστεοπόρωση: Χαμηλή οστική πυκνότητα (λόγω χαμηλών οιστρογόνων/τεστοστερόνης)
• Καρδιαγγειακά προβλήματα: Αυξημένος κίνδυνος (λόγω χαμηλών ορμονών)
• Ψυχολογικές επιπτώσεις: Κατάθλιψη, άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση
• Σεξουαλική δυσλειτουργία

Παρακολούθηση

• Ορμονικός έλεγχος: Κάθε 6-12 μήνες
• Οστική πυκνότητα (DEXA scan): Κάθε 2 χρόνια
• Καρδιαγγειακός έλεγχος: Ετήσιος
• Ψυχολογική στήριξη: Όποτε χρειάζεται

❓ Συχνές Ερωτήσεις

Μπορώ να μείνω έγκυος με σύνδρομο Καλμάν;

Ναι. Με επαγωγή ωοθυλακιορρηξίας (GnRH pump ή γοναδοτροπίνες), η επιτυχία εγκυμοσύνης είναι 60-80%.

Η θεραπεία είναι δια βίου;

Συνήθως ναι. Η ορμονική υποκατάσταση απαιτείται δια βίου για διατήρηση δευτερογενών χαρακτηριστικών και προστασία οστών.

Το σύνδρομο κληρονομείται;

Μερικές φορές. Εξαρτάται από το γονίδιο:

• Φυλοσύνδετο (X-linked): Κυρίως άνδρες
• Αυτοσωμικό: Και τα δύο φύλα
• Σποραδικό: 50-60% των περιπτώσεων (de novo)

Χρειάζομαι γενετική εξέταση;

Προαιρετική, αλλά χρήσιμη για:

• Επιβεβαίωση διάγνωσης
• Οικογενειακό σχεδιασμό
• Πρόγνωση κληρονομικότητας

Η ανοσμία μπορεί να θεραπευτεί;

Όχι. Η ανοσμία/υποσμία είναι μόνιμη και δεν θεραπεύεται με ορμονική αγωγή.

Πότε πρέπει να ξεκινήσω θεραπεία;

Το συντομότερο δυνατόν:

• Εφηβεία: 12-14 ετών (για φυσιολογική ανάπτυξη)
• Γονιμότητα: Όταν επιθυμείτε παιδί

📞 Επικοινωνία

Δρ. Ιωάννης Δημητρακόπουλος
Γυναικολόγος – Μαιευτήρας | Χειρουργός

📍 Διεύθυνση: Λεωφ. Δημητρίου Γούναρη 196, Γλυφάδα 166 74, Αθήνα
📞 Τηλέφωνο: 210 6716126
📱 Κινητό: 6985 64 64 10
✉️ Email: info@dr-dimitrakopoulos.com
🌐 Website: dr-dimitrakopoulos.com