Υποθυρεοειδισμός & Γυναικολογική Υγεία

Τι Είναι ο Υποθυρεοειδισμός;

Ο υποθυρεοειδισμός είναι μια ενδοκρινολογική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από ανεπαρκή παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών (T3, T4). Επηρεάζει περίπου 2-5% του γυναικείου πληθυσμού και είναι 5-10 φορές πιο συχνός σε γυναίκες από ό,τι σε άνδρες.

Οι θυρεοειδικές ορμόνες είναι απαραίτητες για το μεταβολισμό, την ανάπτυξη, τη θερμορύθμιση και την αναπαραγωγική λειτουργία. Ο υποθυρεοειδισμός επηρεάζει σημαντικά τον εμμηνορρυσιακό κύκλο, τη γονιμότητα, την κύηση και μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές αν δεν αντιμετωπιστεί.

Τύποι & Αίτια Υποθυρεοειδισμού

🔵 Πρωτοπαθής Υποθυρεοειδισμός (95% περιπτώσεων)

Θυρεοειδίτιδα Hashimoto (Αυτοάνοση) – Πιο συχνή αιτία

Χρόνια αυτοάνοση φλεγμονή θυρεοειδούς
Παρουσία αντισωμάτων anti-TPO (>90%), anti-Tg (60-80%)
Προοδευτική καταστροφή θυρεοειδικού ιστού
Οικογενής προδιάθεση
Συνδέεται με άλλα αυτοάνοσα νοσήματα

Άλλα Αίτια Πρωτοπαθούς Υποθυρεοειδισμού

Ιατρογενής:
- Μετά θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο (I-131)
- Μετά θυρεοειδεκτομή
- Ακτινοθεραπεία τραχήλου
Φάρμακα: Λίθιο, αμιωδαρόνη, αντιθυρεοειδικά
Ανεπάρκεια ιωδίου: Σπάνια σε ανεπτυγμένες χώρες
Συγγενής υποθυρεοειδισμός: Διαγένεση θυρεοειδούς

🧠 Δευτεροπαθής/Τριτοπαθής Υποθυρεοειδισμός (Σπάνιος)

Νόσοι υπόφυσης/υποθαλάμου
Αδενώματα υπόφυσης
Σύνδρομο Sheehan (μετά τοκετικό)
Χειρουργική/ακτινοθεραπεία υπόφυσης

Επίδραση στο Γυναικολογικό Σύστημα

🔴 Εμμηνορρυσιακές Διαταραχές

Ο υποθυρεοειδισμός επηρεάζει σοβαρά τον εμμηνορρυσιακό κύκλο:

Διαταραχή	Συχνότητα	Κλινική Εικόνα
Μηνορραγία	40-50%	Παρατεταμένες, άφθονες αιμορραγίες
Πολυμηνόρροια	20-30%	Συχνοί κύκλοι (<21 ημέρες)
Ολιγομηνόρροια	15-20%	Σπάνιοι κύκλοι (>35 ημέρες)
Αμηνόρροια	10-15%	Απουσία εμμήνων >3 μήνες

Παθοφυσιολογία Διαταραχών

Υπερπρολακτιναιμία: Αυξημένη TRH → αυξημένη προλακτίνη → ανωορρηξία
Μειωμένη δέσμευση οιστρογόνων από SHBG → αυξημένα ελεύθερα οιστρογόνα
Διαταραχή πήξης: von Willebrand factor, θρομβοπενία
Ανεπαρκής λειτουργία ωχρού σωματίου: Χαμηλή προγεστερόνη

🤰 Υπογονιμότητα & Γονιμότητα

Επίδραση στη Γονιμότητα

Ανωορρηξία: 30-40% γυναικών με υποθυρεοειδισμό
Ανεπαρκής λουτεϊνική φάση: Χαμηλή προγεστερόνη
Υπερπρολακτιναιμία: 20-30% περιπτώσεων → ανωορρηξία
Μειωμένη ποιότητα ωαρίων: Επίδραση στο ωοθυλακιακό μικροπεριβάλλον

Αποτελέσματα σε Θεραπείες Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

Μειωμένη ανταπόκριση σε διέγερση ωοθηκών
Χαμηλότερα ποσοστά γονιμοποίησης
Μειωμένα ποσοστά εμφύτευσης
Αυξημένος κίνδυνος πρώιμης αποβολής

🤱 Επιπτώσεις στην Κύηση

Ο μη ελεγχόμενος υποθυρεοειδισμός στην κύηση είναι σοβαρός:

Μητρικές Επιπλοκές

Αποβολή: 2-4 φορές υψηλότερος κίνδυνος
Προεκλαμψία: 2-3πλάσιος κίνδυνος
Αποκόλληση πλακούντα
Μετά τον τοκετό αιμορραγία
Πρόωρος τοκετός
Εμβρυϊκός θάνατος

Εμβρυϊκές/Νεογνικές Επιπλοκές

Νευροαναπτυξιακή καθυστέρηση: ↓IQ κατά 7-10 μονάδες
Χαμηλό βάρος γέννησης
Ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης
Νεογνικός υποθυρεοειδισμός
Αναπνευστικό distress syndrome

🩸 Υπερπρολακτιναιμία

Ο υποθυρεοειδισμός προκαλεί υπερπρολακτιναιμία σε 20-30% των περιπτώσεων:

Μηχανισμός

↑TRH → ↑Προλακτίνη (TRH διεγείρει θυλακοτρόπους κύτταρα υπόφυσης)
Χρόνια υποδιέγερση → υπερπλασία θυλακοτρόπων
Σπάνια: προλακτινώματα

Συμπτώματα

Γαλακτόρροια (10-20%)
Αμηνόρροια/ολιγομηνόρροια
Υπογονιμότητα
Μειωμένη λίμπιντο

Συμπτώματα

🧊 Γενικά Συμπτώματα

Κόπωση/αδυναμία: Βαθιά εξάντληση
Αύξηση βάρους: Παρά φυσιολογική όρεξη
Δυσανεξία στο κρύο: Συχνό κρύο
Ξηροδερμία: Λέπιασμα, τραχιά επιδερμίδα
Τριχόπτωση: Αραίωση μαλλιών
Δυσκοιλιότητα: Βραδύς μεταβολισμός
Βραδυκαρδία: Αργός καρδιακός ρυθμός
Μυϊκοί πόνοι/κράμπες
Κατάθλιψη: Διαταραχές διάθεσης

🩸 Γυναικολογικά Συμπτώματα

Μηνορραγία (άφθονες, παρατεταμένες εμμήνους)
Ανώμαλοι κύκλοι
Υπογονιμότητα
Γαλακτόρροια (αν υπάρχει υπερπρολακτιναιμία)
Μειωμένη λίμπιντο

⚠️ Σοβαρός Υποθυρεοειδισμός (Μυξοίδημα)

Οίδημα προσώπου και άκρων
Βραδυψυχία, λήθαργος
Υποθερμία
Υπονατριαιμία
Κώμα μυξοιδήματος (απειλητικό για τη ζωή)

Διάγνωση

🧪 Εργαστηριακές Εξετάσεις

Πρώτη Γραμμή

Εξέταση	Φυσιολογικό Εύρος	Υποθυρεοειδισμός
TSH	0.4-4.0 mIU/L	↑↑ (>10 mIU/L)
FT4 (Ελεύθερη Θυροξίνη)	0.8-1.8 ng/dL	↓ (<0.8 ng/dL)
FT3	2.3-4.2 pg/mL	↓ (συνήθως φυσιολογικό)

Ταξινόμηση Υποθυρεοειδισμού

Υποκλινικός: TSH 4.5-10 mIU/L, FT4 φυσιολογικό
Ήπιος: TSH 10-20 mIU/L, FT4 ελαφρώς μειωμένο
Σοβαρός: TSH >20 mIU/L, FT4 πολύ χαμηλό

Δεύτερη Γραμμή (Διαφορική Διάγνωση)

Anti-TPO (αντισώματα θυρεοειδικής υπεροξειδάσης): Θετικό σε 90% Hashimoto
Anti-Tg (αντισώματα θυρεοσφαιρίνης): Θετικό σε 60-80% Hashimoto
Προλακτίνη: Αυξημένη σε 20-30% (υπερπρολακτιναιμία)
Λιπιδαιμικό προφίλ: Συχνά αυξημένη χοληστερόλη, LDL

📸 Απεικονιστικές Εξετάσεις

Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς:
- Hashimoto: Ετερογενής, υποηχοϊκός θυρεοειδής
- Αξιολόγηση οζωδών βλαβών
Σπινθηρογράφημα: Σπάνια απαραίτητο

Θεραπεία

💊 Ορμονική Υποκατάσταση

Λεβοθυροξίνη (L-Thyroxine/T4)

Δοσολογία

Αρχική δόση:
- Νεαρές, υγιείς: 1.6-1.8 mcg/kg/ημέρα (100-125 mcg)
- Ηλικιωμένες, καρδιοπάθειες: 25-50 mcg, σταδιακή αύξηση
Προσαρμογή δόσης: Έλεγχος TSH κάθε 6-8 εβδομάδες
Στόχος: TSH 0.5-2.5 mIU/L (ειδικά για γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας)

Τρόπος Λήψης

Νηστεία: 30-60 λεπτά πριν το πρωινό
Αποφυγή συνχορήγησης με:
- Ασβέστιο (διάστημα >4 ώρες)
- Σίδηρο (διάστημα >4 ώρες)
- Αντιόξινα (PPI, H2 blockers)
- Σόγια
Σταθερή ώρα: Ίδια ώρα κάθε μέρα

Εναλλακτικές Θεραπείες

Συνδυασμός T4/T3: Σπάνια χρήση, αν συμπτώματα παρά φυσιολογικό TSH
Λιοθυρονίνη (T3): Σπάνια μόνη της, γρήγορη δράση

🤰 Θεραπεία στην Κύηση

Προσυλληπτική Περίοδος

Στόχος TSH: <2.5 mIU/L πριν τη σύλληψη
Αύξηση δόσης L-T4 κατά 25-30% μόλις επιβεβαιωθεί κύηση

Κατά την Κύηση

Στόχοι TSH ανά τρίμηνο:
- Α’ Τρίμηνο: <2.5 mIU/L
- Β’ Τρίμηνο: <3.0 mIU/L
- Γ’ Τρίμηνο: <3.5 mIU/L
Παρακολούθηση: TSH κάθε 4 εβδομάδες
Προσαρμογή δόσης: Συχνά χρειάζεται αύξηση 30-50%

Μετά τον Τοκετό

Επιστροφή σε δόση προ κύησης
Έλεγχος TSH σε 6 εβδομάδες

🔬 Θεραπεία Υπερπρολακτιναιμίας

Η θεραπεία του υποθυρεοειδισμού συνήθως αποκαθιστά τα φυσιολογικά επίπεδα προλακτίνης:

Φυσιολογικοποίηση προλακτίνης σε 2-3 μήνες
Αποκατάσταση εμμηνορρυσιακού κύκλου
Διακοπή γαλακτόρροιας
Αν η προλακτίνη παραμένει υψηλή: αξιολόγηση για προλακτίνωμα

Παρακολούθηση & Πρόγνωση

📊 Παρακολούθηση Θεραπείας

Τακτικοί Έλεγχοι

Πρώτες 6 εβδομάδες: TSH κάθε 6-8 εβδομάδες για προσαρμογή δόσης
Μετά σταθεροποίηση: TSH κάθε 6-12 μήνες
Κύηση: TSH κάθε 4 εβδομάδες
Αλλαγή φαρμάκου/δόσης: TSH σε 6-8 εβδομάδες

Άλλοι Έλεγχοι

Λιπιδαιμικό προφίλ ετησίως
Προλακτίνη (αν υπήρχε υπερπρολακτιναιμία)
Αιματολογικός έλεγχος (αναιμία συχνή)

✅ Πρόγνωση

Με Κατάλληλη Θεραπεία

Πλήρης αποκατάσταση συμπτωμάτων
Φυσιολογικοποίηση εμμηνορρυσιακού κύκλου
Αποκατάσταση γονιμότητας
Φυσιολογική εξέλιξη κύησης
Μείωση καρδιαγγειακού κινδύνου

Χωρίς Θεραπεία

Προοδευτική επιδείνωση συμπτωμάτων
Χρόνια υπογονιμότητα
Αυξημένος κίνδυνος αποβολής/επιπλοκών κύησης
Καρδιαγγειακά προβλήματα
Νευροψυχιατρικές επιπτώσεις

❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορώ να μείνω έγκυος με υποθυρεοειδισμό;

Απάντηση: Ναι, αλλά ο υποθυρεοειδισμός πρέπει να ελέγχεται πρώτα. Ο μη ελεγχόμενος υποθυρεοειδισμός μειώνει τη γονιμότητα και αυξάνει τον κίνδυνο αποβολής και επιπλοκών κύησης. Στόχος TSH <2.5 mIU/L πριν τη σύλληψη.

2. Θα πάρω χάπι για πάντα;

Απάντηση: Στις περισσότερες περιπτώσεις πρωτοπαθούς υποθυρεοειδισμού (ειδικά Hashimoto), η θεραπεία είναι δια βίου. Ωστόσο, ορισμένες μορφές (μετά τοκετική θυρεοειδίτιδα, φαρμακογενής) μπορεί να είναι παροδικές.

3. Πότε θα νιώσω καλύτερα μετά την έναρξη θεραπείας;

Απάντηση: Τα συμπτώματα αρχίζουν να βελτιώνονται σε 1-2 εβδομάδες, με πλήρη βελτίωση σε 4-6 εβδομάδες. Η ενέργεια και η διάθεση βελτιώνονται πρώτες, ενώ το βάρος και τα μαλλιά χρειάζονται περισσότερο χρόνο.

4. Επηρεάζει ο υποθυρεοειδισμός το βάρος μου;

Απάντηση: Ναι, ο υποθυρεοειδισμός επιβραδύνει το μεταβολισμό και προκαλεί κατακράτηση υγρών, οδηγώντας σε αύξηση βάρους 2-10 kg. Η θεραπεία συχνά οδηγεί σε απώλεια βάρους, αλλά χρειάζεται υγιεινή διατροφή και άσκηση.

5. Μπορώ να θηλάσω ενώ παίρνω λεβοθυροξίνη;

Απάντηση: Ναι, η λεβοθυροξίνη είναι ασφαλής κατά το θηλασμό. Μάλιστα, η αδιάγνωστος υποθυρεοειδισμός μπορεί να μειώσει την παραγωγή γάλακτος. Συνεχίστε τη θεραπεία με τακτικό έλεγχο TSH.