Υδροσάλπιγγα (Hydrosalpinx): Διάγνωση & Θεραπεία

Τι Είναι η Υδροσάλπιγγα;

Η υδροσάλπιγγα (hydrosalpinx) είναι μια γυναικολογική πάθηση που χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση υγρού στις σάλπιγγες (σαλπιγγίτιδα με απόφραξη). Πρόκειται για σημαντική αιτία υπογονιμότητας που επηρεάζει περίπου 10-30% των γυναικών με προβλήματα γονιμότητας.

Η υδροσάλπιγγα προκύπτει όταν οι σάλπιγγες (οι σωλήνες που συνδέουν τις ωοθήκες με τη μήτρα) φράζουν και γεμίζουν με υγρό. Το υγρό αυτό μπορεί να είναι διαυγές (ορώδες) ή θολό (πυώδες). Η απόφραξη συνήθως συμβαίνει στο άκρο της σάλπιγγας που είναι κοντά στην ωοθήκη (φιμβριακό άκρο), εμποδίζοντας τη φυσιολογική λειτουργία μεταφοράς του ωαρίου προς τη μήτρα.

Αίτια & Παράγοντες Κινδύνου

Τα κύρια αίτια της υδροσάλπιγγας περιλαμβάνουν:

🦠 Λοιμώξεις

• Χλαμύδια (Chlamydia trachomatis): Η πιο συχνή αιτία – υπεύθυνη για το 40-60% των περιπτώσεων
• Γονόκοκκος (Neisseria gonorrhoeae): Προκαλεί οξεία φλεγμονή
• Φυματίωση: Σπάνια αλλά σημαντική αιτία σε ενδημικές περιοχές
• Άλλα βακτήρια: E. coli, Streptococcus, αναερόβια

🔥 Φλεγμονώδης Νόσος Πυέλου (PID)

Η PID είναι η κύρια οδός εξέλιξης προς υδροσάλπιγγα:

• 10-40% των περιπτώσεων PID οδηγούν σε βλάβη σαλπίγγων
• Επαναλαμβανόμενα επεισόδια PID αυξάνουν τον κίνδυνο κατά 4-6 φορές
• Η έγκαιρη θεραπεία της PID μειώνει τον κίνδυνο μόνιμης βλάβης

🏥 Προηγούμενες Χειρουργικές Επεμβάσεις

• Κοιλιακή χειρουργική (ειδικά στην πυελική χώρα)
• Εξωμήτρια κύηση και η χειρουργική της αντιμετώπιση
• Χειρουργική αφαίρεση κύστεων ωοθηκών
• Παρελθούσες λαπαροσκοπήσεις

📌 Άλλοι Παράγοντες Κινδύνου

• Ενδομητρίωση με εμπλοκή σαλπίγγων (15-20% των περιπτώσεων)
• Προηγούμενη διάτρηση σκωληκοειδίτιδας
• Ιστορικό σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων (ΣΜΛ)
• Πολλαπλοί σεξουαλικοί σύντροφοι
• Κάπνισμα (διπλασιάζει τον κίνδυνο)

Συμπτώματα

Η υδροσάλπιγγα συχνά είναι ασυμπτωματική και ανακαλύπτεται τυχαία κατά τη διερεύνηση υπογονιμότητας. Όταν εμφανίζονται συμπτώματα, περιλαμβάνουν:

⚠️ Συχνά Συμπτώματα

• Χρόνιος πυελικός πόνος: Μόνιμος ή περιοδικός πόνος στην κάτω κοιλιά
• Υπογονιμότητα: Αδυναμία σύλληψης μετά από 12 μήνες προσπαθειών
• Άλγος κατά τη σεξουαλική επαφή: Βαθύ πόνο (dyspareunia)
• Ασυνήθιστες εκκρίσεις: Πυώδεις ή υδαρείς κολπικές εκκρίσεις

🌡️ Οξέα Συμπτώματα (σπάνια)

• Πυρετός και ρίγη
• Οξύς πυελικός πόνος
• Ναυτία και έμετος
• Διογκωμένη κοιλιά

💔 Επιπτώσεις στη Γονιμότητα

Διαγνωστικές Εξετάσεις

🔬 Απεικονιστικές Εξετάσεις

1. Υστεροσαλπιγγογραφία (HSG)

• Gold standard για διάγνωση απόφραξης σαλπίγγων
• Ακτινογραφική εξέταση με σκιαγραφικό μέσο
• Ευαισθησία: 80-90%
• Εκτελείται τις πρώτες 10 ημέρες του κύκλου
• Επιτρέπει ταυτόχρονη αξιολόγηση μητριαίας κοιλότητας

2. Υπερηχογράφημα Πυέλου

• Διακολπικό υπερηχογράφημα (transvaginal ultrasound)
• Απεικονίζει διατεταμένες, υγρόπληρεις σάλπιγγες
• Ευαισθησία: 60-85%
• Μη επεμβατική μέθοδος πρώτης γραμμής

3. Λαπαροσκόπηση

• Το “gold standard” για οριστική διάγνωση
• Επιτρέπει άμεση οπτική αξιολόγηση
• Δυνατότητα θεραπευτικής παρέμβασης (salpingostomy)
• Αξιολόγηση άλλων παραγόντων υπογονιμότητας

4. Μαγνητική Τομογραφία (MRI)

• Πολύ καλή απεικόνιση των σαλπίγγων
• Χρησιμοποιείται όταν το υπερηχογράφημα δεν είναι διαγνωστικό
• Αποφυγή ακτινοβολίας

🧪 Εργαστηριακές Εξετάσεις

• Καλλιέργεια τραχηλικού βλέννης (Chlamydia, Gonorrhea)
• Ορολογικός έλεγχος για Chlamydia IgG (προηγούμενη λοίμωξη)
• Γενική αίματος (λευκά αιμοσφαίρια, CRP)
• Ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ)

Θεραπευτικές Επιλογές

💊 Συντηρητική Θεραπεία

Αντιβιοτική Αγωγή (μόνο για οξεία λοίμωξη)

• Δοξυκυκλίνη 100mg x2/ημέρα για 14 ημέρες
• + Μετρονιδαζόλη 500mg x2/ημέρα
• Εναλλακτικά: Αζιθρομυκίνη ή φθοριοκινολόνες
• ΔΕΝ αντιστρέφει την υδροσάλπιγγα αλλά αντιμετωπίζει την ενεργό λοίμωξη

🔪 Χειρουργική Θεραπεία

1. Σαλπιγγεκτομή (Salpingectomy)

• Πλήρης αφαίρεση της προσβεβλημένης σάλπιγγας
• Ενδείξεις:
  • Πριν από IVF (αυξάνει επιτυχία κατά 2πλάσια)
  • Μεγάλου μεγέθους υδροσάλπιγγα (>3cm)
  • Επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις
  • Χρόνιος πόνος
• Πλεονεκτήματα: Οριστική λύση, βελτίωση αποτελεσμάτων IVF
• Μειονεκτήματα: Μη αναστρέψιμη, πιθανή επίδραση στην ωοθηκική αιματική ροή

2. Σαλπιγγόστομη (Salpingostomy)

• Ανοικτή λαπαροσκοπική αποκατάσταση βατότητας σάλπιγγας
• Ενδείξεις:
  • Ελαφριάς-μέτριας βλάβης υδροσάλπιγγα
  • Νεαρή ηλικία με επιθυμία φυσικής σύλληψης
  • Διατηρημένη φιμβριακή λειτουργία
• Ποσοστά επιτυχίας: 10-30% φυσική σύλληψη
• Κίνδυνοι: Υψηλός κίνδυνος εξωμήτριας (10-20%), υποτροπή

3. Σαλπιγγική Απολίνωση (Proximal Tubal Occlusion)

• Απόφραξη της σάλπιγγας πλησίον της μήτρας
• Αποτρέπει την επιστροφή τοξικού υγρού στη μήτρα
• Εναλλακτική της σαλπιγγεκτομής πριν από IVF

🧬 Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF)

Το IVF είναι συχνά η πιο αποτελεσματική επιλογή για γυναίκες με υδροσάλπιγγα:

Συστάσεις πριν το IVF:

• Σαλπιγγεκτομή για μεγάλη υδροσάλπιγγα (>3cm)
• Σαλπιγγεκτομή για ορατή υδροσάλπιγγα στο υπερηχογράφημα
• Παρακολούθηση για μικρές, ασυμπτωματικές υδροσάλπιγγες

Πρόγνωση & Πρόληψη

📈 Πρόγνωση

• Χωρίς θεραπεία: Χρόνια υπογονιμότητα, κίνδυνος λοιμώξεων
• Μετά σαλπιγγεκτομή + IVF: Εξαιρετικά αποτελέσματα (40-50% επιτυχία)
• Μετά σαλπιγγόστομη: Μέτρια αποτελέσματα, υψηλός κίνδυνος εξωμήτριας
• Αμφοτερόπλευρη υδροσάλπιγγα: Απαιτείται IVF για σύλληψη

🛡️ Πρόληψη

Πρωτογενής Πρόληψη

• Χρήση προφυλακτικού για προστασία από ΣΜΛ
• Τακτικός έλεγχος για Chlamydia σε γυναίκες <25 ετών
• Διακοπή καπνίσματος
• Αποφυγή πολλαπλών σεξουαλικών συντρόφων

Δευτερογενής Πρόληψη

• Έγκαιρη θεραπεία PID (εντός 24-48 ωρών)
• Πλήρης αντιβιοτική αγωγή για ΣΜΛ
• Παρακολούθηση μετά από λοιμώξεις

❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)