HPV & Κονδυλώματα (Genital Warts): Πλήρης Οδηγός Διάγνωσης, Θεραπείας & Εμβολιασμού

Εισαγωγή: Τι είναι ο Ιός HPV και τα Κονδυλώματα;

Ο Ιός των Ανθρώπινων Θηλωμάτων (Human Papillomavirus – HPV) είναι μία από τις πιο συχνές σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις παγκοσμίως. Εκτιμάται ότι πάνω από το 80% του σεξουαλικά ενεργού πληθυσμού θα έρθει σε επαφή με κάποιο στέλεχος του ιού κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Ο HPV περιλαμβάνει περισσότερους από 200 διαφορετικούς ορότυπους, από τους οποίους περίπου 40 μεταδίδονται σεξουαλικά και προσβάλλουν την περιοχή των γεννητικών οργάνων, του πρωκτού, του στόματος και του φάρυγγα.

Ο HPV διακρίνεται σε δύο κύριες κατηγορίες:

1. Χαμηλού Κινδύνου Ορότυποι (Low-Risk HPV)

Κυρίως τύποι 6 και 11:

• Προκαλούν τα κονδυλώματα (γεννητικές brodavicες)
• Δεν σχετίζονται με καρκίνο
• Υπεύθυνοι για το 90% των περιπτώσεων κονδυλωμάτων
• Συχνά υποχωρούν αυτόματα

2. Υψηλού Κινδύνου Ορότυποι (High-Risk HPV)

Κυρίως τύποι 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58:

• Προκαλούν προκαρκινικές αλλοιώσεις και καρκίνο
• Υπεύθυνοι για:
  • 99,7% των περιπτώσεων καρκίνου τραχήλου
  • 90% των περιπτώσεων καρκίνου πρωκτού
  • 70% των περιπτώσεων καρκίνου ροφάρυγγα
  • Σημαντικό ποσοστό καρκίνων αιδοίου, κόλπου, πέους
• Οι τύποι 16 και 18 είναι υπεύθυνοι για το 70% των περιπτώσεων καρκίνου τραχήλου

Τρόπος Μετάδοσης του HPV

Πώς Μεταδίδεται ο Ιός;

Ο HPV μεταδίδεται κυρίως μέσω άμεσης επαφής δέρματος με δέρμα στην περιοχή των γεννητικών οργάνων. Οι κύριοι τρόποι μετάδοσης περιλαμβάνουν:

1. Σεξουαλική Επαφή

• Κολπική σεξουαλική επαφή: Ο πιο συχνός τρόπος μετάδοσης
• Πρωκτική σεξουαλική επαφή: Υψηλός κίνδυνος μετάδοσης
• Στοματική σεξουαλική επαφή (oral sex): Μετάδοση στο στόμα και τον φάρυγγα
• Άλλες μορφές γεννητικής επαφής: Ακόμα και χωρίς διείσδυση

2. Μη Σεξουαλικοί Τρόποι Μετάδοσης (Σπάνιοι)

• Κατά τον τοκετό: Μετάδοση από τη μητέρα στο νεογνό κατά τη διέλευση από τον γεννητικό σωλήνα (σπάνιο, αλλά μπορεί να προκαλέσει αναπνευστική παπιλλωμάτωση στο μωρό)
• Μη γεννητική δερματική επαφή: Πολύ σπάνια (π.χ. μέσω μολυσμένων αντικειμένων – fomites)
• Αυτομόλυνση: Μετάδοση από μία περιοχή του σώματος σε άλλη μέσω των χεριών

Παράγοντες Κινδύνου Λοίμωξης HPV

Περίοδος Επώασης και Μολυσματικότητα

• Περίοδος επώασης: 3 εβδομάδες έως 8 μήνες (μέσος όρος: 2-3 μήνες)
• Μολυσματικότητα: Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί ακόμα και χωρίς ορατά συμπτώματα
• Διάρκεια μολυσματικότητας: Όσο ο ιός είναι ανιχνεύσιμος (μπορεί να διαρκέσει από μήνες έως χρόνια)
• Ασυμπτωματικοί φορείς: Μπορούν να μεταδώσουν τον ιό χωρίς να το γνωρίζουν

Συμπτώματα του HPV και των Κονδυλωμάτων

Συμπτώματα Χαμηλού Κινδύνου HPV (Κονδυλώματα)

Τα κονδυλώματα (genital warts) είναι μαλακές αναπτύξεις που εμφανίζονται στα γεννητικά όργανα και την περιοχή του πρωκτού. Χαρακτηριστικά:

Εμφάνιση Κονδυλωμάτων:

• Μικρές, επίπεδες ή προεξέχουσες αναπτύξεις
• Χρώμα: Χρώματος δέρματος, ροζ ή ελαφρώς σκοτεινότερα
• Σχήμα: Μεμονωμένα ή σε ομάδες που μοιάζουν με “κουνουπίδι” (cauliflower-like)
• Μέγεθος: Από μερικά χιλιοστά έως αρκετά εκατοστά
• Υφή: Μαλακά, ελαστικά

Συχνές Θέσεις Εμφάνισης:

Στις Γυναίκες:

• Αιδοίο (μεγάλα και μικρά χείλη)
• Κολπική είσοδος
• Τράχηλος της μήτρας (σπάνια ορατά)
• Περίνεο
• Περιπρωκτική περιοχή
• Πρωκτός (εσωτερικά)
• Βουβωνοκηλική περιοχή (σπάνια)

Στους Άνδρες:

• Πέος (βάλανος, πτυχές προπουτίου)
• Όσχη
• Περιπρωκτική περιοχή
• Πρωκτός (εσωτερικά)
• Βουβωνική περιοχή (σπάνια)

Συνοδά Συμπτώματα Κονδυλωμάτων:

• Φαγούρα: Στην περιοχή των κονδυλωμάτων
• Καύσος ή δυσφορία: Ιδίως κατά τη σεξουαλική επαφή
• Αιμορραγία: Σπάνια, αν τραυματιστούν
• Αίσθημα “εξογκώματος”
• Συναισθηματική δυσφορία: Ψυχολογική επίδραση

Συμπτώματα Υψηλού Κινδύνου HPV

Οι λοιμώξεις από υψηλού κινδύνου HPV είναι συνήθως ασυμπτωματικές για πολλά χρόνια. Συμπτώματα εμφανίζονται μόνο όταν:

1. Προκαρκινικές Αλλοιώσεις (Cervical Intraepithelial Neoplasia – CIN)

• Συνήθως ασυμπτωματικές
• Ανιχνεύονται με Pap test και HPV test
• Χρειάζονται παρακολούθηση ή θεραπεία (κολποσκόπηση, βιοψία)

2. Καρκίνος Τραχήλου (Προχωρημένα Στάδια)

• Ανώμαλη κολπική αιμορραγία:
  • Μετά τη σεξουαλική επαφή
  • Μεταξύ των περιόδων
  • Μετά την εμμηνόπαυση
• Ασυνήθιστες εκκρίσεις: Υδαρείς, αιματηρές, δύσοσμες
• Πυελικός πόνος: Κατά τη σεξουαλική επαφή ή συνεχής
• Οσφυαλγία: Σε προχωρημένο στάδιο
• Ούρηση με αίμα ή πόνο
• Δυσκοιλιότητα, αιμορραγία από τον πρωκτό
• Απώλεια βάρους, κόπωση

HPV στο Στόμα και τον Φάρυγγα (Οροφαρυγγικός HPV)

Ο HPV μπορεί να προκαλέσει λοίμωξη στο στόμα και τον φάρυγγα, κυρίως μέσω oral sex:

• Συνήθως ασυμπτωματικός
• Συμπτώματα καρκίνου οροφάρυγγα:
  • Επίμονος πονόλαιμος
  • Δυσκολία στην κατάποση
  • Αλλαγές στη φωνή
  • Πόνος στα αυτιά
  • Εξογκώματα στον λαιμό (μεγεθυμένοι λεμφαδένες)
  • Απώλεια βάρους

Διάγνωση HPV και Κονδυλωμάτων

Διάγνωση Κονδυλωμάτων

1. Κλινική Εξέταση

• Οπτική επισκόπηση: Ο γιατρός εξετάζει τα γεννητικά όργανα για ορατά κονδυλώματα
• Χαρακτηριστικά: Η εμφάνιση των κονδυλωμάτων (μέγεθος, σχήμα, θέση) είναι συνήθως διαγνωστική
• Διαφορική διάγνωση: Αποκλεισμός άλλων καταστάσεων (σύφιλη, μολλυσμός, κανονικές ανατομικές δομές)

2. Δοκιμασία Οξικού Οξέος (Acetic Acid Test)

• Εφαρμογή 3-5% διαλύματος οξικού οξέος στις ύποπτες περιοχές
• Τα κονδυλώματα λευκαίνουν προσωρινά (acetowhite)
• Βοηθάει στον εντοπισμό μικρών ή επίπεδων αλλοιώσεων
• Όχι ειδική δοκιμασία: Άλλες καταστάσεις μπορεί επίσης να λευκανθούν

3. Βιοψία (Σπάνια για Κονδυλώματα)

• Ενδείκνυται αν:
  • Η διάγνωση είναι ασαφής
  • Τα κονδυλώματα δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία
  • Υπάρχει υποψία κακοήθειας
  • Ο ασθενής είναι ανοσοκατασταλμένος
• Ιστολογική επιβεβαίωση

Διάγνωση Υψηλού Κινδύνου HPV (Screening Καρκίνου Τραχήλου)

1. Pap Test (Τεστ Παπανικολάου)

Το Pap test είναι η πιο σημαντική εξέταση για την έγκαιρη ανίχνευση προκαρκινικών αλλοιώσεων του τραχήλου της μήτρας:

• Τι είναι: Λήψη κυττάρων από τον τράχηλο της μήτρας με ειδική βουρτσίτσα
• Πώς γίνεται: Κατά τη γυναικολογική εξέταση, με χρήση κολποσκοπίου
• Διάρκεια: 1-2 λεπτά, ανώδυνη
• Αποτελέσματα:
  • Φυσιολογικά (NILM – Negative for Intraepithelial Lesion or Malignancy)
  • ASCUS (Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance) – Αμφίβολα κύτταρα
  • LSIL (Low-Grade Squamous Intraepithelial Lesion) – Χαμηλού βαθμού αλλοιώσεις
  • HSIL (High-Grade Squamous Intraepithelial Lesion) – Υψηλού βαθμού αλλοιώσεις
  • ASC-H, AGC – Άλλες ανωμαλίες

2. HPV DNA Test

Το HPV test ανιχνεύει το γενετικό υλικό (DNA) του ιού:

• Τι ανιχνεύει: Παρουσία υψηλού κινδύνου HPV τύπων (16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 κ.ά.)
• Πώς γίνεται: Όπως το Pap test (λήψη κυττάρων από τον τράχηλο)
• Πλεονεκτήματα:
  • Πιο ευαίσθητο από το Pap test για την ανίχνευση προκαρκινικών αλλοιώσεων
  • Μπορεί να εντοπίσει λοίμωξη πριν εμφανιστούν κυτταρικές αλλοιώσεις
  • Υψηλή αρνητική προγνωστική αξία (αν είναι αρνητικό, ο κίνδυνος καρκίνου είναι πολύ χαμηλός)
• Περιορισμοί:
  • Δεν διακρίνει παροδικές λοιμώξεις από εμμένουσες
  • Δεν συνιστάται <30 ετών (πολλά ψευδώς θετικά)

3. Κολποσκόπηση

Η κολποσκόπηση είναι μια λεπτομερής εξέταση του τραχήλου της μήτρας με ειδικό μικροσκόπιο (κολποσκόπιο):

• Ενδείξεις:
  • Ανώμαλο Pap test (ASCUS, LSIL, HSIL)
  • Θετικό HPV test
  • Ύποπτη κλινική εμφάνιση τραχήλου
• Πώς γίνεται:
  • Εφαρμόζεται οξικό οξύ και διάλυμα ιωδίου (Lugol)
  • Εξέταση του τραχήλου με μεγέθυνση (10-40x)
  • Λήψη βιοψιών από ύποπτες περιοχές
• Διάρκεια: 10-20 λεπτά
• Αποτελέσματα: Επιβεβαίωση ή αποκλεισμός προκαρκινικών αλλοιώσεων

4. Βιοψία Τραχήλου

• Λήψη μικρού τεμαχίου ιστού από τον τράχηλο κατά την κολποσκόπηση
• Ιστολογική εξέταση: Επιβεβαίωση της διάγνωσης (CIN 1, CIN 2, CIN 3, καρκίνος)
• Καθοριστική για την απόφαση θεραπείας

Διάγνωση HPV στο Στόμα και τον Φάρυγγα

• Δεν υπάρχει routine screening test για στοματικό HPV
• Κλινική εξέταση: Από ΩΡΛ ιατρό αν υπάρχουν συμπτώματα
• Βιοψία: Αν υπάρχουν ύποπτες αλλοιώσεις

Θεραπεία Κονδυλωμάτων και HPV

Σημαντική Παρατήρηση

Θεραπεία Κονδυλωμάτων (Χαμηλού Κινδύνου HPV)

Η θεραπεία των κονδυλωμάτων εξαρτάται από:

• Μέγεθος και αριθμό κονδυλωμάτων
• Θέση (εξωτερικά vs. εσωτερικά γεννητικά όργανα, πρωκτός)
• Προτιμήσεις ασθενούς
• Προηγούμενη απόκριση σε θεραπεία
• Εγκυμοσύνη

Επιλογές Θεραπείας:

1. Τοπικές Θεραπείες (Εφαρμογή από τον Ασθενή)

Α) Imiquimod 5% Κρέμα (π.χ. Aldara)

• Μηχανισμός: Ανοσοτροποποιητής – ενισχύει την τοπική ανοσολογική απάντηση
• Εφαρμογή: 3 φορές την εβδομάδα (π.χ. Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή) για έως 16 εβδομάδες
• Οδηγίες:
  • Εφαρμογή το βράδυ πριν τον ύπνο
  • Πλύσιμο με σαπούνι και νερό μετά από 6-10 ώρες
  • Αποφυγή σεξουαλικής επαφής ενώ η κρέμα είναι στο δέρμα
• Αποτελεσματικότητα: Πλήρης εκκαθάριση σε 50-70% των περιπτώσεων
• Παρενέργειες: Ερυθρότητα, φλεγμονή, φαγούρα, καύσος, διάβρωση δέρματος (συνήθεις, παροδικές)
• Αντενδείξεις: Εγκυμοσύνη (κατηγορία C)

Β) Podophyllotoxin 0,5% Διάλυμα/Gel (π.χ. Condyline, Wartec)

• Μηχανισμός: Αντι-μιτωτικός παράγοντας – καταστρέφει τα κύτταρα των κονδυλωμάτων
• Εφαρμογή:
  • 2 φορές την ημέρα για 3 ημέρες
  • Στη συνέχεια 4 ημέρες διακοπή
  • Επανάληψη κύκλου για έως 4 εβδομάδες
• Αποτελεσματικότητα: 45-70% πλήρης εκκαθάριση
• Παρενέργειες: Καύσος, πόνος, φλεγμονή, διάβρωση
• Αντενδείξεις: Εγκυμοσύνη, θηλασμός, παιδιά
• Προσοχή: Χρησιμοποιείται μόνο σε εξωτερικά κονδυλώματα, όχι στον κόλπο ή τον τράχηλο

Γ) Sinecatechins 15% Αλοιφή (π.χ. Veregen, Polyphenon E)

• Μηχανισμός: Φυτικό προϊόν (από πράσινο τσάι) με αντι-ιικές και ανοσοτροποποιητικές ιδιότητες
• Εφαρμογή: 3 φορές την ημέρα για έως 16 εβδομάδες
• Αποτελεσματικότητα: 50-60% πλήρης εκκαθάριση
• Παρενέργειες: Ερυθρότητα, φλεγμονή, φαγούρα
• Πλεονέκτημα: Ασφαλές σε γυναίκες (δεν αντενδείκνυται στην εγκυμοσύνη)

2. Θεραπείες που Εφαρμόζονται από Επαγγελματία Υγείας

Α) Κρυοθεραπεία (Cryotherapy)

• Μηχανισμός: Καταστροφή κονδυλωμάτων με υγρό άζωτο (-196°C)
• Εφαρμογή:
  • Τοπικό “πάγωμα” κάθε κονδύλωματος για 10-30 δευτερόλεπτα
  • Επανάληψη κάθε 1-2 εβδομάδες μέχρι πλήρη εκκαθάριση
• Αποτελεσματικότητα: 60-90% μετά από πολλαπλές συνεδρίες
• Παρενέργειες: Πόνος κατά την εφαρμογή, φλύκταινες, υπο-/υπερ-χρώση δέρματος (παροδική)
• Πλεονεκτήματα: Ασφαλής στην εγκυμοσύνη, χαμηλό κόστος

Β) Ηλεκτροχειρουργική Εξάτμιση (Electrocautery)

• Μηχανισμός: “Καψιμο” κονδυλωμάτων με ηλεκτρικό ρεύμα
• Εφαρμογή: Υπό τοπική αναισθησία
• Αποτελεσματικότητα: 90-95% αμέσως μετά τη θεραπεία
• Παρενέργειες: Πόνος, ουλές, υποτροπή (20-30%)
• Κατάλληλη για: Μεγάλα ή ανθεκτικά κονδυλώματα

Γ) Χειρουργική Αφαίρεση (Surgical Excision)

• Εφαρμογή: Αφαίρεση κονδυλωμάτων με νυστέρι υπό τοπική αναισθησία
• Αποτελεσματικότητα: Πολύ υψηλή (>90%)
• Ενδείξεις: Πολύ μεγάλα κονδυλώματα, ανθεκτικά στις άλλες θεραπείες, ύποπτα για κακοήθεια
• Παρενέργειες: Πόνος, ουλές, αιμορραγία

Δ) Laser Θεραπεία (CO2 Laser)

• Μηχανισμός: Καταστροφή κονδυλωμάτων με laser ακτίνα
• Αποτελεσματικότητα: 85-95%
• Πλεονεκτήματα: Ακριβής έλεγχος, λιγότερη ουλή
• Μειονεκτήματα: Υψηλό κόστος, χρειάζεται εξειδίκευση
• Ενδείξεις: Εκτεταμένα ή ανθεκτικά κονδυλώματα

Ε) Trichloroacetic Acid (TCA) 80-90%

• Μηχανισμός: Χημική καταστροφή κονδυλωμάτων
• Εφαρμογή: Εβδομαδιαία από επαγγελματία υγείας
• Αποτελεσματικότητα: 60-80%
• Πλεονέκτημα: Ασφαλής στην εγκυμοσύνη
• Παρενέργειες: Καύσος, πόνος κατά την εφαρμογή

Επιλογή Θεραπείας – Συστάσεις

Κατάσταση	Προτεινόμενη Θεραπεία
Μικρά εξωτερικά κονδυλώματα	Imiquimod ή Podophyllotoxin (από τον ασθενή) ή Κρυοθεραπεία
Μεγάλα ή πολλαπλά κονδυλώματα	Κρυοθεραπεία, Ηλεκτροχειρουργική, Χειρουργική αφαίρεση
Κονδυλώματα σε κόλπο/τράχηλο	Κρυοθεραπεία, TCA, Laser
Πρωκτικά κονδυλώματα	Κρυοθεραπεία, Ηλεκτροχειρουργική, Χειρουργική (από ΩΡΛ/Παθολόγο)
Κονδυλώματα σε εγκυμοσύνη	Κρυοθεραπεία, TCA, Χειρουργική (αποφυγή Imiquimod, Podophyllotoxin)
Ανθεκτικά κονδυλώματα	Laser, Χειρουργική αφαίρεση, Συνδυασμός θεραπειών

Υποτροπές

• Τα κονδυλώματα υποτροπιάζουν σε 20-30% των περιπτώσεων εντός 3 μηνών
• Οι υποτροπές οφείλονται σε:
  • Εμμένοντα λοίμωξη HPV
  • Ανεπαρκή θεραπεία
  • Επαναμόλυνση από σύντροφο
• Διαχείριση υποτροπών: Επανάληψη θεραπείας ή αλλαγή μεθόδου

Θεραπεία Υψηλού Κινδύνου HPV (Προκαρκινικές Αλλοιώσεις)

Η διαχείριση των προκαρκινικών αλλοιώσεων εξαρτάται από τον βαθμό της δυσπλασίας (CIN 1, CIN 2, CIN 3):

1. CIN 1 (Χαμηλού Βαθμού Δυσπλασία/LSIL)

• Φυσική πορεία: Το 60-90% υποχωρεί αυτόματα εντός 2 ετών
• Διαχείριση:
  • Παρακολούθηση (watchful waiting): Επανάληψη Pap test + HPV test σε 12 μήνες
  • Αν επιμένει για >2 χρόνια: Κολποσκόπηση + βιοψία
  • Αν εξελιχθεί σε CIN 2/3: Θεραπεία
• Θεραπεία: Μόνο αν η αλλοίωση επιμένει >2 ετών ή προχωράει σε CIN 2

2. CIN 2 (Μέτριου Βαθμού Δυσπλασία)

• Φυσική πορεία: 30-50% υποχωρεί αυτόματα, 20-40% εξελίσσεται σε CIN 3
• Διαχείριση:
  • Σε νεαρές γυναίκες <25 ετών: Παρακολούθηση με κολποσκόπηση και βιοψία κάθε 6 μήνες για έως 2 χρόνια
  • Σε γυναίκες >25 ετών: Θεραπεία
• Θεραπείες:
  • LEEP (Loop Electrosurgical Excision Procedure): Αφαίρεση δυσπλαστικού ιστού με ηλεκτρική βρόχο
  • Cold knife conization: Χειρουργική αφαίρεση κωνοειδούς τμήματος τραχήλου
  • Laser conization: Αφαίρεση με laser

3. CIN 3 (Υψηλού Βαθμού Δυσπλασία/Carcinoma in situ)

• Φυσική πορεία: Υψηλός κίνδυνος (>30%) εξέλιξης σε διηθητικό καρκίνο αν δεν θεραπευτεί
• Διαχείριση: Άμεση θεραπεία
• Θεραπείες:
  • LEEP: Πιο συχνή επιλογή (90-95% αποτελεσματικότητα)
  • Cold knife conization: Για μεγάλες αλλοιώσεις
  • Laser conization
  • Υστερεκτομή: Σε επιλεγμένες περιπτώσεις (γυναίκες που έχουν ολοκληρώσει την τεκνοποίηση, υποτροπιάζουσες αλλοιώσεις)

Μετά τη Θεραπεία Προκαρκινικών Αλλοιώσεων

• Παρακολούθηση: Pap test + HPV test σε 12 και 24 μήνες
• Αν αρνητικά: Επανάληψη σε 3 χρόνια
• Υποτροπές: Εμφανίζονται σε 5-15% των περιπτώσεων
• Επιπλοκές θεραπείας:
  • Ανεπάρκεια τραχήλου (αυξημένος κίνδυνος πρώιμου τοκετού)
  • Στένωση τραχήλου (σπάνια)
  • Αιμορραγία, λοίμωξη (σπάνιες)

Θεραπεία Διηθητικού Καρκίνου Τραχήλου

• Πρώιμα στάδια (IA-IB): Χειρουργική (conization ή υστερεκτομή)
• Προχωρημένα στάδια (IB2-IV): Χημειοθεραπεία + Ακτινοθεραπεία
• Πρόγνωση: Εξαρτάται από το στάδιο (5-ετής επιβίωση: 92% στάδιο Ι, 17% στάδιο IV)

Πρόληψη HPV – Εμβολιασμός

Εμβόλια κατά του HPV

Τα εμβόλια κατά του HPV είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος πρόληψης των λοιμώξεων HPV και των σχετιζόμενων καρκίνων.

Διαθέσιμα Εμβόλια:

1. Gardasil 9 (9-valent HPV vaccine)

• Προστασία: Κατά των τύπων 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58
• Κάλυψη:
  • 90% των περιπτώσεων καρκίνου τραχήλου
  • 90% των κονδυλωμάτων
  • 85-90% των άλλων καρκίνων που σχετίζονται με HPV
• Το μόνο διαθέσιμο εμβόλιο στην Ελλάδα και τις ΗΠΑ σήμερα

2. Gardasil (4-valent – δεν διατίθεται πλέον)

• Προστασία: τύποι 6, 11, 16, 18
• Αντικαταστάθηκε από το Gardasil 9

3. Cervarix (2-valent – δεν διατίθεται ευρέως)

• Προστασία: τύποι 16, 18
• Σπάνια χρήση σήμερα

Σε Ποιους Συνιστάται ο Εμβολιασμός;

Αποτελεσματικότητα Εμβολίου

• Αποτελεσματικότητα κατά των τύπων που περιλαμβάνει: 97-99% αν χορηγηθεί πριν την έκθεση στον ιό
• Προστασία: Διαρκεί τουλάχιστον 10 χρόνια (πιθανώς ισόβια – σε εξέλιξη μελέτες)
• Επίδραση σε επίπεδο πληθυσμού:
  • Μείωση 86% στις λοιμώξεις HPV 16/18 σε εφήβους
  • Μείωση 71% στα κονδυλώματα σε νεαρές γυναίκες
  • Μείωση 40% στις προκαρκινικές αλλοιώσεις τραχήλου

Ασφάλεια Εμβολίου

• Πολύ ασφαλές: Πάνω από 270 εκατομμύρια δόσεις χορηγήθηκαν παγκοσμίως
• Συχνές παρενέργειες (ήπιες):
  • Πόνος, ερυθρότητα, πρήξιμο στη θέση της ένεσης (80%)
  • Πυρετός (10%)
  • Κεφαλαλγία (30%)
  • Ζάλη, λιποθυμία (σπάνιες – σύσταση: καθηστε 15′ μετά τη δόση)
• Σπάνιες παρενέργειες: Αλλεργική αντίδραση (1:1.000.000)
• Δεν προκαλεί: Αυτισμό, στειρότητα, αυτοάνοσα νοσήματα (αποδεδειγμένα ψευδή)

Αντενδείξεις Εμβολίου

• Σοβαρή αλλεργική αντίδραση σε προηγούμενη δόση ή συστατικό εμβολίου
• Εγκυμοσύνη: Αναβολή εμβολιασμού (δεν αποδείχθηκε βλάβη, αλλά δεν συνιστάται από προφύλαξη)
• Θηλασμός: Επιτρέπεται
• Πυρετός ή οξεία ασθένεια: Αναβολή μέχρι ανάρρωσης

Συχνές Ερωτήσεις για το Εμβόλιο

Άλλα Μέτρα Πρόληψης

1. Ασφαλές Σεξ

• Χρήση προφυλακτικού: Μειώνει τον κίνδυνο κατά 70% (όχι 100%, καθώς ο HPV μπορεί να μεταδοθεί από μη καλυμμένες περιοχές)
• Μονογαμική σχέση: Μειώνει τον κίνδυνο έκθεσης
• Περιορισμός αριθμού σεξουαλικών συντρόφων
• Αναβολή έναρξης σεξουαλικής ζωής

2. Τακτικό Screening

• Pap test κάθε 3 χρόνια (21-29 ετών)
• HPV test + Pap test κάθε 5 χρόνια (30-65 ετών)
• Πρώιμη ανίχνευση = σχεδόν 100% ίαση

3. Υγιεινή Ζωή

• Διακοπή καπνίσματος: Το κάπνισμα διπλασιάζει τον κίνδυνο εμμονής HPV
• Ενίσχυση ανοσοποιητικού: Ισορροπημένη διατροφή, άσκηση, επαρκής ύπνος
• Διαχείριση στρες

4. Θεραπεία Συντρόφων

• Αν έχετε κονδυλώματα, ενημερώστε τους σεξουαλικούς σας συντρόφους
• Συνιστάται εξέταση συντρόφου (ιδίως για ανδρολογική εκτίμηση)
• Αποχή από σεξουαλική επαφή κατά τη θεραπεία κονδυλωμάτων

HPV και Εγκυμοσύνη

Επιδράσεις HPV στην Εγκυμοσύνη

• Η λοίμωξη HPV δεν επηρεάζει τη γονιμότητα
• Οι περισσότερες εγκυμοσύνες με HPV εξελίσσονται φυσιολογικά
• Σπάνιες επιπλοκές:
  • Αύξηση μεγέθους κονδυλωμάτων κατά την εγκυμοσύνη (ορμονική επίδραση)
  • Αποφρακτική δυστοκία (πολύ σπάνια) αν τα κονδυλώματα είναι πολύ μεγάλα
  • Κάθετη μετάδοση στο νεογνό (πολύ σπάνια – <1%)

Screening HPV στην Εγκυμοσύνη

• Pap test στην εγκυμοσύνη: Επιτρέπεται και συνιστάται (αν οφείλεται)
• HPV test: Δεν είναι routine, εκτός αν Pap test ανώμαλο
• Κολποσκόπηση: Μπορεί να γίνει με προσοχή, αλλά βιοψία αποφεύγεται (εκτός υποψίας διηθητικού καρκίνου)

Θεραπεία HPV στην Εγκυμοσύνη

• Κονδυλώματα:
  • Ασφαλείς θεραπείες: Κρυοθεραπεία, TCA, Χειρουργική αφαίρεση
  • Αποφυγή: Imiquimod, Podophyllotoxin
  • Συχνά αναβάλλεται η θεραπεία μέχρι μετά τον τοκετό (τα κονδυλώματα μπορεί να υποχωρήσουν μόνα τους)
• Προκαρκινικές αλλοιώσεις (CIN):
  • Θεραπεία αναβάλλεται μέχρι 6 εβδομάδες μετά τον τοκετό
  • Παρακολούθηση με κολποσκόπηση κάθε τρίμηνο
  • Θεραπεία κατά την εγκυμοσύνη μόνο αν υπάρχει υποψία διηθητικού καρκίνου

HPV και Τοκετός

• Φυσιολογικός τοκετός: Συνήθως ασφαλής, ακόμα και με HPV ή κονδυλώματα
• Καισαρική τομή: Ενδείκνυται μόνο αν:
  • Τα κονδυλώματα είναι τόσο μεγάλα που αποφράσσουν τον γεννητικό σωλήνα
  • Υπάρχει υποψία σοβαρής αιμορραγίας από κονδυλώματα
  • Η καισαρική ΔΕΝ προλαμβάνει τη μετάδοση HPV στο μωρό

Κάθετη Μετάδοση HPV (Μητέρα → Μωρό)

• Συχνότητα: Πολύ σπάνια (<1%)
• Επιπλοκή: Αναπνευστική παπιλλωμάτωση (Recurrent Respiratory Papillomatosis – RRP)
  • Κονδυλώματα στο λάρυγγα/τραχεία του μωρού
  • Εμφανίζεται σε ηλικία 2-4 ετών
  • Προκαλεί δύσπνοια, δυσφωνία
  • Χρειάζεται πολλαπλές χειρουργικές επεμβάσεις
  • Σπάνια, αλλά σοβαρή κατάσταση

Εμβολιασμός HPV και Εγκυμοσύνη

• Δεν συνιστάται κατά την εγκυμοσύνη (από προφύλαξη)
• Αν έγινε τυχαία δόση κατά την εγκυμοσύνη: Δεν υπάρχει ένδειξη βλάβης – αναβολή υπόλοιπων δόσεων μέχρι τον τοκετό
• Θηλασμός: Το εμβόλιο είναι ασφαλές

Ζώντας με HPV και Κονδυλώματα

Ψυχολογική Επίδραση

Η διάγνωση HPV ή κονδυλωμάτων μπορεί να προκαλέσει:

• Άγχος και φόβο: Ανησυχία για καρκίνο, μετάδοση, στιγματισμό
• Ντροπή και ενοχή
• Χαμηλή αυτοεκτίμηση
• Δυσκολίες στις ερωτικές σχέσεις
• Σεξουαλική δυσλειτουργία

HPV και Σεξουαλική Ζωή

Πότε να Ενημερώσετε τον Σύντροφό σας;

• Αν έχετε ορατά κονδυλώματα: ΝΑΙ, πριν την σεξουαλική επαφή
• Αν έχετε ιστορικό κονδυλωμάτων που έχουν θεραπευτεί: Προτείνεται ενημέρωση, αλλά δεν είναι υποχρεωτική
• Αν έχετε θετικό HPV test χωρίς κονδυλώματα: Προσωπική απόφαση (πολλοί γιατροί δεν θεωρούν απαραίτητη την ενημέρωση, καθώς το HPV είναι τόσο συχνό)

Πώς να το Πείτε;

• Επιλέξτε το σωστό timing (όχι τη στιγμή της σεξουαλικής επαφής)
• Είστε ειλικρινείς και ήρεμοι
• Δώστε πληροφορίες (π.χ. “Το HPV είναι πολύ συχνό – 8 στους 10 ανθρώπους το αποκτούν”)
• Προτείνετε προφυλάξεις (προφυλακτικό, εμβολιασμό)
• Σεβαστείτε την απόφασή τους

Ασφαλές Σεξ με HPV:

• Χρήση προφυλακτικού: Μειώνει (αλλά δεν εξαλείφει) τον κίνδυνο
• Αποφυγή σεξουαλικής επαφής: Κατά τη θεραπεία ενεργών κονδυλωμάτων
• Τακτική παρακολούθηση: Και οι δύο σύντροφοι
• Εμβολιασμός συντρόφου: Αν δεν έχει εμβολιαστεί

HPV και Καθημερινή Ζωή

• Μπορώ να κολυμπήσω; ΝΑΙ – ο HPV δεν μεταδίδεται μέσω πισίνας
• Μπορώ να μοιραστώ πετσέτες; Καλύτερα όχι (ελάχιστος κίνδυνος, αλλά θεωρητικά εφικτό)
• Μπορώ να χρησιμοποιήσω δημόσιες τουαλέτες; ΝΑΙ – ο κίνδυνος είναι ελάχιστος
• Μπορώ να κάνω γυμναστική; ΝΑΙ – καμία περιορισμός
• Χρειάζεται ειδική διατροφή; Όχι, αλλά υγιεινή διατροφή ενισχύει το ανοσοποιητικό

Παρακολούθηση Μετά τη Θεραπεία

• Κονδυλώματα:
  • Επανέλεγχος 3 μήνες μετά τη θεραπεία
  • Τακτική παρακολούθηση για 1 έτος (κίνδυνος υποτροπής)
  • Αν δεν υπάρχει υποτροπή: routine γυναικολογική παρακολούθηση
• Προκαρκινικές αλλοιώσεις (CIN):
  • Pap test + HPV test σε 12 και 24 μήνες
  • Αν αρνητικά: Pap test κάθε 3 χρόνια
  • Αν θετικά: Κολποσκόπηση

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Συμπέρασμα

Ο HPV και τα κονδυλώματα είναι εξαιρετικά συχνά, αλλά η καλή είδηση είναι ότι:

Πότε να Επικοινωνήσετε με Γιατρό;

• Εμφάνιση νέων εξογκωμάτων ή αλλοιώσεων στα γεννητικά όργανα
• Ανώμαλη κολπική αιμορραγία (μετά τη σεξουαλική επαφή, μεταξύ περιόδων, μετά την εμμηνόπαυση)
• Πυελικός πόνος
• Ασυνήθιστες εκκρίσεις
• Ανώμαλο Pap test ή θετικό HPV test
• Συμπτώματα που επιμένουν ή επιδεινώνονται

Πόροι και Υποστήριξη

• Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ): Πληροφορίες για εμβολιασμό
• Ελληνική Εταιρεία Κολποσκόπησης και Παθολογίας Τραχήλου: Screening οδηγίες
• CDC (Centers for Disease Control and Prevention): https://www.cdc.gov/hpv/
• WHO (World Health Organization): HPV information
• Τοπικοί Σύλλογοι Ασθενών: Ομάδες υποστήριξης