Ηπατίτιδα B & C: Πλήρης Οδηγός Διάγνωσης, Θεραπείας & Πρόληψης

🔬 Τι Είναι η Ηπατίτιδα B & C;

Η ηπατίτιδα B (HBV) και ηπατίτιδα C (HCV) είναι ιογενείς λοιμώξεις που προσβάλλουν το ήπαρ, προκαλώντας οξεία ή χρόνια φλεγμονή. Αποτελούν σοβαρά προβλήματα δημόσιας υγείας και είναι κύριες αιτίες κίρρωσης και ηπατοκυτταρικού καρκινώματος.

🦠 Μετάδοση Ηπατίτιδας B & C

Ηπατίτιδα B – Τρόποι Μετάδοσης

• ✅ Σεξουαλική επαφή (πιο συχνή στους ενήλικες)
• ✅ Κάθετη μετάδοση (μητέρα → νεογνό κατά τον τοκετό)
• ✅ Αίμα/παράγωγα (μετάγγιση, κοινή χρήση βελονών)
• ✅ Επαφή με σωματικά υγρά (σάλιο, ιδρώτας)
• ⚠️ 100 φορές πιο μεταδοτική από HIV

Ηπατίτιδα C – Τρόποι Μετάδοσης

• ✅ Αίμα/παράγωγα (κύρια οδός)
• ✅ Κοινή χρήση βελονών (χρήστες ναρκωτικών)
• ✅ Μη ασφαλείς ιατρικές πράξεις (αιμοδιάλυση, τατουάζ)
• ⚠️ Σεξουαλική μετάδοση: Σπάνια (2-5%), αυξάνει με HIV+, τραυματικό σεξ
• ⚠️ Κάθετη μετάδοση: 5-6% (αυξάνει με υψηλό viral load ή HIV συν-λοίμωξη)

🩺 Συμπτώματα Ηπατίτιδας B & C

Οξεία Φάση (HBV & HCV)

Όταν υπάρχουν συμπτώματα (2-12 εβδομάδες μετά τη μόλυνση):

• 🌡️ Πυρετός, κόπωση, ανορεξία
• 😫 Ναυτία, έμετος, κοιλιακός πόνος
• 🟡 Ίκτερος (κιτρίνισμα δέρματος/ματιών)
• ☕ Σκούρα ούρα (χρώμα τσαγιού)
• 💩 Άχρωμα κόπρανα
• 😣 Άλγος ηπατικής περιοχής

Χρόνια Ηπατίτιδα (HBV & HCV)

Εξέλιξη σε χρόνια:

• HBV: 5-10% ενηλίκων, 90% νεογνών
• HCV: 55-85% όλων των κρουσμάτων

Συμπτώματα χρόνιας φάσης:

• ❌ Συχνά ασυμπτωματική για δεκαετίες
• 😴 Χρόνια κόπωση
• 😫 Κοιλιακή δυσφορία
• 🩸 Συμπτώματα κίρρωσης (όψιμα): ασκίτης, οιδήματα, αιμορραγίες

🔬 Διάγνωση Ηπατίτιδας B & C

Ηπατίτιδα B – Ορολογικοί Δείκτες

Δείκτης	Ερμηνεία
HBsAg	Ενεργός λοίμωξη (οξεία ή χρόνια)
Anti-HBs	Ανοσία (από εμβόλιο ή παλιά λοίμωξη)
Anti-HBc IgM	Οξεία λοίμωξη
Anti-HBc IgG	Παλιά έκθεση/λοίμωξη
HBeAg	Υψηλή μεταδοτικότητα
HBV DNA	Ποσοτική μέτρηση (viral load)

Ηπατίτιδα C – Εξετάσεις

1. Anti-HCV Αντισώματα (Screening):

• Ευαισθησία: 97%
• Παράθυρο: 4-10 εβδομάδες μετά τη μόλυνση
• ❌ Δεν διακρίνει ενεργό από παλιά λοίμωξη

2. HCV RNA (PCR – Επιβεβαιωτική):

• Ποιοτική & Ποσοτική
• Ανιχνεύει από 1-2 εβδομάδες
• ✅ Επιβεβαιώνει ενεργό λοίμωξη
• Χρήση: Διάγνωση, παρακολούθηση θεραπείας

3. Γονοτύπηση HCV:

• 6 γονότυποι (GT1-GT6)
• Καθοδηγεί επιλογή θεραπείας (σήμερα λιγότερο σημαντικό με DAAs)

Επιπλέον Εξετάσεις

• Ηπατικά ένζυμα (ALT, AST): Αξιολόγηση βλάβης
• Fibrosis markers (FibroTest, FibroScan): Βαθμός ίνωσης
• Βιοψία ήπατος: Σπάνια (σε ασαφείς περιπτώσεις)

💊 Θεραπεία Ηπατίτιδας B

Πρώτης Γραμμής Θεραπεία

1. Nucleos(t)ide Analogues (NAs):

• Tenofovir Disoproxil Fumarate (TDF)
  • 300 mg PO/ημέρα
  • Υψηλή αντιική δράση, χαμηλή ανθεκτικότητα
• Entecavir (ETV)
  • 0.5-1 mg PO/ημέρα
  • Εξίσου αποτελεσματικό με TDF
• Tenofovir Alafenamide (TAF)
  • 25 mg PO/ημέρα
  • Νεότερη μορφή, λιγότερες νεφρικές/οστικές παρενέργειες

2. Pegylated Interferon-α (Peg-IFN):

• Διάρκεια: 48 εβδομάδες
• Ποσοστό απόκρισης: 30-40%
• Παρενέργειες: Γριππώδες σύνδρομο, κατάθλιψη
• Χρήση: Επιλεγμένοι ασθενείς (νεαρή ηλικία, HBeAg+)

Διάρκεια Θεραπείας

• HBeAg+ χρόνια HBV: Τουλάχιστον 12 μήνες μετά HBeAg seroconversion
• HBeAg- χρόνια HBV: Απροσδιόριστη διάρκεια (συχνά δια βίου)
• Κίρρωση: Δια βίου θεραπεία

💊 Θεραπεία Ηπατίτιδας C

Κατηγορίες DAAs

1. NS5A Inhibitors:

• Ledipasvir, Daclatasvir, Velpatasvir, Pibrentasvir

2. NS5B Polymerase Inhibitors:

• Sofosbuvir (backbone όλων των σχημάτων)

3. NS3/4A Protease Inhibitors:

• Glecaprevir, Grazoprevir

Πρώτης Γραμμής Σχήματα (2024)

Πανγονοτυπικά (GT1-6):

• Sofosbuvir/Velpatasvir (Epclusa)
  • 1 δισκίο/ημέρα x12 εβδομάδες
  • SVR: >95% (όλοι οι γονότυποι)
• Glecaprevir/Pibrentasvir (Maviret)
  • 3 δισκία/ημέρα x8 εβδομάδες (χωρίς κίρρωση)
  • SVR: >95%
• Sofosbuvir/Ledipasvir (Harvoni)
  • 1 δισκίο/ημέρα x12 εβδομάδες
  • Κυρίως GT1, αλλά αποτελεσματικό και σε άλλους

Sustained Virologic Response (SVR)

• Ορισμός: Μη ανιχνεύσιμο HCV RNA 12 εβδομάδες μετά τη θεραπεία (SVR12)
• Σημασία: SVR12 = Ίαση (99% πιθανότητα να μην υποτροπιάσει)

🤰 Ηπατίτιδα B & C στην Εγκυμοσύνη

Ηπατίτιδα B & Κύηση

Διαχείριση HBV+ Εγκύου:

• ✅ Screening όλων των εγκύων (HBsAg)
• ✅ Αντιική θεραπεία από 28η-32η εβδομάδα αν HBV DNA >200,000 IU/mL (Tenofovir)
• ✅ Νεογνό: HBIG (Hepatitis B Immunoglobulin) + HBV εμβόλιο εντός 12 ωρών
• ✅ Ολοκλήρωση εμβολιακού σχήματος (0, 1, 6 μήνες)
• ✅ Θηλασμός: Ασφαλής

Ηπατίτιδα C & Κύηση

• Κάθετη μετάδοση: 5-6%
• Αυξάνει σε HIV συν-λοίμωξη (10-20%)
• ❌ Δεν υπάρχει προφύλαξη νεογνού
• ❌ DAAs δεν συνιστώνται στην εγκυμοσύνη (έλλειψη δεδομένων ασφάλειας)
• ✅ Θεραπεία μετά τον τοκετό
• ✅ Θηλασμός: Ασφαλής (εκτός αν τραυματισμένες θηλές)

🛡️ Πρόληψη Ηπατίτιδας B & C

Ηπατίτιδα B – Πρόληψη

Άλλες μέθοδοι:

• ✅ Προφυλακτικό (μείωση 80-90%)
• ✅ Screening εγκύων & νεογνική προφύλαξη
• ✅ Ασφαλείς ιατρικές πράξεις

Ηπατίτιδα C – Πρόληψη

• ❌ Δεν υπάρχει εμβόλιο
• ✅ Αποφυγή κοινής χρήσης βελονών
• ✅ Ασφαλείς μεταγγίσεις/ιατρικές πράξεις
• ✅ Screening δοτών αίματος
• ✅ Προφυλακτικό (ιδίως HIV+, τραυματικό σεξ)
• ✅ Έγκαιρη διάγνωση & θεραπεία

❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορώ να θεραπευτώ από την ηπατίτιδα;

HBV: Χρόνια καταστολή με φάρμακα (σπάνια ίαση).
HCV: Ναι! >95% ίαση με DAAs.

2. Μπορώ να έχω υγιές παιδί;

HBV: Ναι, με νεογνική προφύλαξη (εμβόλιο + HBIG) <3% μετάδοση.
HCV: Κίνδυνος 5-6%, δεν υπάρχει προφύλαξη.

3. Πρέπει να αποφύγω το αλκοόλ;

Ναι. Το αλκοόλ επιταχύνει την ηπατική βλάβη και αυξάνει τον κίνδυνο κίρρωσης/καρκίνου.

4. Πόσο συχνά πρέπει να ελέγχομαι;

Χρόνια HBV/HCV: Κάθε 6-12 μήνες (ηπατικά ένζυμα, viral load, υπερηχογράφημα, AFP για καρκίνο).

5. Μπορώ να μεταδώσω την ηπατίτιδα στην οικογένειά μου;

HBV: Ναι (σεξουαλική, οικιακή επαφή). Εμβολιασμός οικογένειας σημαντικός.
HCV: Χαμηλός κίνδυνος (αποφυγή κοινής χρήσης ξυραφιών, οδοντόβουρτσας).

🩺 Πότε Να Επισκεφτείτε Γιατρό

• ✅ Αν ανήκετε σε ομάδα κινδύνου (χρήστες ναρκωτικών, πολλαπλοί σύντροφοι, επαγγελματίες υγείας)
• ✅ Αν είχατε έκθεση σε αίμα (τατουάζ, piercing, μετάγγιση)
• ✅ Αν εμφανίσατε ίκτερο, σκούρα ούρα, κόπωση
• ✅ Αν είστε έγκυος (τακτικό screening)
• ✅ Τακτικός έλεγχος αν έχετε χρόνια HBV/HCV