Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF) – Διαδικασία & Επιτυχία

Η εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) αποτελεί την πιο αποτελεσματική τεχνητή μέθοδο αναπαραγωγής, προσφέροντας ελπίδα σε χιλιάδες ζευγάρια παγκοσμίως που αντιμετωπίζουν προβλήματα γονιμότητας. Η διαδικασία περιλαμβάνει τη γονιμοποίηση ωαρίου με σπερματοζωάριο εκτός σώματος και την εμφύτευση του εμβρύου στη μήτρα.

Τι Είναι η Εξωσωματική Γονιμοποίηση;

Η IVF είναι μια σειρά πολύπλοκων ιατρικών διαδικασιών που βοηθούν στη σύλληψη όταν άλλες μέθοδοι έχουν αποτύχει. Κατά τη διάρκεια της IVF, ωάρια συλλέγονται από τις ωοθήκες της γυναίκας και γονιμοποιούνται από σπερματοζωάρια σε ελεγχόμενο εργαστηριακό περιβάλλον. Τα γονιμοποιημένα ωάρια (έμβρυα) αναπτύσσονται για λίγες ημέρες και στη συνέχεια εμφυτεύονται στη μήτρα.

Ενδείξεις για IVF

Η IVF μπορεί να συνιστάται σε διάφορες περιπτώσεις υπογονιμότητας:

Γυναικείοι Παράγοντες

• Σαλπιγγική παθολογία: Απόφραξη, βλάβη ή απουσία σαλπίγγων
• Ενδομητρίωση: Μέτρια έως σοβαρή που επηρεάζει τη γονιμότητα
• Διαταραχές ωορρηξίας: Που δεν ανταποκρίνονται σε φαρμακευτική αγωγή
• Μειωμένο ωοθηκικό απόθεμα: Ιδιαίτερα σε γυναίκες >35 ετών
• Μυώματα μήτρας: Που επηρεάζουν την εμφύτευση

Ανδρικοί Παράγοντες

• Ολιγοσπερμία: Χαμηλός αριθμός σπερματοζωαρίων
• Ασθενοσπερμία: Μειωμένη κινητικότητα
• Τερατοσπερμία: Ανώμαλη μορφολογία
• Αζωοσπερμία: Απουσία σπερματοζωαρίων (με χειρουργική ανάκτηση)

Άλλες Ενδείξεις

• Ανεξήγητη υπογονιμότητα: Μετά από αποτυχία άλλων θεραπειών
• Γενετική διάγνωση προεμφύτευσης (PGT): Για ανίχνευση χρωμοσωμικών ανωμαλιών
• Διατήρηση γονιμότητας: Πριν από χημειοθεραπεία/ακτινοθεραπεία

Στάδια της Διαδικασίας IVF

1. Προετοιμασία και Αξιολόγηση

Πριν από την έναρξη του κύκλου IVF, το ζευγάρι υποβάλλεται σε λεπτομερή αξιολόγηση:

• Λεπτομερές ιατρικό ιστορικό
• Ορμονικές εξετάσεις (FSH, AMH, οιστραδιόλη)
• Ανάλυση σπέρματος
• Υπερηχογραφική αξιολόγηση ωοθηκών και μήτρας
• Έλεγχος λοιμωδών νοσημάτων

2. Υπερδιέγερση Ωοθηκών

Χορήγηση ορμονικών φαρμάκων (γοναδοτροπίνες) για την παραγωγή πολλαπλών ωαρίων:

• Διάρκεια: 8-14 ημέρες
• Παρακολούθηση: Υπερηχογραφήματα και ορμονικές εξετάσεις κάθε 2-3 ημέρες
• Σκοπός: Ανάπτυξη 8-15 ωοθυλακίων
• Ενέσεις: Καθημερινές υποδόριες (μπορούν να γίνουν στο σπίτι)

3. Αναρρόφηση Ωαρίων (Egg Retrieval)

Μικρή χειρουργική διαδικασία για συλλογή ωαρίων:

• Μέθοδος: Υπερηχογραφικά καθοδηγούμενη διακολπική παρακέντηση
• Αναισθησία: Ενδοφλέβια καταστολή (ελαφριά αναισθησία)
• Διάρκεια: 20-30 λεπτά
• Ανάρρωση: 1-2 ώρες στην κλινική, επιστροφή σπίτι την ίδια μέρα
• Αναμενόμενα ωάρια: 8-15 κατά μέσο όρο

4. Γονιμοποίηση

Υπάρχουν δύο κύριες μέθοδοι γονιμοποίησης:

Κλασική IVF

• Ωάρια και σπερματοζωάρια τοποθετούνται μαζί σε καλλιέργεια
• Φυσιολογική διαδικασία γονιμοποίησης
• Κατάλληλη όταν η ποιότητα σπέρματος είναι καλή

ICSI (Intracytoplasmic Sperm Injection)

• Ένεση ενός σπερματοζωαρίου απευθείας στο ωάριο
• Χρησιμοποιείται σε σοβαρή ανδρική υπογονιμότητα
• Υψηλότερα ποσοστά γονιμοποίησης
• Προτιμάται όταν υπήρξε αποτυχία γονιμοποίησης με κλασική IVF

5. Καλλιέργεια Εμβρύων

Τα γονιμοποιημένα ωάρια αναπτύσσονται σε ειδικό εργαστήριο:

• Ημέρα 1: Έλεγχος γονιμοποίησης
• Ημέρες 2-3: Έμβρυα 4-8 κυττάρων
• Ημέρα 5: Βλαστοκύστη (100+ κύτταρα)
• Καθημερινή παρακολούθηση: Αξιολόγηση ποιότητας και ρυθμού ανάπτυξης

6. Μεταφορά Εμβρύου (Embryo Transfer)

Εμφύτευση εμβρύων στη μήτρα:

• Χρόνος: Συνήθως ημέρα 3 ή 5 μετά την αναρρόφηση
• Διαδικασία: Απλή, ανώδυνη, χωρίς αναισθησία
• Μέθοδος: Λεπτός καθετήρας μέσω τραχήλου
• Διάρκεια: 5-10 λεπτά
• Αριθμός εμβρύων: Συνήθως 1-2 (για αποφυγή πολύδυμης κύησης)
• Υπερηχογραφική καθοδήγηση: Για ακριβή τοποθέτηση

7. Κρυοσυντήρηση Πλεοναζόντων Εμβρύων

Τα πλεονάζοντα καλής ποιότητας έμβρυα κρυοσυντηρούνται:

• Μέθοδος: Vitrification (ταχεία ψύξη)
• Επιβίωση μετά απόψυξη: >95%
• Ποσοστά επιτυχίας: Παρόμοια με φρέσκα έμβρυα
• Διάρκεια αποθήκευσης: Απεριόριστη
• Χρήση: Μελλοντικοί κύκλοι χωρίς νέα διέγερση

Ποσοστά Επιτυχίας

Η επιτυχία της IVF εξαρτάται κυρίως από την ηλικία της γυναίκας:

Ποσοστά Ζώσας Γέννησης ανά Κύκλο

• Κάτω των 35 ετών: 40-45%
• 35-37 ετών: 30-35%
• 38-40 ετών: 20-25%
• 41-42 ετών: 10-15%
• Άνω των 42 ετών: 5-10%

Παράγοντες που Επηρεάζουν την Επιτυχία

• Ηλικία γυναίκας
• Ωοθηκικό απόθεμα (AMH, AFC)
• Ποιότητα εμβρύων
• Αιτία υπογονιμότητας
• Ποιότητα σπέρματος
• Ιστορικό προηγούμενων κύκλων
• Τρόπος ζωής (BMI, κάπνισμα)

Κίνδυνοι και Επιπλοκές

Σύνδρομο Υπερδιέγερσης Ωοθηκών (OHSS)

• Συχνότητα: 1-2% σοβαρές περιπτώσεις
• Συμπτώματα: Φούσκωμα, πόνος, ναυτία, δύσπνοια
• Πρόληψη: Προσεκτική δοσολογία, παρακολούθηση
• Θεραπεία: Υποστηρικτική, σπάνια νοσηλεία

Πολύδυμη Κύηση

• Κίνδυνος: 20-30% με 2 έμβρυα
• Επιπλοκές: Αυξημένος κίνδυνος για μητέρα και έμβρυα
• Πρόληψη: Μεταφορά ενός εμβρύου (eLSET)

Άλλοι Κίνδυνοι

• Εξωμήτρια εγκυμοσύνη: 2-5%
• Αποβολή: 15-25% (αυξάνεται με την ηλικία)
• Επιπλοκές αναρρόφησης: Αιμορραγία, λοίμωξη (<1%)
• Ψυχολογική πίεση: Άγχος, κατάθλιψη

Προετοιμασία για IVF

3 Μήνες Πριν

• Φολικό οξύ 400-800 mcg ημερησίως
• Διακοπή καπνίσματος
• Περιορισμός αλκοόλ
• Επίτευξη φυσιολογικού BMI (18.5-24.9)
• Μέτρια άσκηση
• Ισορροπημένη διατροφή

Κατά τη Διάρκεια του Κύκλου

• Τήρηση οδηγιών φαρμάκων
• Αποφυγή έντονης άσκησης
• Διατήρηση ενυδάτωσης
• Επαρκής ύπνος
• Διαχείριση στρες

Κόστος IVF

Το κόστος ποικίλλει ανάλογα με την περιοχή και την κλινική:

• Βασικός κύκλος IVF: Χωρίς φάρμακα
• Φάρμακα: Σημαντικό μέρος του κόστους
• ICSI: Πρόσθετο κόστος
• PGT: Γενετική διάγνωση
• Κρυοσυντήρηση: Ετήσιο κόστος αποθήκευσης

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Πόσο κοστίζει η IVF και καλύπτεται από ασφάλεια;

Το κόστος ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με την κλινική, την πόλη και τις ανάγκες του κύκλου. Συνήθως περιλαμβάνει το βασικό κόστος της διαδικασίας συν τα φάρμακα. Ορισμένες ασφαλιστικές εταιρείες προσφέρουν μερική κάλυψη. Συζητήστε με την κλινική και την ασφάλειά σας για ακριβή κόστη.

2. Πόσους κύκλους IVF χρειάζονται συνήθως;

Πολλά ζευγάρια πετυχαίνουν μετά από 2-3 κύκλους. Η αθροιστική πιθανότητα επιτυχίας αυξάνεται με κάθε κύκλο. Η απόφαση για τον αριθμό των κύκλων εξαρτάται από την ηλικία, την ποιότητα εμβρύων, τους προσωπικούς παράγοντες και το οικονομικό κόστος.

3. Είναι επώδυνη η διαδικασία IVF;

Η αναρρόφηση ωαρίων γίνεται υπό ενδοφλέβια καταστολή, οπότε δεν αισθάνεστε πόνο. Μετά μπορεί να υπάρχει ελαφριά δυσφορία ή κράμπες που υποχωρούν με παυσίπονα. Η μεταφορά εμβρύου είναι ανώδυνη. Οι ενέσεις των φαρμάκων είναι υποδόριες και γενικά ανεκτές.

4. Πότε θα ξέρω αν η IVF πέτυχε;

Τεστ εγκυμοσύνης αίματος (β-hCG) γίνεται 10-14 ημέρες μετά τη μεταφορά εμβρύου. Αν είναι θετικό, ακολουθεί υπερηχογράφημα σε 2-3 εβδομάδες για επιβεβαίωση κλινικής εγκυμοσύνης και παρακολούθηση καρδιακών παλμών.

5. Μπορώ να εργαστώ κατά τη διάρκεια της IVF;

Ναι, οι περισσότερες γυναίκες συνεχίζουν να εργάζονται κανονικά. Χρειάζεται ελεύθερος χρόνος για τακτικά ραντεβού παρακολούθησης (κάθε 2-3 ημέρες κατά τη διέγερση), την ημέρα αναρρόφησης (και την επόμενη για ανάρρωση) και τη μεταφορά. Μετά τη μεταφορά συνιστάται ξεκούραση για 1-2 ημέρες.

6. Τι γίνεται με τα πλεονάζοντα έμβρυα;

Τα πλεονάζοντα καλής ποιότητας έμβρυα μπορούν να: (1) Κρυοσυντηρηθούν για μελλοντική χρήση από εσάς, (2) Δωρηθούν σε άλλο ζευγάρι που χρειάζεται, (3) Δωρηθούν για επιστημονική έρευνα, ή (4) Απορριφθούν σύμφωνα με τις επιθυμίες σας και την ισχύουσα νομοθεσία. Η απόφαση λαμβάνεται από το ζευγάρι.