Έκλαμψία – Επιπλοκή Προεκλαμψίας

Τι είναι η Έκλαμψία;

Η έκλαμψία είναι μία επικίνδυνη επιπλοκή της προεκλαμψίας που χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση σπασμών (επιληπτικών κρίσεων) ή κώματος σε έγκυες ή λεχώνες γυναίκες με προεκλαμψία. Αποτελεί επείγουσα ιατρική κατάσταση που απειλεί τη ζωή τόσο της μητέρας όσο και του εμβρύου και απαιτεί άμεση παρέμβαση.

Η έκλαμψία εμφανίζεται σε περίπου 1 στις 2,000-3,000 εγκυμοσύνες στις ανεπτυγμένες χώρες, αλλά η συχνότητα είναι πολύ υψηλότερη σε αναπτυσσόμενες χώρες. Με την κατάλληλη προγεννητική φροντίδα και έγκαιρη αντιμετώπιση της προεκλαμψίας, οι περισσότερες περιπτώσεις μπορούν να αποτραπούν.

Προεκλαμψία vs Έκλαμψία

Αιτίες και Παράγοντες Κινδύνου

Παθοφυσιολογία

Η έκλαμψία προκύπτει από:

• Αγγειακή δυσλειτουργία: Αγγειόσπασμος εγκεφαλικών αγγείων
• Εγκεφαλικό οίδημα: Συσσώρευση υγρού στον εγκέφαλο
• Διαταραχή αιματοεγκεφαλικού φραγμού: Διαρροή πρωτεϊνών και υγρών
• Ενδοθηλιακή βλάβη: Φλεγμονώδης απόκριση

Παράγοντες Υψηλού Κινδύνου

• Πρωτότοκες: 4πλάσιος κίνδυνος
• Ακραίες ηλικίες: <18 ή >35 ετών
• Πολύδυμη κύηση: 2-3 φορές αυξημένος κίνδυνος
• Προυπάρχουσα υπέρταση: 5-10 φορές αυξημένος
• Προηγούμενη προεκλαμψία/έκλαμψία: 25% κίνδυνος υποτροπής
• Σακχαρώδης διαβήτης: Προδιαθέσιμος παράγοντας
• Νεφρική νόσος: Προυπάρχουσα πρωτεϊνουρία
• Αυτοάνοσα νοσήματα: SLE, αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο
• Παχυσαρκία: BMI >30

Συμπτώματα και Προειδοποιητικά Σημεία

Προδρομικά Συμπτώματα (Επικείμενη Έκλαμψία)

• Έντονος πονοκέφαλος: Που δεν ανταποκρίνεται σε παυσίπονα
• Οπτικές διαταραχές: Θολή όραση, φωτοψίες, τυφλά σημεία
• Επιγαστρικός πόνος: Στο άνω δεξιό τεταρτημόριο
• Ναυτία και εμετός: Ειδικά στο 3ο τρίμηνο
• Υπερδιεγερσιμότητα: Αυξημένα αντανακλαστικά
• Σύγχυση ή αλλοίωση συνείδησης: Ανησυχία, αναστάτωση

Εκλαμπτική Κρίση

Η τυπική εκλαμπτική κρίση περιλαμβάνει 4 φάσεις:

1. Προδρομική φάση (10-15 δευτ.): Τρόμος, διάταση προσώπου
2. Τονική φάση (10-20 δευτ.): Ακαμψία σώματος, απώλεια συνείδησης
3. Κλονική φάση (60 δευτ.): Ρυθμικές συσπάσεις, αφρώδης σίελος
4. Κωματώδης φάση: Βαθιά καταστολή, βαθμιαία ανάκαμψη

Χρόνος Εμφάνισης

• Κατά την κύηση: 38-53% (συνήθως >28 εβδομάδες)
• Κατά τον τοκετό: 18-36%
• Λοχεία: 11-44% (μέχρι 4 εβδομάδες μετά τον τοκετό)

Διάγνωση και Εργαστηριακές Εξετάσεις

Κλινικά Κριτήρια

Διάγνωση έκλαμψίας όταν υπάρχουν:

• Προεκλαμψία (υπέρταση + πρωτεϊνουρία ή οργανική βλάβη)
• Γενικευμένοι τονοκλονικοί σπασμοί
• Απουσία άλλων αιτιών (επιληψία, εγκεφαλίτιδα, όγκος)

Εργαστηριακός Έλεγχος

Απεικονιστικές Εξετάσεις

• MRI εγκεφάλου: Οίδημα, αιμορραγία, έμφρακτα
• CT εγκεφάλου: Αποκλεισμός άλλων παθήσεων
• Καρδιοτοκογραφία: Παρακολούθηση εμβρύου
• Υπέρηχος: Αξιολόγηση εμβρυϊκής ανάπτυξης

Θεραπεία – Επείγουσα Αντιμετώπιση

Άμεση Διαχείριση Κρίσης

1. Σταθεροποίηση Μητέρας (ABC)

• Αεραγωγός (Airway): Διατήρηση βατότητας
• Αναπνοή (Breathing): Χορήγηση O2
• Κυκλοφορία (Circulation): IV πρόσβαση, παρακολούθηση
• Πλάγια θέση: Αριστερή πλάγια για αποφυγή εισρόφησης
• Προστασία από τραύματα: Μαλακό περιβάλλον

2. Αντισπασμωδική Θεραπεία

Θειικό μαγνήσιο (MgSO4) – Gold Standard:

• Αρχική δόση: 4-6g IV σε 15-20 λεπτά
• Συντήρηση: 1-2g/ώρα συνεχούς έγχυσης
• Διάρκεια: 24 ώρες μετά τον τοκετό ή την τελευταία κρίση
• Παρακολούθηση: Επίπεδα Mg2+, αντανακλαστικά, αναπνοή
• Αντίδοτο: Γλυκονικό ασβέστιο (αν τοξικότητα)

Εναλλακτικά (αν MgSO4 δεν διαθέσιμο):

• Διαζεπάμη 10mg IV
• Λοραζεπάμη 2-4mg IV

3. Αντιυπερτασική Θεραπεία

Στόχος: Συστολική 140-150 mmHg, Διαστολική 90-100 mmHg

• Υδραλαζίνη: 5-10mg IV κάθε 20 λεπτά (1η επιλογή)
• Λαβεταλόλη: 20-80mg IV κάθε 10 λεπτά
• Νιφεδιπίνη: 10-20mg από του στόματος κάθε 30 λεπτά

Οριστική Θεραπεία: Τοκετός

Η μόνη οριστική λύση είναι ο τερματισμός της εγκυμοσύνης:

• Άμεσος τοκετός αν:
  • ≥34 εβδομάδες
  • Μη αναστρέψιμη κατάσταση
  • Επιδείνωση μητρικής ή εμβρυϊκής κατάστασης
• Μέθοδος τοκετού:
  • Προτιμάται φυσιολογικός τοκετός (αν συνθήκες ευνοϊκές)
  • Καισαρική αν unfavorable τράχηλος ή επείγουσες ενδείξεις
• Χορήγηση κορτικοστεροειδών: Αν <34 εβδομάδες (για εμβρυϊκή ωριμότητα)

Επιπλοκές

Μητρικές Επιπλοκές

• Εγκεφαλικό επεισόδιο: Αιμορραγία ή έμφρακτο (κύριο αίτιο θανάτου)
• Πνευμονικό οίδημα: Συσσώρευση υγρού στους πνεύμονες
• HELLP σύνδρομο: Αιμόλυση, ↑ ηπατικά ένζυμα, ↓ αιμοπετάλια
• Νεφρική ανεπάρκεια: Οξεία νεφρική βλάβη
• DIC: Διάχυτη ενδοαγγειακή πήξη
• Αποκόλληση πλακούντα: Απώλεια εμβρύου
• Ηπατική ρήξη: Σπάνια αλλά θανατηφόρα
• Μόνιμες νευρολογικές βλάβες: Σπάνιες (<1%)

Εμβρυϊκές/Νεογνικές Επιπλοκές

• Πρόωρος τοκετός: Ιατρογενής για σωτηρία μητέρας
• Ενδομήτρια υποξία: Μειωμένη αιμάτωση πλακούντα
• Χαμηλό βάρος γέννησης: Περιορισμένη ανάπτυξη
• Περιγεννητικός θάνατος: 1-2% σε ανεπτυγμένες χώρες
• Νευροαναπτυξιακές διαταραχές: Σε ακραία προωρότητα

Πρόληψη

Πρωτογενής Πρόληψη

• Χαμηλή δόση ασπιρίνης: 75-150mg/ημέρα από 12 εβδομάδες (σε υψηλού κινδύνου)
• Συμπληρώματα ασβεστίου: 1-2g/ημέρα (αν χαμηλή πρόσληψη)
• Υγιεινή διατροφή: Μεσογειακή δίαιτα
• Τακτική άσκηση: Μέτρια ένταση
• Έλεγχος βάρους: Πριν την κύηση

Δευτερογενής Πρόληψη (Προγεννητική Φροντίδα)

• Τακτικοί έλεγχοι: Κάθε 2-4 εβδομάδες (υψηλού κινδύνου)
• Παρακολούθηση αρτηριακής πίεσης: Σε κάθε επίσκεψη
• Έλεγχος πρωτεϊνουρίας: Ούρα 24ώρου ή αναλογία πρωτεΐνης/κρεατινίνης
• Εργαστηριακές: Ηπατικές, νεφρικές, αιματολογικές
• Παρακολούθηση εμβρύου: Υπέρηχοι ανάπτυξης, καρδιοτοκογραφία

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορώ να πεθάνω από έκλαμψία;

Η έκλαμψία είναι σοβαρή αλλά με άμεση νοσοκομειακή φροντίδα, η θνησιμότητα είναι <1% στις ανεπτυγμένες χώρες. Χωρίς θεραπεία, η θνησιμότητα μπορεί να φτάσει το 20-30%.

2. Μπορώ να έχω έκλαμψία χωρίς να έχω προεκλαμψία πρώτα;

Όχι, η έκλαμψία είναι πάντα επιπλοκή της προεκλαμψίας, αλλά μερικές φορές η προεκλαμψία μπορεί να είναι ασυμπτωματική μέχρι να εμφανιστεί η κρίση.

3. Θα υποτροπιάσει στην επόμενη εγκυμοσύνη;

Ο κίνδυνος υποτροπής είναι 25%, ειδικά αν η έκλαμψία εμφανίστηκε πριν τις 28 εβδομάδες. Προληπτική ασπιρίνη και στενή παρακολούθηση είναι απαραίτητες.

4. Τι είναι το HELLP σύνδρομο;

Το HELLP (Hemolysis, Elevated Liver enzymes, Low Platelets) είναι μια σοβαρή παραλλαγή της προεκλαμψίας που μπορεί να συνυπάρχει με την έκλαμψία.

5. Πότε είναι ασφαλές να μείνω ξανά έγκυος;

Συνήθως μετά από 12-18 μήνες, αφού ελεγχθεί η αρτηριακή πίεση και η νεφρική λειτουργία. Συζητήστε το με τον μαιευτήρα σας πριν προγραμματίσετε νέα κύηση.

6. Μπορώ να προλάβω την έκλαμψία;

Με τακτική προγεννητική φροντίδα, πρώιμη διάγνωση προεκλαμψίας και χορήγηση MgSO4 όταν χρειάζεται, οι περισσότερες περιπτώσεις έκλαμψίας μπορούν να αποτραπούν.