Αμηνόρροια – Αιτίες, Διάγνωση & Θεραπεία

Η αμηνόρροια είναι η απουσία της έμμηνου ρύσης στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Μπορεί να είναι φυσιολογική (εγκυμοσύνη, θηλασμός, εμμηνόπαυση) ή παθολογική που απαιτεί ιατρική αξιολόγηση.

Τύποι Αμηνόρροιας

Πρωτοπαθής Αμηνόρροια

Απουσία εμμήνου ρύσης μέχρι την ηλικία των 15-16 ετών παρά την παρουσία δευτερογενών χαρακτηριστικών.

Δευτεροπαθής Αμηνόρροια

Απουσία εμμήνου ρύσης για >3 μήνες σε γυναίκα με προηγούμενο φυσιολογικό κύκλο.

Αιτίες Αμηνόρροιας

1. Υποθαλαμικές Αιτίες

• Υποθαλαμική αμηνόρροια: Στρες, υπερβολική άσκηση, χαμηλό σωματικό βάρος
• Ανορεξία νευρική: Διαταραχές πρόσληψης τροφής
• Λειτουργική αμηνόρροια: Χωρίς εμφανή αιτία

2. Υποφυσιακές Αιτίες

• Υπερπρολακτιναιμία: Αυξημένη προλακτίνη (αδένωμα υπόφυσης, φάρμακα)
• Σύνδρομο Sheehan: Υποφυσιακή νέκρωση μετά από μεγάλη αιμορραγία κατά τον τοκετό
• Όγκοι υπόφυσης: Μακροαδενώματα

3. Ωοθηκικές Αιτίες

• Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS): Η πιο συχνή ενδοκρινική διαταραχή
• Πρώιμη ωοθηκική ανεπάρκεια: Εμμηνόπαυση πριν τα 40
• Όγκοι ωοθηκών: Που παράγουν ανδρογόνα

4. Μητριαίες Αιτίες

• Σύνδρομο Asherman: Ενδομητριακές συμφύσεις μετά από απόξεση
• Συγγενείς ανωμαλίες: Απουσία μήτρας, ατρησία κόλπου

5. Άλλες Αιτίες

• Θυρεοειδοπάθειες: Υποθυρεοειδισμός, υπερθυρεοειδισμός
• Υπερπλασία επινεφριδίων: Συγγενής
• Φάρμακα: Αντιψυχωσικά, χημειοθεραπευτικά
• Χρόνια νοσήματα: Σακχαρώδης διαβήτης, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διάγνωση

Κλινική Αξιολόγηση

Πλήρες ιστορικό: έναρξη εμμήνου ρύσης, κύκλοι, συμπτώματα, φάρμακα, οικογενειακό ιστορικό.

Εργαστηριακές Εξετάσεις

• Τεστ εγκυμοσύνης (β-hCG)
• Προλακτίνη: Έλεγχος υπερπρολακτιναιμίας
• TSH: Αξιολόγηση θυρεοειδούς
• FSH, LH: Διάγνωση υποθαλαμικής/υποφυσιακής/ωοθηκικής αιτίας
• Ανδρογόνα: Τεστοστερόνη, DHEAS για PCOS
• Οιστραδιόλη: Αξιολόγηση ωοθηκικής λειτουργίας

Απεικονιστικές Εξετάσεις

• Υπερηχογράφημα πυέλου: Αξιολόγηση μήτρας και ωοθηκών
• MRI εγκεφάλου: Αν υπάρχει υπόνοια αδενώματος υπόφυσης

Θεραπεία

1. Θεραπεία Αιτίας

• Υποθαλαμική αμηνόρροια: Διόρθωση βάρους, μείωση στρες, περιορισμός έντονης άσκησης
• Υπερπρολακτιναιμία: Αγωνιστές ντοπαμίνης (καβεργολίνη, βρωμοκριπτίνη)
• PCOS: Αντισύλληψη, μετφορμίνη, αλλαγές τρόπου ζωής
• Θυρεοειδοπάθειες: Θυροξίνη ή αντιθυρεοειδικά
• Σύνδρομο Asherman: Υστεροσκοπική λύση συμφύσεων

2. Ορμονική Θεραπεία

• Επαγωγή εμμήνου ρύσης: Προγεστερόνη
• Επαγωγή ωορρηξίας: Clomiphene, γοναδοτροπίνες (αν επιθυμία γονιμότητας)
• Αντικατάσταση οιστρογόνων: Σε πρώιμη ωοθηκική ανεπάρκεια

3. Χειρουργική Θεραπεία

• Αφαίρεση όγκων υπόφυσης ή ωοθηκών
• Διόρθωση ανατομικών ανωμαλιών

Επιπλοκές

• Υπογονιμότητα: Απουσία ωορρηξίας
• Οστεοπόρωση: Λόγω χαμηλών οιστρογόνων
• Καρδιαγγειακός κίνδυνος: Σε μακροχρόνια υποοιστρογοναιμία
• Ψυχολογικές επιπτώσεις: Άγχος, κατάθλιψη

Πρόληψη

• Διατήρηση υγιούς βάρους
• Ισορροπημένη διατροφή
• Μέτρια άσκηση
• Διαχείριση στρες
• Αποφυγή υπερβολικής μείωσης λίπους
• Τακτικός γυναικολογικός έλεγχος

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Πότε πρέπει να ανησυχήσω για την απουσία περιόδου;

Αν απουσιάζει για >3 μήνες (εκτός από εγκυμοσύνη, θηλασμός, εμμηνόπαυση), επισκεφτείτε γυναικολόγο. Σε εφήβους, αν δεν έχει εμφανιστεί μέχρι τα 15-16 έτη.

2. Μπορεί η έντονη άσκηση να προκαλέσει αμηνόρροια;

Ναι, η υπερβολική άσκηση σε συνδυασμό με χαμηλό σωματικό λίπος μπορεί να οδηγήσει σε υποθαλαμική αμηνόρροια. Συχνό σε αθλήτριες υψηλού επιπέδου.

3. Η αμηνόρροια επηρεάζει τη γονιμότητα;

Ναι, αφού συνήθως συνοδεύεται από απουσία ωορρηξίας. Ωστόσο, πολλές αιτίες είναι θεραπεύσιμες και η γονιμότητα μπορεί να αποκατασταθεί.

4. Μπορεί το στρες να σταματήσει την περίοδο;

Ναι, το έντονο ή χρόνιο στρες μπορεί να διαταράξει τον άξονα υποθάλαμος-υπόφυση-ωοθήκες και να προκαλέσει αμηνόρροια.

5. Η αμηνόρροια μπορεί να προκαλέσει οστεοπόρωση;

Ναι, η μακροχρόνια αμηνόρροια με χαμηλά οιστρογόνα αυξάνει τον κίνδυνο οστεοπόρωσης. Η έγκαιρη θεραπεία είναι σημαντική.

6. Χρειάζεται πάντα θεραπεία;

Εξαρτάται από την αιτία. Αν η αμηνόρροια οφείλεται σε εγκυμοσύνη, θηλασμός ή εμμηνόπαυση, είναι φυσιολογική. Σε άλλες περιπτώσεις απαιτείται θεραπεία για πρόληψη επιπλοκών.