Βακτηριακή Κολπίτιδα (Bacterial Vaginosis): Πλήρης Οδηγός Αιτιών, Συμπτωμάτων & Θεραπείας

Τι είναι η Βακτηριακή Κολπίτιδα;

Η βακτηριακή κολπίτιδα (Bacterial Vaginosis ή BV) είναι η πιο συχνή αιτία κολπικών εκκρίσεων σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Δεν είναι μια λοίμωξη με την κλασική έννοια, αλλά μια διαταραχή της φυσιολογικής βακτηριακής χλωρίδας του κόλπου.

Σε υγιή κατάσταση, ο κόλπος φιλοξενεί κυρίως Lactobacillus (καλά βακτήρια) που διατηρούν το όξινο pH (3.8-4.5) και προστατεύουν από παθογόνα μικρόβια. Στη βακτηριακή κολπίτιδα, τα Lactobacillus μειώνονται και αναπτύσσονται υπερβολικά άλλα βακτήρια (Gardnerella vaginalis, Mobiluncus, Prevotella), προκαλώντας συμπτώματα.

📊 Επιδημιολογία

• Προσβάλλει 15-30% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας
• Είναι η πιο συχνή αιτία παθολογικών κολπικών εκκρίσεων
• Συχνότερη σε σεξουαλικά ενεργές γυναίκες
• ΔΕΝ θεωρείται σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα

🔴 Συμπτώματα Βακτηριακής Κολπίτιδας

Το 50% των γυναικών με βακτηριακή κολπίτιδα δεν έχουν συμπτώματα. Όταν υπάρχουν, περιλαμβάνουν:

✅ Κύρια Συμπτώματα:

• Άφθονες λεπτόρρευστες γκριζωπές ή γαλακτώδεις εκκρίσεις
• Δυσάρεστη οσμή “ψαριού” που επιδεινώνεται μετά τη σεξουαλική επαφή ή την εμμηνόρροια
• Ήπιος κνησμός (λιγότερο έντονος από τη μυκητίαση)
• Ελαφρύ κάψιμο κατά την ούρηση (σπάνια)
• Τα συμπτώματα ΔΕΝ περιλαμβάνουν έντονη φλεγμονή, ερυθρότητα ή πρήξιμο

⚠️ Διαφορικές Διαγνώσεις:

Χαρακτηριστικό	Βακτηριακή Κολπίτιδα	Κολπική Μυκητίαση	Τριχομονάδωση
Εκκρίσεις	Λεπτές, γκρίζες, άφθονες	Παχύρρευστες, λευκές (τυρί cottage)	Αφρώδεις, κιτρινοπράσινες
Οσμή	Δυσάρεστη (ψάρι)	Όχι	Δυσάρεστη
Κνησμός	Ήπιος	Έντονος	Μέτριος
pH Κόλπου	> 4.5	4.0-4.5	> 5.0

🧬 Αιτίες & Παράγοντες Κινδύνου

1️⃣ Σεξουαλική Δραστηριότητα

• Νέος σύντροφος ή πολλαπλοί σύντροφοι
• Συχνές σεξουαλικές επαφές
• Χωρίς χρήση προφυλακτικού (το σπέρμα αλλάζει το pH του κόλπου)
• Σημείωση: ΔΕΝ είναι ΣΜΝ, αλλά η σεξουαλική δραστηριότητα αυξάνει τον κίνδυνο

2️⃣ Υπερβολική Υγιεινή

• Ντους του κόλπου (douching) – διαταράσσει τη φυσιολογική χλωρίδα
• Χρήση αρωματικών σαπουνιών ή αφρόλουτρων στην περιοχή
• Συχνό πλύσιμο με αντισηπτικά

3️⃣ Αντιβιοτικά

Η λήψη αντιβιοτικών ευρέος φάσματος καταστρέφει τα «καλά» Lactobacillus και δίνει χώρο σε άλλα βακτήρια.

4️⃣ Ορμονικές Αλλαγές

• Εμμηνόρροια
• Εγκυμοσύνη
• Εμμηνόπαυση
• Χρήση ενδομήτριου σπειράματος (IUD)

5️⃣ Άλλοι Παράγοντες

• Κάπνισμα
• Διαβήτης
• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό
• Στρες

🩺 Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται από γυναικολόγο με βάση τα Κριτήρια Amsel. Απαιτούνται 3 από τα 4 παρακάτω:

✅ Κριτήρια Amsel:

1. Λεπτές, γκρι-λευκές, ομοιόμορφες εκκρίσεις που καλύπτουν τα τοιχώματα του κόλπου
2. pH κόλπου > 4.5
3. Θετικό Whiff Test: Δυσάρεστη οσμή όταν προστεθεί KOH 10% στις εκκρίσεις
4. Clue cells στη μικροσκοπική εξέταση: Επιθηλιακά κύτταρα καλυμμένα από βακτήρια

🔬 Εργαστηριακές Εξετάσεις:

• Μικροσκοπική εξέταση κολπικών εκκρίσεων (clue cells)
• Καλλιέργεια (σπάνια απαραίτητη)
• DNA τεστ για Gardnerella vaginalis (σε επίμονες περιπτώσεις)

💊 Θεραπεία

🔹 Α’ Γραμμής Θεραπεία

1. Metronidazole (Flagyl)

Από του στόματος:

• 500mg 2 φορές/ημέρα για 7 ημέρες (πιο αποτελεσματικό)
• Αποφύγετε αλκοόλ κατά τη διάρκεια της θεραπείας και 24 ώρες μετά

Κολπικό gel:

• Metronidazole 0.75% gel, 5g ενδοκολπικά 1 φορά/ημέρα για 5 ημέρες
• Λιγότερες παρενέργειες από την από στόματος χορήγηση

2. Clindamycin

Κολπική κρέμα:

• Clindamycin 2% κρέμα, 5g ενδοκολπικά πριν τον ύπνο για 7 ημέρες
• Προσοχή: Μπορεί να αλλοιώσει τα λατεξ προφυλακτικά

Από του στόματος:

• 300mg 2 φορές/ημέρα για 7 ημέρες

🔹 Εναλλακτικές Θεραπείες

• Tinidazole: 2g από στόματος 1 φορά/ημέρα για 2 ημέρες
• Tinidazole: 1g από στόματος 1 φορά/ημέρα για 5 ημέρες

🤰 Θεραπεία στην Εγκυμοσύνη

Η βακτηριακή κολπίτιδα στην εγκυμοσύνη συνδέεται με πρόωρο τοκετό και χαμηλό βάρος γέννησης. Συνιστάται θεραπεία:

• Metronidazole 500mg από στόματος 2 φορές/ημέρα για 7 ημέρες
• Ασφαλής μετά το 1ο τρίμηνο
• Clindamycin 300mg από στόματος 2 φορές/ημέρα για 7 ημέρες

⚠️ Σημαντικές Οδηγίες:

• Ολοκληρώστε τη θεραπεία ακόμα και αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν
• Αποφύγετε σεξουαλική επαφή κατά τη διάρκεια της θεραπείας
• Ο σύντροφος ΔΕΝ χρειάζεται θεραπεία (δεν βελτιώνει τα ποσοστά ίασης)
• Επαναξιολόγηση αν τα συμπτώματα επιμένουν μετά τη θεραπεία

🔄 Υποτροπιάζουσα Βακτηριακή Κολπίτιδα

Το 30-50% των γυναικών παρουσιάζει υποτροπή εντός 3-12 μηνών. Για υποτροπιάζουσα BV:

📋 Θεραπευτική Στρατηγική:

1. Αρχική θεραπεία: Metronidazole 500mg 2 φορές/ημέρα για 7 ημέρες
2. Συντηρητική θεραπεία:
   • Metronidazole gel 0.75%, 5g ενδοκολπικά 2 φορές/εβδομάδα για 4-6 μήνες
   • ή
   • Metronidazole 500mg από στόματος 2 φορές/ημέρα για 10 ημέρες κάθε μήνα για 4-6 μήνες
3. Προβιοτικά:
   • Lactobacillus κολπικά υπόθετα ή από στόματος
   • Αποκατάσταση της φυσιολογικής χλωρίδας

🛡️ Πρόληψη

✅ Συμβουλές Πρόληψης:

1. ΜΗΝ κάνετε ντους του κόλπου: Ο κόλπος αυτοκαθαρίζεται φυσιολογικά
2. Χρησιμοποιήστε προφυλακτικό: Προστατεύει από αλλαγές του pH
3. Περιορίστε τους σεξουαλικούς συντρόφους: Μειώνει τον κίνδυνο
4. Ήπια καθαρισμό: Χρήση απλού νερού ή ήπιου σαπουνιού χωρίς άρωμα
5. Βαμβακερά εσώρουχα: Αερισμός της περιοχής
6. Αποφύγετε στενά ρούχα: Μειώνουν την υγρασία
7. Προβιοτικά: Λαμβάνετε προβιοτικά με Lactobacillus (από στόματος ή κολπικά)

⚠️ Επιπλοκές

Η μη αντιμετωπισμένη βακτηριακή κολπίτιδα μπορεί να οδηγήσει σε:

• Αυξημένο κίνδυνο ΣΜΝ: HIV, χλαμύδια, γονόρροια, έρπης
• Νόσος Φλεγμονώδους Πυέλου (PID): Λοίμωξη μήτρας, σαλπίγγων, ωοθηκών
• Επιπλοκές εγκυμοσύνης:
  • Πρόωρος τοκετός
  • Χαμηλό βάρος γέννησης
  • Πρόωρη ρήξη υμένων
  • Μετατοκετό ενδομητρίτιδα
• Επιπλοκές μετά από χειρουργικές επεμβάσεις: Λοιμώξεις μετά από υστερεκτομή, άμβλωση

❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Είναι η βακτηριακή κολπίτιδα σεξουαλικώς μεταδιδόμενη νόσος;

Όχι. Η BV δεν θεωρείται ΣΜΝ, αλλά η σεξουαλική δραστηριότητα αυξάνει τον κίνδυνο. Μπορεί να εμφανιστεί και σε μη σεξουαλικά ενεργές γυναίκες.

2. Χρειάζεται θεραπεία ο σύντροφός μου;

Όχι. Η θεραπεία του συντρόφου δεν μειώνει τις υποτροπές και δεν συνιστάται από τις διεθνείς οδηγίες.

3. Μπορώ να κάνω σεξ κατά τη διάρκεια της θεραπείας;

Δεν συνιστάται. Αποφύγετε σεξουαλικές επαφές μέχρι να ολοκληρωθεί η θεραπεία για καλύτερα αποτελέσματα.

4. Πόσο γρήγορα θα νιώσω καλύτερα;

Τα περισσότερα συμπτώματα βελτιώνονται σε 2-3 ημέρες. Η πλήρης ίαση συνήθως επέρχεται σε 7-10 ημέρες.

5. Γιατί επανέρχεται συνέχεια;

Οι υποτροπές είναι συχνές (30-50%) λόγω:

• Μη πλήρους αποκατάστασης της κολπικής χλωρίδας
• Συνεχιζόμενων παραγόντων κινδύνου (ντους, πολλαπλοί σύντροφοι)
• Βιοϋμένια (biofilm) βακτηρίων που είναι ανθεκτικά στα αντιβιοτικά

6. Μπορώ να χρησιμοποιήσω προβιοτικά;

Ναι. Προβιοτικά με Lactobacillus crispatus και L. rhamnosus μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη υποτροπών. Διατίθενται σε μορφή καψουλών (από στόματος) ή κολπικών υποθέτων.

7. Μπορεί να προκαλέσει υπογονιμότητα;

Όχι απευθείας, αλλά αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε Νόσο Φλεγμονώδους Πυέλου (PID) που επηρεάζει τη γονιμότητα.

8. Τι διαφορά έχει από τη μυκητίαση;

Η βακτηριακή κολπίτιδα προκαλείται από βακτήρια και έχει δυσάρεστη οσμή, ενώ η μυκητίαση προκαλείται από μύκητες (Candida) και έχει έντονο κνησμό με παχύρρευστες λευκές εκκρίσεις χωρίς οσμή.

📞 Επικοινωνήστε με τον Γυναικολόγο σας

Αν βιώνετε συμπτώματα βακτηριακής κολπίτιδας, είναι σημαντικό να αναζητήσετε ιατρική συμβουλή για σωστή διάγνωση και θεραπεία.

---

Αποποίηση ευθύνης: Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Συμβουλευτείτε πάντα τον γυναικολόγο σας για οποιαδήποτε ερώτηση σχετικά με την υγεία σας.