Ενδομητρίωση: Η Αόρατη Ασθένεια που Επηρεάζει Εκατομμύρια Γυναίκες

Η ενδομητρίωση είναι μια χρόνια, επώδυνη και συχνά παραγνωρισμένη γυναικολογική πάθηση που επηρεάζει περίπου 1 στις 10 γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας παγκοσμίως – περισσότερες από 190 εκατομμύρια γυναίκες. Παρά τη συχνότητά της, η ενδομητρίωση συχνά υποδιαγιγνώσκεται, με μέσο χρόνο από την εμφάνιση συμπτωμάτων έως τη διάγνωση να φτάνει τα 7-10 χρόνια.

Τι είναι η Ενδομητρίωση;

Η ενδομητρίωση είναι μια κατάσταση στην οποία ιστός παρόμοιος με τον ενδομήτριο (το εσωτερικό επένδυμα της μήτρας) αναπτύσσεται εκτός της μήτρας. Αυτός ο παρανομικός ιστός μπορεί να βρεθεί σε:

• 🔹 Ωοθήκες (ενδομητριώματα ή «σοκολατοειδείς κύστεις»)
• 🔹 Σάλπιγγες (αγωγοί των ωοθηκών)
• 🔹 Περιτόναιο (επένδυμα της πυελικής κοιλότητας)
• 🔹 Ουροδόχο κύστη και ουρητήρες
• 🔹 Έντερο
• 🔹 Σπάνια: Πνεύμονες, διάφραγμα, ήπαρ

Όπως ο φυσιολογικός ενδομήτριος, ο παρανομικός ιστός ανταποκρίνεται στις ορμονικές αλλαγές του εμμηνορροϊκού κύκλου – παχαίνει, αποσυντίθεται και αιμορραγεί. Ωστόσο, επειδή το αίμα δεν μπορεί να αποβληθεί από το σώμα, παγιδεύεται, προκαλώντας:

• ⚠️ Φλεγμονή και οίδημα
• ⚠️ Σχηματισμό ουλώδους ιστού και συμφύσεων
• ⚠️ Χρόνιο πόνο
• ⚠️ Προβλήματα γονιμότητας

Συμπτώματα Ενδομητρίωσης

Τα συμπτώματα ποικίλλουν σημαντικά από γυναίκα σε γυναίκα. Ορισμένες γυναίκες με σοβαρή ενδομητρίωση μπορεί να έχουν ελάχιστα συμπτώματα, ενώ άλλες με ήπια νόσο μπορεί να υποφέρουν από έντονο πόνο.

Πυελικός Πόνος (Κύριο Σύμπτωμα)

• Δυσμηνόρροια: Σοβαρός πόνος κατά την περίοδο που επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου
• Χρόνιος πυελικός πόνος: Πόνος που διαρκεί >6 μήνες, συχνά καθημερινός
• Οσφυαλγία: Πόνος στη μέση και κάτω πλάτη
• Πόνος που ακτινοβολεί: Στα πόδια, γλουτούς

Πόνος Σχετιζόμενος με Σεξουαλική Δραστηριότητα

• Δυσπαρευνία: Πόνος κατά ή μετά τη σεξουαλική επαφή (βαθιά διείσδυση)
• Αποφυγή σεξουαλικών επαφών λόγω πόνου
• Επίδραση στις σχέσεις και την ποιότητα ζωής

Πεπτικά Συμπτώματα

• Επώδυνες κενώσεις (δυσκοιλιότητα) κατά την περίοδο
• Διάρροια, δυσκοιλιότητα, φούσκωμα
• Παρουσία αίματος στα κόπρανα
• Ναυτία και έμετοι

Ουρολογικά Συμπτώματα

• Επώδυνη ούρηση (δυσουρία)
• Αιματουρία (αίμα στα ούρα)
• Συχνοουρία
• Πόνος στη λεκάνη κατά την ούρηση

Υπογονιμότητα

• 30-50% των γυναικών με ενδομητρίωση αντιμετωπίζουν δυσκολίες σύλληψης
• Απόφραξη σαλπίγγων από συμφύσεις
• Φλεγμονή που επηρεάζει την ποιότητα ωαρίων
• Διαταραγμένη ωορρηξία

Άλλα Συμπτώματα

• Κόπωση και εξάντληση
• Κατάθλιψη και άγχος
• Αϋπνία
• Ημικρανίες

Αίτια και Παράγοντες Κινδύνου

Η ακριβής αιτία της ενδομητρίωσης παραμένει άγνωστη, αλλά υπάρχουν διάφορες θεωρίες:

Θεωρίες Αιτιολογίας

1. Άνάδρομη Εμμηνόρροια (Θεωρία του Sampson)

Κύτταρα του ενδομητρίου ρέουν ανάδρομα μέσω των σαλπίγγων στην πυελική κοιλότητα κατά την περίοδο.

2. Μετατροπή Κελιακού Επιθηλίου

Τα κελιακά κύτταρα μετατρέπονται σε ενδομητριακά κύτταρα.

3. Λεμφική/Αιματογενής Διασπορά

Ενδομητριακά κύτταρα ταξιδεύουν μέσω αίματος ή λεμφικού συστήματος.

4. Γενετικοί Παράγοντες

Οικογενειακό ιστορικό αυξάνει τον κίνδυνο κατά 7-10 φορές.

5. Ανοσοποιητική Δυσλειτουργία

Το ανοσοποιητικό αποτυγχάνει να καταστρέψει παρανομικό ενδομητριακό ιστό.

Παράγοντες Κινδύνου

• ✓ Ηλικία 25-40 ετών (κορύφωση συμπτωμάτων)
• ✓ Οικογενειακό ιστορικό (μητέρα, αδελφή)
• ✓ Πρώιμη εμμηναρχή (<11 ετών)
• ✓ Σύντομοι κύκλοι (<27 ημέρες)
• ✓ Παρατεταμένες περίοδοι (>7 ημέρες)
• ✓ Χαμηλό BMI
• ✓ Ποτέ δεν γέννησε
• ✓ Ανατομικές ανωμαλίες μήτρας

Διάγνωση Ενδομητρίωσης

Η διάγνωση μπορεί να είναι δύσκολη επειδή τα συμπτώματα αλληλεπικαλύπτονται με άλλες παθήσεις.

Κλινική Αξιολόγηση

• 📋 Ιστορικό: Λεπτομερής περιγραφή συμπτωμάτων
• 📋 Γυναικολογική εξέταση: Ψηλάφηση ευαίσθητων σημείων, μαζών
• 📋 Οικογενειακό ιστορικό: Ενδομητρίωση σε συγγενείς

Απεικονιστικές Εξετάσεις

Υπερηχογράφημα (Transvaginal)

• Ανίχνευση ενδομητριωμάτων ωοθηκών
• Αξιολόγηση συμφύσεων
• Πρώτη γραμμή εξέτασης, μη επεμβατική

MRI (Μαγνητική Τομογραφία)

• Λεπτομερής απεικόνιση ενδομητριωμάτων
• Εντοπισμός βαθιάς διηθητικής ενδομητρίωσης
• Προεγχειρητική αξιολόγηση

Λαπαροσκόπηση (Χρυσός Κανόνας)

Η λαπαροσκοπική χειρουργική επέμβαση με βιοψία είναι ο μοναδικός οριστικός τρόπος διάγνωσης.

• ✅ Άμεση οπτικοποίηση αλλοιώσεων
• ✅ Βιοψία για ιστολογική επιβεβαίωση
• ✅ Ταυτόχρονη θεραπευτική επέμβαση (αφαίρεση αλλοιώσεων)
• ✅ Αξιολόγηση σοβαρότητας (στάδιο I-IV)

Βιοδείκτες (Υπό Έρευνα)

Δεν υπάρχει ακόμα αξιόπιστη εξέταση αίματος, αλλά ερευνώνται:

• CA-125 (αυξημένη σε σοβαρή ενδομητρίωση)
• Νέοι βιοδείκτες (microRNAs, πρωτεΐνες)

Στάδια Ενδομητρίωσης (ASRM)

Η Αμερικανική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής (ASRM) κατηγοριοποιεί την ενδομητρίωση σε 4 στάδια:

• Στάδιο I (Ελάχιστη): Λίγες επιφανειακές αλλοιώσεις
• Στάδιο II (Ήπια): Περισσότερες και βαθύτερες αλλοιώσεις
• Στάδιο III (Μέτρια): Πολλές αλλοιώσεις, μικρά ενδομητριώματα, συμφύσεις
• Στάδιο IV (Σοβαρή): Πολυάριθμες βαθιές αλλοιώσεις, μεγάλα ενδομητριώματα, εκτεταμένες συμφύσεις

⚠️ Σημαντικό: Το στάδιο δεν συσχετίζεται απαραίτητα με τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων!

Θεραπεία Ενδομητρίωσης

Η ενδομητρίωση είναι χρόνια πάθηση χωρίς οριστική θεραπεία, αλλά υπάρχουν πολλές επιλογές διαχείρισης συμπτωμάτων.

1. Φαρμακευτική Θεραπεία

Αναλγητικά

• NSAIDs: Ιβουπροφαίνη, ναπροξένη για πόνο και φλεγμονή
• Συνήθως πρώτη γραμμή θεραπείας

Ορμονική Θεραπεία

Στόχος: Μείωση οιστρογόνων για περιορισμό ανάπτυξης ενδομητριακού ιστού

• Αντισυλληπτικά χάπια: Συνεχής λήψη για καταστολή περιόδου
• Προγεστίνες: Μεδροξυπρογεστερόνη, διενογεστρόλη
• Ενδομήτριο σύστημα λεβονοργεστρέλης (Mirena): Τοπική δράση
• GnRH αγωνιστές/ανταγωνιστές: Προσωρινή εμμηνόπαυση (έως 6 μήνες)
• Αναστολείς αρωματάσης: Μείωση παραγωγής οιστρογόνων
• Δανάζολη: Ανδρογόνο, σπανιότερα χρησιμοποιείται

2. Χειρουργική Θεραπεία

Συντηρητική Χειρουργική (Λαπαροσκόπηση)

• Αφαίρεση ενδομητριωμάτων και αλλοιώσεων
• Λύση συμφύσεων
• Διατήρηση μήτρας και ωοθηκών
• Κατάλληλη για γυναίκες που επιθυμούν εγκυμοσύνη
• Υποτροπή πιθανή (40-50% σε 5 χρόνια)

Ριζική Χειρουργική

• Υστερεκτομή + Αφαίρεση ωοθηκών: Οριστική λύση
• Μόνο για γυναίκες που δεν επιθυμούν εγκυμοσύνη
• Τελευταία επιλογή μετά από αποτυχία άλλων θεραπειών
• Επιπλοκές: Πρόωρη εμμηνόπαυση, ορμονική υποκατάσταση

3. Θεραπείες Υποβοήθησης

• Φυσιοθεραπεία πυελικού εδάφους
• Διατροφή αντιφλεγμονώδης (ωμέγα-3, φυτικές ίνες)
• Άσκηση (yoga, pilates)
• Διαχείριση στρες (διαλογισμός, mindfulness)
• Θερμοθεραπεία
• Βελονισμός

4. Θεραπεία Υπογονιμότητας

• Επαγωγή ωορρηξίας με φάρμακα
• Ενδομήτρια σπερματέγχυση (IUI)
• Εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) – υψηλότερα ποσοστά επιτυχίας

Ζώντας με Ενδομητρίωση

Διαχείριση Χρόνιου Πόνου

• Τακτική παρακολούθηση με εξειδικευμένο γυναικολόγο
• Ημερολόγιο συμπτωμάτων
• Πολυεπιστημονική προσέγγιση (γυναικολόγος, αλγολόγος, ψυχολόγος)

Ψυχολογική Υποστήριξη

• Συμβουλευτική για διαχείριση χρόνιου πόνου
• Ομάδες υποστήριξης
• Θεραπεία για κατάθλιψη/άγχος

Επίδραση στις Σχέσεις

• Ανοιχτή επικοινωνία με τον σύντροφο
• Σεξουαλική συμβουλευτική
• Εναλλακτικές μορφές οικειότητας

Συμπέρασμα

Η ενδομητρίωση είναι μια σύνθετη, χρόνια πάθηση που επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής εκατομμυρίων γυναικών. Παρά τις προκλήσεις, με έγκαιρη διάγνωση, κατάλληλη θεραπεία και ολοκληρωμένη φροντίδα, οι γυναίκες με ενδομητρίωση μπορούν να ζήσουν πληρέστερες ζωές.

Δεν είστε μόνες – αναζητήστε βοήθεια από εξειδικευμένο γυναικολόγο!

---

📞 Επικοινωνήστε με τον Δρ. Ιωάννη Δημητρακόπουλο

Ειδικότητα: Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος
Εξειδίκευση: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Ενδομητρίωσης
Τηλέφωνο: 210 6716126
Κινητό: 6985646410
Email: ikdmd@hotmail.com
Διεύθυνση: Λεωφόρος Δημητρίου Γούναρη 196, Γλυφάδα

Κλείστε ραντεβού για πλήρη αξιολόγηση, διάγνωση και εξατομικευμένο θεραπευτικό σχέδιο.